امیر مهرزاد: مالیات ارزشافزوده یکی از موضوعهایی است که از زمان تصویب، مخالفانی در مجلس شورای اسلامی داشت. هر چند دریافت ۹ درصد با سرفصل هزینهکرد مالیات ارزشافزوده به واحدهای تولیدی تاکنون فشارهای اقتصادی بسیاری وارد کرده اما دولت نیز در این زمینه دفاعیاتی دارد.
دولتها بر اساس قوانین از دو محل بیش از ۹۵ درصد درآمدهای خود را تامین میکنند؛ منبع نخست در زمینه درآمد دولت مالیات و منبع دوم پول فروش نفت است. موضوع کاهش مالیات ارزشافزوده در حالی مطرح میشود که کاهش وابستگی اقتصاد به نفت توجه به منابع درآمدی مالیات را ضروری میسازد. پس از اینکه ترامپ به طور یکطرفه از برجام خارج شد، اعلام کرد که قصد دارد فروش نفت ایران را به کمترین حالت ممکن برساند. در این شرایط طبیعی است که نقش مالیات برای درآمدهای دولت پررنگتر از گذشته خواهد شد. با این حال، برخی از کارشناسان، نمایندگان مجلس و تولیدکنندگان بر آن شدند تا مالیات ارزشافزوده را از ضریب ۹ به ۳ درصد برسانند.
البته این سیاست در راستای تقویت زیرساختهای تولید در نظر گرفته شده و بسیاری از کارشناسان معتقدند توسعه بخش خصوصی مصادف با توسعه صنعتی کل کشور است.
به عبارت دیگر، این دسته از کارشناسان معتقدند اگر دولت هزینههای تولید را کاهش دهد بخش خصوصی میتواند برخی از سیاستهای مورد نظر دولت را اجرا کند. البته اینها در صورتی است که کشور به لحاظ بینالمللی در اقتصاد داخلی در شرایط باثباتی قرار داشته باشد.
«گسترش صنعت» در ادامه از تاثیر ضریب ۹ درصدی مالیات ارزشافزوده بر تولید و اثرات کاهش ۶ درصدی این ضریب بر درآمدهای دولت گزارش میدهد.
اقدامی برای کاهش مالیات
پیش از این، برخی از نمایندگان تلاش کردند تا لایحه اصلاح مالیات ارزشافزوده تقدیم مجلس شورای اسلامی شود. در روزهای پایانی تیر امسال رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در گفتوگویی مطرح کرد: براساس برنامهریزی انجامشده در کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، لایحه اصلاح قانون مالیات ارزشافزوده با حضور رئیس مجلس مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی ادامه داد: مواد مختلف لایحه اصلاح قانون مالیات ارزشافزوده با حضور کارشناسان، نمایندگان و فعالان بخش خصوصی در نشستهای تخصصی کمیسیون اقتصادی و کمیته مالیاتی این کمیسیون در حدود ۱۵ ماه گذشته مورد بررسی قرار گرفته است.
محمدرضا پورابراهیمیداورانی با اشاره به اینکه بررسی نحوه توزیع منابع مالیاتی حاصل از اجرای قانون مالیات ارزشافزوده از محورهای نشست یکشنبه آینده کمیسیون اقتصادی مجلس خواهد بود، به خانه ملت گفت: پیشبینی میشود در صورتی که جمعبندی نهایی کمیسیون اقتصادی درباره لایحه اصلاح قانون مالیات ارزشافزوده انجام شود این لایحه به هیاترئیسه مجلس برای بررسی در صحن علنی مجلس تقدیم شود.
