طیبه جهانبازی: برآورد صادرات برق سال گذشته در دنیا حدود ۹۰۰هزار میلیون کیلووات ساعت بود. این در حالی است که میزان صادرات برق سال گذشته کشورمان با توجه به فعل و انفعالات اخیری که در ترکیه رخ داد،
نشان میدهد میزان صادرات برق به رقم پیشبینی شده نرسید و میزان صادرات سال گذشته رقم بین ۸ تا ۱۰هزار میلیون کیلووات ساعت است که بخش عمده این برق به عراق صادر شد. همچنین حدود ۴هزار میلیون کیلووات ساعت برق از ارمنستان، ترکمنستان، آذربایجان و نخجوان به کشور وارد شده است. براساس پیشبینیها، باید تا پایان برنامه ششم توسعه میزان صادرات برق از وضعیت موجود به ۲۰ تا ۲۵هزار میلیون کیلووات ساعت افزایش یابد.
رفع موانع صادراتی بخش خصوصی
سعید مهذبترابی، رئیس انجمن علمی مدیریت مصرف ایران با بیان اینکه صادرات برق به عنوان کسب و کار پررونق در دنیا مطرح است، به گسترش صنعت گفت: برآورد صادرات برق سال گذشته در دنیا حدود ۹۰۰هزار میلیون کیلووات ساعت بوده است. در منطقه نیز کشورهایی مانند روسیه، ایران و ترکیه عمدهترین صادرکنندگان برق به شمار میروند. شرایط کنونی جغرافیایی کشورمان به نحوی است که میتوان به ارمنستان، ترکیه، آذربایجان، پاکستان، افغانستان، ترکمنستان، عراق و نخجوان برق صادر کرد.
درحالحاضر ایران به ۴ کشور ترکیه، عراق، پاکستان و افغانستان برق صادر میکند و به سایر کشورها علاوهبر صادرات برق واردت برق را مد نظر قرار داده است. به گفته مهذبترابی، برآورد صادرات برق سال گذشته نشان میدهد با توجه به فعل و انفعالات اخیری که در ترکیه رخ داد، میزان صادرات برق به رقم پیشبینی شده نرسید. از این رو، صادرات برق کشور سال گذشته بین ۸ تا ۱۰هزار میلیون کیلووات ساعت بود که بخش عمده این برق به کشور عراق صادر شد. با توجه به اینکه ایران یکی از کشورهای واردکننده برق به شمار میآید، حدود ۴هزار میلیون کیلووات ساعت برق از ارمنستان، ترکمنستان، آذربایجان و نخجوان به کشور وارد شده است.
رئیس انجمن علمی مدیریت مصرف ایران با تاکید بر اینکه ظرفیت شبکه برق کشور در مقایسه با سایر کشورهای منطقه بسیار بالا است، بیان کرد: وجود چنین ظرفیتی امکان تبدیل ایران به «هاب منطقه» را مهیا میکند بر این اساس، پایداری انتقال برق به کشورهای منطقه از سوی ایران محقق خواهد شد و کشورهای همسایه به جای اینکه سرمایهگذاری برای بخش تولید به ویژه با استفاده از نیروگاههای فسیلی داشته باشند به سرمایهگذاری کمتر برای خطوط انتقال تمایل خواهند داشت و برق خود را از دیگر کشورها از جمله ایران تامین میکنند. از سویی، وجود منابع گازی و سوختهای فسیلی این امکان را برای کشورمان به وجود آورده که علاوهبر صادرات گاز برای رسیدن به ارزش افزوده بیشتر گاز را به برق تبدیل کنیم. مهذبترابی معتقد است، هر چه میزان صادرات برق به کشورهای همسایه را افزایش دهیم از نظر اقتصادی و مسائل منطقهای به نفع کشور خواهد بود. خوشبختانه در برنامههای اقتصاد مقاومتی وزارت نیرو این موضوع مد نظر قرار گرفته و پیشبینی شده که تا پایان برنامه ششم توسعه میزان صادرات برق از وضعیت موجود به ۲۰ تا ۲۵هزار میلیون کیلووات ساعت افزایش یابد.
