فاطمه امیراحمدی: هر کشوری برای دستیابی به اهداف مورد نظر خود در بخشهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی دارای برنامههای کوتاهمدت ۵ ساله، میانمدت ۱۰ ساله و بلندمدت چندین ساله است.
امروز برخی کشورهای صنعتی از جمله ژاپن به مرحلهای از پیشرفت رسیدهاند که برنامه ۱۰۰ ساله تدوین میکنند، اما ایران در میانه راه است و سعی دارد با چند برنامه کوتاهمدت ۵ ساله در افقی ۲۰ ساله به توسعهیافتگی مورد نظر در بخشهای مختلف دست یابد. صنعت یکی از بخشهایی است که در حوزه اقتصاد برای خودکفایی کشور بسیار نقشآفرین است. صنعت موتورسیکلت نیز یکی از صنایع کشور بهشمار میآید که باید دید در کنار سایر صنایع خودروسازی، قطعهسازی، نساجی و... چه برنامه و اهدافی را برای افق ۱۴۰۴ درنظر دارد.
برنامههای در حال تدوین
بهمن ضیاءمقدم، دبیر انجمن تولیدکنندگان صنعت موتورسیکلت درباره اهداف پیشبینی شده برای این صنعت در افق ۱۴۰۴ گفت: برای این امر مهم گروهی در انجمن تشکیل شد تا برنامهها بهطور مشخص ترسیم شود بنابراین، این اهداف در ۳ بخش کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت به زودی آماده و به وزارت صنعت، معدن و تجارت تحویل داده میشود.وی با اشاره به این برنامهها گفت: بحث تولید و خودکفایی در داخل همچنین صادرات و سایر برنامهها در این افق دیده شده است. البته نباید فراموش کرد این امور به شرایط روز و موقعیت هر سال بستگی دارد. برنامهها تدوین میشود اما باید توجه کرد که محیط کسبوکار در آینده چگونه رقم میخورد.این فعال صنعت موتورسیکلت افزود: در کل با شرایط امروز اهداف تعریف و پیشنهادها داده شده تا با توجه به قوانین موجود خودکفایی صنعت موتورسیکلت محقق شود؛ اینکه برای کدام قطعات ساخت داخل آغاز شود و کدام شرکتها و کارخانهها در این امر فعالیت داشته باشند، همچنین کدام بخشها به واردات فناوری نیاز دارند. امروز شنیده میشود صنعت موتورسیکلت بیشتر مونتاژکار است تا تولیدکننده. ضیاءمقدم درباره تولید بومی در این افق گفت: باید دید این افراد با چه تعریفی از صنعت موتورسیکلت به عنوان مونتاژ یاد میکنند. امروز بخشهای زیادی از انواع موتورسیکلت اعم از تنه و قطعات فلزی در داخل تولید میشود. عمدهترین قطعات که موتورسیکلت را تشکیل میدهد مانند تنه، جک بغل، جک وسط، دوشاخه، فرمان و... در داخل تولیدشده و تنها «انجین»، بخشی که ۳۵درصد موتورسیکلت را شامل میشود تاکنون داخلیسازی نشده است.وی یادآور شد: در گذشته برخی تولیدکنندگان به این امر اقدام کردند در نهایت بهدلیل نداشتن توجیه اقتصادی پروژه متوقف شد. یک دهه گذشته شرکتهای خصوصی و دولتی به این سمت حرکت کردند اما کشور ابرقدرتی در ساخت انجین مانند چین که ساخت قطعات برای آنها توجیه اقتصادی دارد مقابله را سخت میکند. بهطورقطع اگر توجیه اقتصادی داشت تا امروز ایران به خودکفایی رسیده بود. ضیاءمقدم ادامه داد: البته چند شرکت فعالیتهای اولیه را در این زمینه آغاز کردهاند تا انجین را در داخل مونتاژ و در ادامه آن را داخلیسازی کنند اما هنوز کامل راهاندازی نشده و امیدواریم بهمرحله بهرهبرداری برسد. امروز با الزام تولید موتور انژکتوری برای موتورسیکلتها سیستم تولید دچار تحولات بنیادین شده است.