هرچند که از جزییات جلسه هفته نخست مرداد موضوعی منتشر نشد اما بحث کاهش مالیات ارزشافزوده همچنان پابرجا مانده است. بسیاری از نمایندگان درباره لزوم کاهش مالیات ارزشافزوده دیدگاههای خود را تشریح کردند تا دولت به الزام این کاهش برسد. با این حال، موضوعی که اکنون مطرح میشود این است که دولت با توجه به شرایط اقتصادی کنونی کشور چطور میتواند از این درآمد چشمپوشی کند؟
یک گام دیگر برای کاهش
زهرا سعیدیمبارکه، سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی هفته گذشته با بیان اینکه ادامه بررسی لایحه اصلاح قانون مالیات ارزشافزوده در دستور کار این کمیسیون قرار داشت، به خانه ملت گفت: بر اساس مصوبه کمیسیون اقتصادی، نحوه توزیع درآمدهای حاصل از مالیات ارزشافزوده بین سازمانها و نهادهای اجرایی کشور مشخص شد. بر مبنای مصوبه کمیسیون، درصدی از مالیات ارزشافزودهای که گرفته میشود به آموزش و پرورش، سازمان نوسازی مدارس، بنیاد مسکن، سازمان هلالاحمر، کمیته امداد امام خمینی(ره) و سازمان راهداری اختصاص پیدا میکند.
کاهش درآمدها بهصلاح نیست
علیاکبر نیکواقبال، اقتصاددان و استاد دانشگاه درباره کاهش مالیات ارزشافزوده به «گسترش صنعت» گفت: حمایت از بخش تولید و کاهش درآمد مالیاتی دولت در زمان ثبات اقتصادی میتواند به رشد و توسعه کشور منجر شود. با این حال، باید در نظر داشت که امروز در شرایط رشد و ثبات نیستیم و به نظر نمیرسد که این سیاست کارکرد کافی داشته باشد. نیکواقبال با بیان اینکه کاهش درآمد زمانی میتواند مفید باشد که دولت هزینههای خود را بتواند پوشش دهد، توضیح داد: در اینکه مالیات ارزشافزوده در بخش تولید باید کاهش داده شود شکی وجود ندارد اما به موازات این سیاست، اقدامهای دیگری نیز باید انجام شود. یکی از مهمترین سیاستهایی که امروز نیاز آن در کشور احساس میشود این است که دولت بتواند هزینههای خود را کاهش دهد. در این صورت میتوان برای کاهش درآمدهای مالیاتی نیز برنامهریزی کرد. وی با بیان اینکه نباید برنامهریزی و درآمدهای دولت اکنون کاهش یابد، گفت: در ماههای آینده امریکا برنامه جدی برای کاهش فروش نفت ایران دارد. در این شرایط به صلاح کشور نیست که با کاهش درآمدهای مالیاتی بحرانی دیگر به اقتصاد کشور اضافه شود.
لزوم کاهش مالیات ارزشافزوده
رضا علیزاده، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی درباره لزوم کاهش مالیات ارزشافزوده به «گسترش صنعت» گفت: کاهش مالیات ارزشافزوده بخش تولید پیش از این باید در نظر گرفته میشد.
زمانی که کشور به لحاظ اقتصادی ثبات داشت کاهش این مالیات باعث میشد دولت نیز بتواند برای کاهش هزینههای خود برنامهریزی کند. با این حال، دولت درباره این سیاست نظر خود را دیر اعلام کرد. این موضوع باعث میشود دولت با تحمل فشار دوچندان برنامهریزی سال گذشته را اکنون انجام دهد.
علیزاده با انتقاد از شیوه کنونی دریافت مالیات ارزشافزوده توضیح داد: اجرای قانون مالیات ارزشافزوده به شیوه کنونی مشکلاتی را برای تولیدکنندگان بخش صنعت به وجود آورده است. این مشکلات در شرایطی که مواد اولیه و تولید در آشفتگی به سر میبرد، به نفع هیچکس نیست. وی افزود: به برخی از کالاها مالیات ارزشافزوده تعلق نمیگیرد. دریافت مالیات ارزشافزوده نیز به گونهای است که زمینه فرار مالیاتی را فراهم میکند. علاوهبر این، از دیگر مشکلاتی که در این حوزه وجود دارد به مالیات زنجیره پیشین تولید مربوط میشود. به سخن دیگر، تولیدکننده نهایی ۹ درصد از محصول را باید به عنوان مالیات بپردازد. این در حالی است که پیش از او دیگران مالیات ارزشافزوده فعالیتهای خود را پرداخت نکردهاند. این شیوهها باید اصلاح شود و گذشته از این بحث کاهش مالیات ارزشافزوده به قوت خود پابرجاست.
