امیر مهرزاد: «فردا آب شهری تهران از ساعت ۱۳ تا ۱۷ قطع خواهد بود.» این جملهای است که پایتختنشینان در سالهای گذشته با آن آشنایی دارند. در سالهای پیش از دولت یازدهم در فصل کمآبی، رسانه ملی ساعت قطع آب را اعلام میکرد و شهروندان در خانهها آب ذخیره میکردند.
حتی در برخی از موارد در دولت نهم قطع آب تهران به ۴۸ ساعت رسید که مشکلات بسیاری را برای شهروندان به وجود آورد. پس از روی کار آمدن دولت یازدهم اما تهران سابقه چنین اتفاقی را نداشت. با اینکه ایران در سالهای گذشته با کم آبی و کاهش سطح آبهای زیرزمینی روبهرو بود اما مجموعه اقدامات وزارت نیرو و جلوگیری از مصرف بیرویه آب در کشاورزی باعث شد که مدیریت منابع آبی در این استان به نقطه آب بدون قطعی برسد. شرکت آب و فاضلاب استان تهران از ابتدای دولت یازدهم تاکنون موفق به اجرای پروژههای مختلف در بخشهای آب و فاضلاب به ارزش ۶۰۰۷۶ میلیارد ریال و ۳۳/۳میلیون یورو شده که شاخص آنها به بهرهبرداری رساندن ۱۳ تصفیهخانه آب و فاضلاب و اجرای ۴۷۴۶ کیلومتر انواع خطوط آب و فاضلاب بوده است. از پروژههای به بهرهبرداری رسیده از سال ۱۳۹۳ تاکنون در استان تهران میتوان به بهرهبرداری از طرح فاضلاب شهر قدس در سال ۱۳۹۳، بهرهبرداری از مدول ۵ و ۶ تصفیهخانه فاضلاب جنوب تهران در سال ۱۳۹۴، بهرهبرداری از طرح آبرسانی به جنوب و جنوب شرقی استان تهران از سد ماملو در سال ۱۳۹۴، بهرهبرداری از طرح فاضلاب شهریار در سال ۱۳۹۴، بهرهبرداری از طرح فاضلاب شهرهای میگون و لواسان در سال ۱۳۹۵ و بهرهبرداری از طرح فاضلاب شهر جدید پرند در سال ۱۳۹۶ اشاره کرد.
فاضلاب شهر قدس
درباره طرح بهرهبرداری از طرح فاضلاب شهر قدس گفته میشود که با اجرای ۹۰ کیلومتر لولهگذاری فاضلاب و نصب ۸۵۰۰ فقره انشعاب، یک مدول از ۳مدول تصفیهخانه فاضلاب شهر قدس به ظرفیت ۲۸ هزار و ۶۵۰ مترمکعب در شبانهروز برای زیرپوشش قرار دادن ۱۵۰ هزار نفر احداث شد که این طرح در مرداد سال ۱۳۹۳ به بهرهبرداری رسید. این طرح در سال ۱۳۸۳ آغاز و در سال ۱۳۹۳ بهرهبرداری شد که برای ۵۰ نفر به طور مستقیم و ۳۳۱ نفر به طور غیرمستقیم ایجاد اشتغال کرد.
تصفیهخانه فاضلاب جنوب تهران
همچنین طرح بهرهبرداری از مدول ۵ و ۶ تصفیهخانه فاضلاب جنوب تهران در سال ۱۳۸۷ آغاز شد و در تاریخ ۱۳۹۴ به بهرهبرداری رسید که برای ۲۰۰ نفر به طور مستقیم و ۲۵۰۰ نفر به طور غیرمستقیم ایجاد اشتغال کرد، این پروژه به ظرفیت ۸۲ میلیون مترمکعب در سال برای تصفیه فاضلاب خانگی بخشی از شهر تهران در سال ۱۳۹۴ احداث شد که با بهرهبرداری از این تصفیهخانه ظرفیت تولید پساب و انتقال به دشتهای ری و ورامین با در نظر گرفتن سایر مدولهای یک تا چهار که در گذشته به بهرهبرداری رسیده بود به ۲۰۰ میلیون مترمکعب در سال رسید. با شتاببخشی به اجرای شبکههای جمعآوری و نصب انشعاب به فاضلاب با تاکید بر ارتقای محیطزیست و بهداشت عمومی و همچنین جلوگیری از آلودگی بیش از پیش سفرههای آب زیرزمینی یا احداث تصفیهخانه (مدول ۵ و ۶ جنوب تهران) امکان بهرهمندی کشاورزان دشتهای ری و ورامین از آب سالم و بهداشتی برای توسعه پایدار آب مورد نیاز و جلوگیری از برداشت بیرویه دشتهای بحرانی یادشده که سالانه با ۱/۵متر افت سطح آب و فرونشست ۳۵ سانتیمتر مواجه است کمک به اقتصاد و منابع آب منطقه شد.