سهم بازار ایران و سرمایهگذاری چین
در ادامه «گسترش صنعت» به سراغ علی عرب، عضو دیگر هیاتمدیره انجمن تولیدکنندگان صنعت موتورسیکلت رفت و این موضوع را پیگیری کرد. وی در اینباره گفت: شورای سیاستگذاری خودروی وزارت صنعت، معدن و تجارت که در امر خودرو و موتورسیکلت سیاستگذار اصلی به شمار میرود برنامههای این افق را تدوین کرده است.او افزود: امروز وزارتخانه پیگیر فعال شدن بخش خصوصی برای تولید انجین در داخل است چراکه این موضوع در دهه ۷۰ نیز مطرح شده بود و انجین نیز تولید شد اما بنا بر دلایلی پروژه ادامه نیافت. برای شروع دوباره نیاز است نقاط ضعف و آسیب این طرح بررسی شود که مشکلات گذشته تکرار نشود.این فعال صنعت موتورسیکلت گفت: اینکه بتوانیم تا سال ۱۴۰۴ انجین بومی داشته باشیم به سیاستگذاری همان شورا برمیگردد؛ اینکه حمایت آنها چقدر بوده و این مسئله چه اندازه جدی گرفته شده است.عرب تاکید کرد: این کار امکانپذیر است و بخش خصوصی صد درصد به تحقق این امر علاقهمند است. انجین کالایی است که کمترین آن ۱۳۰ تا ۱۴۰ دلار در سال ارزبری دارد و اگر کشور سالانه ۳۰۰هزار انجین نیاز داشته باشد مبلغ بزرگی خواهد بود. حتی اگر بخش کوچکی از این مبلغ با تولید در داخل ذخیره شود برای اقتصاد کشور سودآوری خواهد داشت، ضمن آنکه کارآفرینی بزرگی در کنار آن محقق میشود.این تولیدکننده موتورسیکلت با اشاره به برخی توانمندیهای داخلی گفت: توان و ظرفیت بومیسازی انجین در کشور وجود دارد. امروز صنایع ریختهگری تحت فشار (دایکست) و صنایع ماشینابزاری که در داخل موجود است قابلیت دارد تا این امر را پیش ببرد.او گفت: حتی در بحث صادرات آن به بازارهای کشورهای منطقه مانند پاکستان، ترکیه عراق و... میتوان فکر کرد و برنامه داشت. اگر انجین روزآمد برای بومیسازی انتخاب شود، امکان انطباق بیشتر در آینده برای موتورسیکلتهای مختلف به تولیدکننده داخلی داده میشود و به این ترتیب میتوان برای کل آسیا صادرات داشت.انجین دارای حجمهای مختلفی است و عرب در پاسخ به اینکه آیا فناوری تولید هر یک از آنها متفاوت است یا خیر، گفت: وقتی تولیدکنندهای بتواند یک نوع انجین را در داخل بسازد قادر خواهد بود در حجمهای مختلف آن را پشتیبانی کند. وقتی پایه تولید انجین در کشور به وجوداید با تغییرات مختصر و سرمایهگذاری جانبی میتوان انجینهای مختلف و بهروزتری تولید کرد. امروز شاهد هستیم چینیها خط تولید انجین خود را در مدت چند دقیقه از ۱۲۵ سیسی به ۱۵۰ سیسی تغییر میدهند. البته امکانات آنها در این زمینه فراهم است و اگر این بستر در ایران نیز ایجاد شود، تولیدکننده ایرانی توان تولید آن را دارد.او تاکید کرد: تمام این امور مستلزم این است که بازار داخلی مناسبی دراختیار داشته باشیم و اگر متقاضی به اندازه کافی وجود داشته باشد، هر کاری امکانپذیر خواهد بود.عضو هیاتمدیره انجمن تولیدکنندگان صنعت موتورسیکلت افزود: زمانی که صحبت از حمایت دولت میشود منظور این نیست که پول در اختیار صنعتگر قرار داده شود بلکه باید سیاستهایی اجرا شود که خریدار متمایل به خرید از داخل باشد.عرب درباره برنامهریزی آینده این صنعت گفت: اینگونه برنامهریزیها کار بزرگی است و از آنجا که انجمنها کار اقتصادی نمیکنند این وزارتخانه است که مسئولیت دارد. اگر سیاستگذاری در این بخش از دولت درست انجام شود، بهطورقطع افق ۱۴۰۴ برای این صنعت محقق میشود. انجام برنامهها بر عهده انجمن است. تاکید میکنم، اگر خواست جدی دولت، این مسئله باشد این اتفاق میافتد زیرا امکانات آن در کشور موجود است. او ادامه داد: همانطورکه در دهه ۷۰ به سمت تولید انجین حرکت شده امروز میتوان دوباره شروع کرد. فضا تغییر کرده و حدود نیم دهه است که این صنعت در حال پوستاندازی بوده و امروز انجینها باید در قالب انژکتور تولید شود.این فعال صنعتی با اشاره به اینکه صنعت موتورسیکلت امروز خود را پیدا کرده است، گفت: کسانی در این صنعت باقی ماندهاند که از تمام گردانههای خطر به سلامت عبور کردهاند. بازرگانان از این صنعت حذف شدهاند و صنعتگران واقعی باقی ماندهاند و اگر هماهنگی بین بخش خصوصی و دولتی بیشتر شود، با مشارکت سرمایهگذار خارجی میتوان به خودکفایی کامل رسید.
عرب گفت: چین نمیخواهد به راحتی بازار ایران را از دست بدهد و به هر ترتیبی باشد برای تولید در ایران برای داشتن بازار سرمایهگذاری خواهد کرد. بارها اعلام کردهاند که بازار ایران بازار هدف است. امیدواریم به نقطهای برسیم که حتی پیش از افق ترسیم شده تولید انجین آغاز شود و در سال ۱۴۰۴ کشور بتواند خودکفایی آن را جشن بگیرد.
