فاطمه امیراحمدی: خبرها از وضعیت تعادل نسبی بازار تایر حکایت دارد اما صنف فروشندگان و تولیدکنندگان درباره شرایط موجود سخنان ضد و نقضی را عنوان میکنند.
برای نمونه در حالی که انجمن تولیدکنندگان تایر عنوان میکند افزایش قیمتها پس از افزایش قیمت مواد اولیه، آخرین راهکار تولیدکنندگان خواهد بود، یکی از فعالان اتحادیه فروشندگان تایر از افزایش قیمتها و افت توان خرید مصرفکننده سخن میگوید. آیا افزایش قیمت مواد اولیه روی تیراژ تایرهای تولیدی داخل تاثیر گذاشته است؟ آیا بازار ظرفیتهای خالی دارد که این فضا باید بهوسیله تایرهای وارداتی تامین شود، آنها از جمله پرسشهایی بود که فعالان این دو بازار در این گزارش به آن پاسخ دادهاند.
خطر بازار سیاه
عباس سماواتی، نایبرییس اتحادیه صنف فروشندگان لاستیک و روغن و پنچرگیران تهران، درباره وضعیت امروز بازار تایر به «گسترش صنعت» گفت: درحالحاضر تایرهای داخلی پاسخگوی حجم تقاضا موجود در بازار نبوده و نیاز به واردات است اما به دلیل موانعی که برای واردات آن بهوجود آمده تا حدودی روند با کندی و مشکلاتی همراه است، از اینرو کمبود تایر در بازار محسوس است.
او ادامه داد: همچنین افزایش قیمت تایرهای داخلی باعث شده تا مصرفکننده توان خرید نداشته باشد و واحدهای صنفی به دلیل ارزشافزوده و مالیاتهای بیمنطق، خرید و فروش زیادی نداشته باشند.
این فعال بخش فروش تایر به افزایش ۲۰درصدی لاستیکهای داخلی اشاره کرد و گفت: کارخانههای داخلی حدود ۲۰درصد به قیمتهای خود افزودهاند و در مقایسه با تایرهای خارجی که با تعرفه وارد میشود، از قیمت بالاتری برخوردار هستند.
او تاکید کرد: امروز روند واردات بهگونهای است که پاسخگوی کمبود بازار نبوده و رقابت را در بین تولیدکنندگان تایر داخلی بهوجود نمیآورد.
سماواتی درباره دلایل ممانعت از ورود تایرها به کشور نیز اظهار کرد: به طور قطع در راستای حمایت از تولید داخل است اما با توجه به فناوری و قالبهایی که برای بیش از ۳ دهه گذشته در چند کارخانه فعال در صنعت تایر است قادر به پاسخگویی بازار نیستند و نیاز به واردات احساس میشود. همچنین قدیمی بودن سیستم تولید، توان پوشش تایرهای خودروهای جدید که در حال ورود به بازار داخل هستند را ندارند. از اینرو به نظر میرسد توان فنی و دانشی کارخانجات داخلی پاسخگوی نیازهای آینده صنعت تایر نبوده که این خلأ باید بهوسیله واردات
پر شود.
وی معتقد است اگر مجرای ورود رسمی تایر با موانع متعددی روبهرو باشد این ظرفیت در نهایت با قاچاق پوشش داده خواهد شد و سودجویان با بهوجود آوردن بازار سیاه وضعیت بازار را به نفع خود تغییر خواهند داد.
نایبرییس اتحادیه صنف فروشندگان لاستیک و روغن و پنچرگیران تهران در ادامه به افزایش نیم میلیونی تایرها در این شرایط اشاره کرد و گفت: با به وجود آمدن بازار سیاه یک تایر با تفاوت ۴۰۰ تا ۵۰۰هزار تومانی معامله خواهد شد به طور نمونه امروز لاستیک ۲۴-۱۲ با توجه به اینکه واردات نداریم حدود ۳۰۰هزار تومان گرانتر از قیمت معمول خود خرید و فروش میشود. این امر در ادامه باعث میشود که حملونقل نیز گران شود و تعادل بازار به هم بریزد.
سماواتی گفت: دولت باید راهی را انتخاب کند که رقابت بین تولیدکنندگان بهوجوداید و بر اساس قانون اجازه ورود تایرهای موردنیاز بازار داده شود تا این خلأ با دور زدن قانون از سوی برخی پر نشود.