آبرسانی به نواحی جنوبی
طرح آبرسانی به جنوب و جنوب شرقی استان تهران از سد ماملو در اسفند سال ۱۳۹۴ افتتاح شد. این طرح که شامل اجرای دو رشته خط و تونل به قطر ۱۶۰۰ میلیمتر از سد ماملو به تصفیهخانه هفتم آب تهران به طول ۲۰ کیلومتر، مدول اول تصفیهخانه هفتم آب تهران به ظرفیت ۲۵۰۰ لیتر در ثانیه و یک رشته خط به قطر ۱۸۰۰ میلیمتر از تصفیهخانه هفتم آب تهران تا مخزن ۱۶ سلیمانیه به طول ۴۵ کیلومتر، احداث خطوط انتقال به قطر ۴۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیمتر به طول ۲۸/۶کیلومتر از تصفیهخانه هفتم تا شهرهای جنوب شرقی استان تهران و احداث ۱۵ هزار مترمکعب مخزن ذخیره در پاکدشت بود به بهرهبرداری رسید. بخش دوم خطوط آبرسانی شامل یک رشته خط به قطر ۱۸۰۰ میلیمتر از سهراه افسریه تا مخزن ۱۱۸۳ غرب در انتهای فرودگاه مهرآباد به طول ۲۶ کیلومتر بوده که تاکنون افزونبر ۱۸ کیلومتر آن اجرا شده است. هرچند خطوط و زیرساختها برای انتقال ۱۲۰ میلیون مترمکعب آب برای شهر تهران و شهرهای جنوب شرق استان تهران فراهم شده اما با به مدار آمدن مدول اول تصفیهخانه هفتم آب تهران درحالحاضر ۶۰ میلیون مترمکعب به ظرفیت تامین مناطق گفته شده اضافه شده که موجب تحول کیفی آب در جنوب شهر تهران شده و تفاوت شمال و جنوب شهر را به حداقل در طول تاریخ رسانده است.
فاضلاب شهریار
بهرهبرداری از طرح فاضلاب شهریار با اجرای ۱۳۲ کیلومتر شبکه اصلی و فرعی فاضلاب در شهر شهریار تملک ۲۳ هکتار زمین و نصف ۳۰۰۰ فقره انشعاب فاضلاب مدول اول تصفیهخانه فاضلاب شهریار به ظرفیت ۴۰ هزار مترمکعب در شبانهروز برای زیرپوشش قرار دادن ۲۴۰ هزار نفر جمعیت در تیر سال ۱۳۹۴ به بهرهبرداری رسید.
فاضلاب شهرهای شمالی پایتخت
طرح فاضلاب شهرهای میگون و لواسان در دی سال ۱۳۹۵ به بهرهبرداری رسید که شامل احداث تصفیهخانههای فاضلاب میگون و مدول دوم تصفیهخانه فاضلاب لواسان به ظرفیت مجموع ۱۲ هزار و ۷۵۰ مترمکعب در شبانهروز است. اجرای ۲۸/۵ کیلومتر خطوط انتقال فاضلاب در سایتهای مسکن مهر، محک، مهرآباد، دماوند، رودهن، بومهن، میگون، لواسان، نصب ۳۲۵۰ فقره انشعاب فاضلاب در سایتهای مسکن مهر محک، مهرآباد، دماوند، شهرهای لواسان و رودبار قصران جزو مواردی بود که در این تصفیهخانه اجرایی شد. این طرح در سال ۱۳۸۳ آغاز و در سال ۱۳۹۵ بهرهبرداری شد و در مجموع برای ۴۰ نفر به طور مستقیم و ۱۵۰ نفر به طور غیرمستقیم اشتغال ایجاد کرد.