وی در پاسخ به این پرسش که برای افزایش صادرات برق نیاز به چه امکاناتی وجود دارد، گفت: برای صادرات برق به سرمایهگذاری داخلی برای تامین برق نیاز است که دولت توانایی تامین این هزینهها را ندارد بنابراین باید سازوکارهای لازم برای بخش خصوصی را در تولید ایجاد کرد. همچنین رفع موانع صادراتی ازجمله معضلاتی است که بر سر راه سرمایهگذاران بخش خصوصی قرار دارد. از اینرو، نیاز است بخش خصوصی قوانین آسانکنندهای برای صادرات برق درنظر بگیرد. از سویی، برای اینکه بتوان قیمتها را کنترل کرد و رقابت مخرب بین تولیدکنندگان در کشور به وجود نیاید، نیاز است واحد تنظیمکننده نرخ در کشور ایجاد شود تا بتواند از این امکان استفاده کند.
صادرات برق به کشورهای اروپایی
پیام باقری، رئیس کمیته توسعه صادرات سندیکای برق با بیان اینکه ارتباط الکتریکی ایران با تمام کشورهایی که با آن مرز خاکی دارد، برقرار است، به گسترش صنعت گفت: ایران به پاکستان، افغانستان، ترکیه و عراق برق صادر میکند و از ترکمنستان برق وارد کشور میشود. همچنین با آذربایجان و ارمنستان تبادل برق وجود دارد. به گفته باقری، ظرفیت صادرات برق ایران به کشورهای همسایه ازجمله کشورهایی که با آن مرز خاکی یا آبی وجود دارد و همچنین کشورهای منطقه یا فراتر از کشورهای همسایه مانند سوریه، لبنان، هند و... وجود دارد. برای این منظور چند سال گذشته وزارت نیرو با هند تفاهمنامهای را برای صادرات برق از ایران به این کشور از مسیر پاکستان منعقد کرده است.
باقری معتقد است برای صادرات برق به کشورهای شمالی میتوان از مسیر گرجستان و ارمنستان با روسیه تبادل برق داشت. بنابر سفری که رئیسجمهوری به روسیه داشت، تفاهمنامهای به امضا رسیده است تا ارتباط الکتریکی خود را با این کشور برقرار کنیم چرا که از طریق روسیه صادرات برق به دیگر کشورهای اروپایی نیز وجود خواهد داشت. البته تاکنون از اینگونه ظرفیتها استفاده مطلوبی نشده و تنها صادرات برق به کشورهای همسایه شکل گرفته است.
این موضوع ازجمله مسائل مهم توسعهای بوده که در برنامه ششم توسعه و سیاستهای اقتصاد مقاومتی برای تبدیل شدن ایران به قطب برق منطقه بر آن تاکید ویژهای شده است. باقری با ابراز امیدواری از اینکه زیرساختهای صادرات برق برای کشور فراهم است، گفت: از مهمترین ظرفیت تولید برق میتوان به نرخ مناسب آن نسبت به سایر کشورها اشاره کرد زیرا نرخ گاز در کشور پایین است و به دنبال آن میتوان برق ارزان تولید کرد. درحالحاضر عمده صادرات برق کشورمان به عراق است که در مقطعی این صادرات به دلیل مطالبات یکمیلیارد دلاری از عراق قطع شد، که براساس توافقی که با طرف عراقی شد این موضوع به روال قبل برگشت. رئیس انجمن علمی مدیریت مصرف ایران در پاسخ به این پرسش که چطور میتوان از ظرفیت بالقوه برق استفاده کرد، افزود: راهکار استفاده بهینه از این ظرفیت ورود بخش خصوصی است. اکنون تمامی مطالبات از سوی دولت انجام میشود و بخش خصوصی نقشی در این صادرات ندارد بنابراین با رفع موانع پیشروی این بخش باید زیرساختهای لازم را برای سرمایهگذاران بخش خصوصی فراهم کرد.
با پیگیری این روش میتوان صادرات برق را چندین برابر کرد. همانطور که در راستای برنامه ششم و اقتصاد مقاومتی مطرح شده است باید موانع پیش روی این توسعه را با کمک دولت و مسئولان رفع کنیم که با ورود سرمایهگذاران خصوصی شاهد صادرات برق به کشورهای منطقه باشیم. بنابراین گزارش، انتظار میرود با توجه به نقش موثری که بخش خصوصی در بخشهای مختلف اقتصادی ایفا میکند برنامهریزیهای لازم به منظور استفاده از سرمایهگذاران بخش خصوصی برای توسعه صادرات برق علاوهبر منطقه به سایر کشورهای اروپایی در آیندهای نزدیک فراهم شود چراکه اگر امروز از این ظرفیت به بهترین شکل استفاده نکنیم، سایر کشورها از ایران پیشی خواهد گرفت.