افزایش ۷۶درصدی برخی مواد اولیه
در همین رابطه روزنامه «گسترش صنعت» سراغ انجمن صنفی صنعت تایر ایران رفت و درباره وضعیت بازار به لحاظ پوشش تایرهای داخلی گفتوگویی با مصطفی تنها، سخنگوی این انجمن داشت. او درباره وضعیت بازار تایر گفت: با بررسیهایی که انجمن صنفی صنعت تایر داشت بازار به نسبت متعادل و عرضه و تقاضا یکسان است بنابراین مشکلی به لحاظ توزیع یا دسترسی مصرفکنندگان به انواع تایرها در بازار کشور وجود ندارد.
وی در پاسخ به این پرسش که این حاکی از وضعیت مطلوب تولیدکنندگان تایر در کشور است، گفت: برای رسیدن به وضعیت مطلوب در امر تولید چندین عامل دخالت دارد که اگر درباره وضعیت تولید بخواهیم نظری داشته باشیم شرایط خیلی مطلوب نیست. به طور نمونه برخی مواد اولیه مصرفی این صنعت از سوی کارخانهجات پتروشیمی، صنایع پایین دستی نفت تولید میشود که جهش قیمتی بسیار بالایی در چند ماه اخیر داشتند. چنین تحولاتی در بازار مواد اولیه نشان میدهد که این تغییرات در ماههای آینده نیز ادامه خواهد داشت و به حالت سکون نمیرسد. به طور نمونه کائوچو مصنوعی، یکی از مواد موردنیاز تولید تایر در چند مرحله افزایش قیمت داشت و مشخص نیست این افزایش قیمتها تا چه زمان ادامه خواهد داشت.
سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر ایران ادامه داد: پرسش این است که چگونه محصولات تولیدی ما تحت کنترل سازمان حمایت مصرفکننده است اما نهادها، تحت کنترل این سازمان نیستند؟ چرا باید نهادها بدون کنترل به شکل انحصاری با تولیدکنندگان برخورد کنند اما کالاهای تولیدی نهایی تحت کنترل و نظارت باشد؟ اگر قرار است پایش شود این پایش باید روی زنجیره باشد. وزارت نفت خوراک پتروشیمیها را افزایش داد اما این برای من تولیدکننده مشخص نیست که چقدر در قیمت تمام شده پتروشیمیها اثر داشته است.
او افزود: وزارت نفت دلیل این امر را حذف رانت میداند، اگر این است نباید قیمتها تغییری داشته باشند در حالی که قیمتها بین ۲۰ تا ۳۰درصد افزایش یافتهاند و حتی در بحث دوده تا ۷۶درصد افزایش قیمت اتفاق افتاده است. اگر اینگونه باشد رانتی حذف نشده بلکه فشارها بر تولیدکننده وارد میشود و در نهایت به مصرفکننده منتقل میشود.
این فعال انجمن تولیدکنندگان تایر تاکید کرد: با رانتگیری شرایط روبهبهبود خواهد بود در حالی که فضای کسب و کار به هم ریخته است و شرایط، وضعیت مطلوبی
ندارد.
وی اظهار کرد: امروز که صنایع در پی جذب سرمایههای خارجی و ارتباط برقرار کردن با همتایان بینالمللی خود هستند این نوسانات قیمتی، فضا را با چالشهایی روبهرو میکند که بهجای جاذبه، دافعه دارند. چنین شرایطی وضعیت نسبی تولید تایر را در کشور با تهدید روبهرو خواهد کرد.
تنها در پاسخ به این پرسش که افزایش قیمتهای مواد اولیه روی تیراژ تولید و کاهش آن تاثیر داشته یا خیر، گفت: خیر، تولیدکنندگان در حال فعالیت بر اساس روال گذشته هستند اما تولید را در شرایط بحرانی قرار داده است و به ویژه اینکه مشخص نیست این روند تا کجا ادامه خواهد داشت.
ضد و نقیضهای بیان شده از فعالان صنعت تایر، گسترش صنعت را به این سمت سوق میدهد تا با گزارشهایی میدانی از مصرفکنندگان و نیز فروشندگان به ارزیابی نسبی بازار تایر در کشور پرداخته و نتیجهگیری را به عهده خوانندگان خود بگذارد. همچنین در آینده روزنامه نسبت به رضایت مصرفکنندگان درباره قطعات داخلی و وارداتی گزارشهایی خواهد داشت.