فاضلاب شهر جدید پرند
طرح فاضلاب شهر جدید پرند نیز در سال ۱۳۸۹ آغاز شد و در سال ۱۳۹۶ به بهرهبرداری رسید که در مجموع برای ۵۰ نفر به طور مستقیم و ۳۵۰ نفر به طور غیرمستقیم اشتغال ایجاد کرد. این طرح شامل احداث مدول اول تصفیهخانه فاضلاب شهر جدید پرند به ظرفیت ۱۵۳/۲۹ مترمکعب در شبانهروز، اجرای ۲۱۰ کیلومتر خط انتقال در شبکه جمعآوری فاضلاب در شهر پرند است که در فروردین سال ۱۳۹۶ به بهرهبرداری رسید.
پروژههای شاخص آماده بهرهبرداری
طرح فاضلاب شهر جدید پردیس، شهر پیشوا، شهر اسلامشهر و تصفیهخانه اضطراری فاضلاب ملارد جزو پروژههای آماده بهرهبرداری است که طرح فاضلاب شهر جدید پردیس شامل احداث مدول اول تصفیهخانه فاضلاب شهر جدید پردیس به ظرفیت ۲۴ هزار مترمکعب در شبانهروز، احداث خطوط انتقال و شبکه جمعآوری فاضلاب شهر پردیس به طول ۶۵/۳کیلومتر، نصب ۸۰۰۰ فقره انشعاب فاضلاب در پردیس آماده بهرهبرداری است. همچنین طرح فاضلاب شهر پیشوا برای زیرپوشش قرار دادن جمعیتی معادل ۶۸۰۰۰ نفر شامل احداث مدول اول تصفیهخانه فاضلاب شهر پیشوا با ظرفیت ۱۱۰۰۰ مترمکعب در شبانهروز، احداث خط انتقال و شبکه جمعآوری فاضلاب شهر پیشوا به طول ۶۰ کیلومتر در شرف بهرهبرداری است. طرح فاضلاب شهر اسلامشهر نیز شامل احداث تیم مدول اول تصفیهخانه فاضلاب شهر اسلامشهر با ظرفیت ۲۲۰۰۰ مترمکعب در شبانهروز، احداث خط انتقال و شبکه جمعآوری فاضلاب شهر اسلامشهر به طول ۵۰ کیلومتر آماده بهرهبرداری است. علاوهبر این توجه به مسائل زیستمحیطی پیش آمده موجب شد تا تصفیهخانه فاضلاب ملارد به ظرفیت ۸۰۰۰ مترمکعب در شبانهروز به روش خرید تضمینی پساب احداث شود که درحالحاضر یک حوضچه به ظرفیت ۴۰۰۰ مترمکعب در شبانهروز در حال بهرهبرداری است. گفتنی است با وجود محدودیتهای مالی سالهای اخیر ظرفیت تصفیهخانههای فاضلاب به بهرهبرداری رسیده در دولت یازدهم به ۴۰۰ هزار مترمکعب در شبانهروز میرسد در حالی که کل ظرفیت تصفیهخانه ساخته شده فاضلاب در استان تهران تا ابتدای این دولت حدود ۵۱۰ هزار مترمکعب در شبانهروز بوده است به عبارتی در این دولت ۴۴ درصد به ظرفیت تصفیهخانههای فاضلاب در حال بهرهبرداری اضافه شده است. از نکات حائز اهمیت دیگر آن است که در شرایطی که متوسط زمان ساخت تصفیهخانههای فاضلاب افزونبر ۵ سال بوده مدت ساخت به حدود ۳سال کاهش یافته که تصفیهخانه فاضلاب پیشوا و مسکن مهر صفا دشت نمونه بارزی از این سرعت ایجاد شده در احداث تصفیهخانههای فاضلاب است.
