برای حمایت از تولید و کالای ایرانی مهمترین رکن بهبود محیط کسبوکار است. با ایجاد فضای مناسب سرمایههای جامعه به سمت تولید حرکت خواهد کرد. درحالحاضر چندین عامل در جذب سرمایه به تولید و تشکیل کسبوکارهای کوچک ایجاد مانع میکنند.
بخشی از این موانع به عملکرد نامطلوب نظام بانکی برمیگردد، نظام بانکی کشور برمبنای حمایت از کسبوکارهای خرد و متوسط فعالیت نمیکند زیرا نگاه غالب در این شبکه، بنگاهداری است. با این نگاه نیز حمایت از کسبوکارهای خرد صرفه اقتصادی ندارد. مدیریت نرخ سود در اقتصاد ایران یکی دیگر از موانع تولید در کشور است. در ساختار اقتصادی کشور شاهد نرخ سودهایی هستیم که نظام تولید هیچگاه در نرخ بازگشت سرمایه نمیتواند با آنها به رقابت بپردازد. کدام بنگاه تولیدی بهویژه بنگاههای کوچک توان کسب سود ۲۰ درصدی را دارد؟ این در حالی است که نظام بانکی سودهای بالای خود را بدون ریسک و بدون فعالیت پرداخت میکند. سیستم نرخ سود به نحوی طراحی شده که به سرمایه اجازه حرکت به سمت تولید را نمیدهد. نرخ بازگشت سرمایه تولید زیر ۱۰ درصد است. دولت اذعان میکند در تلاش برای حمایت از تولید است اما برای مهار نرخ ارز ۳۰ درصد نرخ سود بانکی را در یک شب افزایش میدهد. طبیعی است هر کسی که در بازار سرمایه نیز سهام داشته باشد، میفروشد و اوراق گواهی سپرده بانکی میخرد. نبود شفافیت در قوانین و مقررات، انحصار، فساد، رانت و بروکراسیهای پیچیده عاملی است که در اقتصاد کلان مانعی برای تولید است. قانون کارآمد به اندازه کافی در کشور وجود دارد اما مشکل اجرا نشدن آنهاست. دولت اگر میخواهد از تولید حمایت کند باید قانون بهبود محیط کسبوکار، ساماندهی نظام سود، ارتقای شفافیت اقتصادی و رقابتپذیری و... را اجرا کند. کمبود قانون در این زمینه وجود ندارد اگر این قوانین به خوبی اجرا و از اتخاذ سیاستهای متضاد جلوگیری شود، میتوان سرمایهها را به جای سوق دادن به بازارهای غیرمولد و سوداگر به سمت تولید سوق داد.
وحید شقاقی - اقتصاددان
