زینب عبدی: حدود ۹۶۰ شهرک و ناحیه صنعتی مصوب در کشور وجود دارد که از این تعداد تاکنون ۸۰۸ شهرک و ناحیه صنعتی به بهرهبرداری رسیده است اما از این تعداد فقط ۱۰۸ شهرک و ناحیه صنعتی تقاضامحور هستند و برای دریافت زمین در آنها حتی تقاضای روزانه وجود دارد و برخی از آنها هنوز هیچ قرارداد واگذاری زمین نداشته است.
با این حال، ادامه ساخت شهرکها و نواحی صنعتی به نوعی از آغاز سال متوقف شده است اما توسعه شهرکها و نواحی صنعتی در مناطق روستایی همچنان در دستور کار دولت قرار دارد.
بنا بر آخرین آمارها، سهم ۴۸ درصدی در اشتغال بخش صنعت دارد به طوری که افزونبر یک میلیون نفر در بیش از ۴۰ هزار واحد صنعتی مشغول به کار هستند. این آمار حکایت از اهمیت صنایع کوچک و متوسط در اقتصاد درونزای برونگرا دارد. بررسی مسیر حرکتی کشورهای توسعهیافته نیز نشان از اهمیت صنایع کوچک و متوسط در رسیدن به توسعه دارد. نقش صنایع کوچک و متوسط در اقتصاد کشورهای پیشرفته نیز همانطور که گزارشهای رسمی نشان میدهد بیشتر از هر فعالیت دیگر اقتصادی است؛ علت این امر چابک بودن در امر تولیدات و تغییرات بعدی در تبدیل موارد تولیدی جدید است و در نهایت، میتوان گفت صنایع کوچک تغییرات در محیط تولیدی را بهراحتی در خود میپذیرند و در کمترین زمان ارزشافزوده مناسب را ایجاد کرده و نرخ رشد اقتصادی را بهآسانی حرکت میدهند.
صادق نجفی، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و مدیرعامل سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی معتقد است که توسعه نواحی صنعتی بهویژه در مناطق روستایی با هدف کمک به اقتصاد و معیشت ساکنان این مناطق در اولویت برنامههای دولت قرار دارد.
نجفی با بیان اینکه توسعه شهرکها و نواحی صنعتی در دستور کار دولت قرار دارد و در این راستا، اقدامهای خوبی شده است، به ایرنا گفت: توسعه نواحی صنعتی و راهاندازی صنایع کوچک در کنار روستاها میتواند مکمل بخش کشاورزی و موجب رونق اقتصادی شود.
مدیرعامل سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی معتقد است در شرایط کنونی حفظ صنایع کوچک و متوسط بسیار بر ساخت شهرکها و نواحی برتری دارد. در این راستا، طرح نوسازی و بازسازی صنایع کوچک را در دست اجرا داریم.
نجفی با اشاره به نقش استارتآپها و شرکتهای دانشبنیان در رونق اشتغال و تولید کشور گفت: حمایت و پشتیبانی از این حوزهها از دیگر طرحهای اولویتدار دولت تدبیر و امید است.
معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت به تقویت ارتباطات تجاری بینالمللی تاکید کرد و افزود: بر اساس برنامهریزیهای انجامشده توسعه ارتباطات با کشورهای خارجی بهویژه آلمان، اتریش، کرهجنوبی و ژاپن را با هدف کمک به صنایع کوچک و همچنین گسترش تبادل کالا و نقل و انتقال بانکی دنبال میکنیم.
رونق اقتصاد روستایی
مسعود مهدیزاده مقدم، رئیس هیاتمدیره و مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان خراسان رضوی در گفتوگو با «گسترش صنعت» تاکید کرد: ایجاد شهرکها و نواحی صنعتی مهمترین عامل توسعه و رونق اقتصادی استانی به شمار میرود.
مهدیزاده مقدم هدف از ایجاد شهرکها و نواحی صنعتی را رونق و رشد صنعتی و اقتصادی دانست و ادامه داد: تامین اشتغال بهویژه در مناطق کمتر توسعهیافته و غیربرخوردار، حمایت از رشد صنعتی در صنایع کوچک و متوسط، اجرای سیاستهای مربوط به توزیع جمعیت در سطح ملی و منطقهای، توزیع مناسب صنایع در زمینه برنامهریزیهای شهری و منطقهای از دیگر اهداف دنبالشده در ایجاد و توسعه شهرکهای صنعتی است.
مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان خراسان رضوی تصریح کرد: در استان خراسان رضوی ۴۸ شهرک و ناحیه صنعتی مصوب وجود دارد و تاکنون ۴۰ هزار میلیارد ریال سرمایهگذاری شده که زمینه اشتغال را برای ۷۴ هزار نفر فراهم کرده است.