پروژههای شاخص در حال اجرا
طرح حضرت قمر بنیهاشم (ع) شامل اجرای ۱۲۴ کیلومتر خطوط انتقال چدنی و فولادی به قطر ۲۰۰ تا ۲۴۰۰ میلیمتر احداث و باب مخزن با ظرفیت ۱۱۵۰۰۰ مترمکعب احداث ۴ ایستگاه پمپاژ با ظرفیت ۱/۵مترمکعب در ثانیه است که حفر و تجهیز ۶۰ حلقه چاه جابهجایی با هدف تامین پایدار و ارتقای سطح کمی و کیفی آب شرب شهر تهران (بهویژه در زمان رخدادهای غیرمترقبه) و امکان برقراری ارتباط بین منابع و شبکه آب شهر تهران با شهر جدید پرند است. تاکنون ۱۴ حلقه چاه حفر شده که ۷ حلقه چاه در سامانه غرب و ۷ حلقه در سامانه شرق قرار گرفته و ۱۸ حلقه چاه برای صدور مجوز حفاری از شرکت آب منطقهای در دست پیگیری است. درمجموع تاکنون ۳۸۹/۹متر خطوط انتقال شامل ۲۹۷۵۷ متر مربوط به طرح احداث خط تکمیلی اصلی آب شرب پیرامون تهران و ۹۱۵۲ متر از طرح آبرسانی به شهر جدید پرند اجرا شده است.
پیشرفت طرح سلامت
برای ارتقای کیفی آب، بخشی از طرح حضرت قمر بنیهاشم(ع) به طور ویژه در دستور کار اجرا قرار گرفت. این بخش که «طرح سلامت» نامگذاری شده اجرای خط انتقال از تصفیهخانه دوم تهران (کن) تا اتصال به کمر خط مخزن شماره ۱۵ فرودگاه مهرآباد را در دل خود جای داده، طول مسیر ۱۸۸ کیلومتر و یک مخزن شماره ۱۲۹۴ به حجم ۱۵۰۰۰ مترمکعب در این طرح به صورت ویژه در دستور کار اجرا و تکمیل و بهرهبرداری قرار گرفته که با اتمام این بخش از کار کیفیت آب در قسمت جنوب غربی شهر تهران بهبود مییابد. از این قسمت طرح تاکنون حدود ۱۸/۲ کیلومتر خط انتقال و حدود ۸۷ درصد از مخزن ۱۲۹۴ اجرا شده است.
مدول دوم تصفیهخانه هفتم آب تهران
تصفیهخانه هفتم آب تهران به ظرفیت نهایی ۵ مترمکعب در ثانیه و در دو مدول موازی مستقل هر یک به ظرفیت ۲/۵ مترمکعب در ثانیه با هدف تامین آب شرب نواحی جنوب شهر تهران و شهرهای جنوب شرقی استان تهران در زمینی به مساحت ۱۵ هکتار در جنوب شرقی استان تهران واقع شده است. مدول اول تصفیهخانه حجم آب تهران در دی سال ۱۳۹۴ افتتاح شد. این تصفیهخانه با ظرفیت ۲/۵ مترمکعب در ثانیه در حال بهرهبرداری است. آب ورودی به این تصفیهخانه از سد مخزنی ماملو برداشت میشود. همچنین به منظور احداث مدول دوم تصفیهخانه موصوف در سال ۱۳۹۴ مناقصه انتخاب پیمانکار ذیصلاح در این زمینه برگزار شد و هماکنون عملیات ساخت مدول دوم تصفیهخانه توسط پیمانکار در حال اجرا ست.
احداث فاضلاب با طرح TBM
همچنین تصفیهخانه فاضلاب فیروز بهرام و تونل فاضلاب رو غرب به روش TBM از طریق وام بانک توسعه اسلامی شامل احداث ۴ مدول تصفیهخانه فاضلاب به ظرفیت ۵۱۸۴۰۰ مترمکعب در شبانهروز، اجرای ۱۲ کیلومتر تونل فاضلاب رو به روش TBM به قطر ۳۰۰۰ میلیمتر و شبکه جمعآوری فاضلاب به طول ۱۷۰۰ کیلومتر است که درحالحاضر تصفیهخانه فاضلاب دارای پیشرفتی معادل ۷ درصد و احداث تونل نیز دارای پیشرفتی معادل ۳۱/۸۶درصد است.