مهدیزاده مقدم گفت: در ۶ ماه نخست امسال ۶۴۲ میلیارد ریال سرمایهگذاری در شهرکها و نواحی صنعتی تحقق یافت.
مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان خراسان رضوی در زمینه وجود واحدهای صنعتی صادراتگرا افزود: این واحدهای صنعتی با توجه به ارزش سرمایهگذاری و نوع کیفیت کالاهایشان موجب رونق بازار و همچنین باعث ایجاد فضای رقابتی در بازارهای داخلی و جهانی میشود.
مهدیزاده مقدم تصریح کرد: بالا بودن کیفیت تولیدات و صادرات محصولات به کشورهای دیگر موجبات فعالسازی واحدهای صنعتی دیگر که در زمینههای مرتبط در حال فعالیت بوده را نیز فراهم آورده و رشد اقتصادی منطقه و اشتغالزایی بیشتر استان را به همراه دارد.
کاهش هزینههای امنیتی
برخی کارشناسان معتقدند که ایجاد شهرکها و نواحی صنعتی در روستاها موجب آلودگی محیطزیست و کاهش منابع آبی خواهد شد اما فرشاد مقیمی، معاون برنامهریزی و اقتصادی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی بر این باور است که ساخت نواحی صنعتی روستایی بر اساس الگوهای صنعتی در کشورهای توسعهیافته برنامهریزی شده و قرار نیست که ایجاد نواحی صنعتی روستایی موجب افزایش آلایندگی هوا و نیز کاهش میزان آب در این نقاط شود.
مقیمی در این باره به «گسترش صنعت» گفت: به جای اینکه مردم در مراکز و نقاط تولیدی جمع شوند باید تولید در مختصاتی ایجاد شود که مردم متمرکز شدند که این اقدام موجب جلوگیری از مهاجرت میشود.
همچنین از تجمیع عمده مراکز جمعیتی در چند نقطه خاص جلوگیری میشود که همین مسئله موجب کاهش هزینههای امنیتی کشور و نیز کاهش هزینههای بالای جابهجایی خواهد شد.
معاون برنامهریزی و اقتصادی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی با تاکید بر اینکه مناطقی دچار چالش زیستمحیطی میشوند که الگوی زیستمحیطی مربوط به آنها دچار تغییر شود، اظهار کرد: تصمیم اتخاذشده براساس الگوهای مختلف صنعتی در کشورهای بزرگ دنیا مدنظر قرار گرفته است. به طور مثال، میتوان به ایتالیا اشاره کرد که در داخل روستا شاهد ایجاد صنایع هستیم و روستاهای آنها دیگر شبیه روستاهای ما نیستند و به روستاهای صنعتی تبدیل شدهاند که الگوهای زیستمحیطی را رعایت کردهاند.
مقیمی با اشاره به اینکه قرار نیست صنایع ایجادشده در روستاها، وارداتی باشند، خاطرنشان کرد: نواحی صنعتی روستایی براساس ظرفیتهای هر منطقه شکل میگیرند و تولیداتی خواهند داشت که کاملا بومیسازی شده است.
وی ادامه داد: اگر منطقهای آب ندارد قرار نیست صنعت آب در آن مستقر شود و در هر نقطه روستایی صنعت متناسب با وضعیت و شرایط آن روستا پدید میآید.
مقیمی درباره ایجاد آلودگی هوا به واسطه صنایع در نقاط روستایی، گفت: پرسش من این است که آیا آلودگی هوا در اماکنی که تمرکز جمعیتی وجود دارد بیشتر است یا در نقاطی که جمعیت پراکنده شده است به طور حتم زمانی که جمعیت در یک جا تجمیع میشود، موجب افزایش آلودگی هوا خواهد شد؟ درباره صنایع ایجادشده در نواحی روستایی باید الگوهای زیستمحیطی رعایت شود و پیشفرض ما در ایجاد صنایع در نواحی روستایی صنعت سبز است؛ صنعتی که درباره آلودگی خاک، آب، هوا و حتی آلودگی صوتی چارهاندیشی کرده و مسائل زیستمحیطی را رعایت میکند.
سخن آخر
اراضی صنعتی آماده در شهرکها برای پاسخگویی به نیاز سرمایهگذاران تا ۱۰ سال آینده کافی است اما به دلیل مکانیابی نامناسب یا مصوبههای سلیقهای برای ساخت شهرکهای صنعتی در سالهای گذشته اکنون هیچ تقاضایی برای ورود به برخی شهرکها وجود ندارد، حال آنکه مسئولان زیر فشار تقاضای فراوان برای ساخت شهرک صنعتی و توسعه زیرساختها در برخی مناطق هستند.