اجرای تونل فاضلاب
علاوه بر این اجرای تونل فاضلاب حد فاصل خیابان امام خمینی- کمیل شامل اجرای ۵/۳ کیلومتر تونل فاضلاب و به روش حفاری سنتی به قطر ۲۰۰۰ میلیمتر است که تاکنون دارای پیشرفتی معادل ۷۶ درصد است.
تصفیهخانه فاضلاب مسکن مهر صفادشت
تصفیهخانه فاضلاب مسکن مهر صفادشت نیز شامل یک مدول و دو خط جریان با ظرفیت ۸۰۰۰ مترمکعب در شبانهروز به روش هوادهی گسترده، احداث خطوط انتقال و شبکه جمعآوری فاضلاب به طول ۳۲ کیلومتر و نصب ۱۸۳۰ فقره انشعاب است که درحالحاضر شبکه پیشرفتی معادل ۹۹ درصد و انشعابات پیشرفتی معادل ۵۰ درصد دارد و طبق برآوردها یک خط جریان تصفیهخانه به ظرفیت ۴۰۰۰ مترمکعب در شبانهروز آماده بهرهبرداری است.
تامین زیرساختهای آبی مسکن مهر
با توجه به اینکه بزرگترین سایتهای مسکن مهر کشور در استان تهران واقع شده از جمله مسکن مهر پرند و پردیس و... عموم پروژههای در تعهد شرکت آب و فاضلاب استان تهران در حدود نیاز سکونتی امسال و سال آینده تکمیل و وارد مدار بهرهبرداری شده و احداث تصفیهخانههای آب و فاضلاب جدید متناسب با سکونت شهروندان انجام خواهد شد.
حضور بخش خصوصی
احداث مدول اول تصفیهخانه فاضلاب شهر ملارد به روش BOT و تصفیهخانه اضطراری ملارد برای زیرپوشش قرار دادن جمعیتی معادل ۲۳۵ هزار نفر شامل احداث مدول اول تصفیهخانه فاضلاب شهر ملارد با ظرفیت ۳۵۳۱۱ مترمکعب در شبانهروز به روش BOT با سرمایهگذاری شرکت مهراب تصفیه به میزان ۴۷۷ میلیارد ریال است که درحالحاضر پیشرفتی معادل ۱۲ درصد دارد.همچنین طرح فاضلاب شهر شریف آباد به روش بیع متقابل برای زیرپوشش قرار دادن جمعیتی معادل ۲۹۹۱۵ نفر شامل احداث مدول اول تصفیهخانه فاضلاب شهر شریفآباد با ظرفیت ۴۰۰۰ مترمکعب در شبانهروز، احداث خطوط انتقال و شبکه جمعآوری فاضلاب شهر شریفآباد به طول ۳۰ کیلومتر به روش بیع متقابل با سرمایهگذاری بخش خصوصی به میزان ۴۰۰ میلیارد ریال در تاریخ ۸ خرداد امسال به نیروگاه تولید برق دماوند ابلاغ شد. طرح فاضلاب شهر صفادشت به روش بیع متقابل نیز برای زیرپوشش قرار دادن جمعیتی معادل ۳۲۰۰۰ نفر شامل احداث تصفیهخانه فاضلاب شهر صفادشت به ظرفیت ۴۸۶۴ مترمکعب در شبانهروز، احداث خطوط انتقال و شبکه جمعآوری فاضلاب شهر صفادشت به طول ۴۵ کیلومتر به روش بیع متقابل با سرمایهگذاری بخش خصوصی به میزان ۴۰۰ میلیارد ریال با شهرداری شهر صفادشت در مرحله ابلاغ قرارداد است. احداث شبکه فاضلاب شهرهای ملارد، شهریار، قدس و... به روش فاینانس جاری نیز شامل چندین مجموعه مشتمل بر اجرای ۶۲ کیلومتر شبکه جمعآوری فاضلاب و نصب ۱۰۴۲۷ فقره انشعاب با رقمهای قراردادهای ۳۷۷ میلیارد ریال در نظر گرفته شد که در حال اجراست. علاوه بر این احداث ۱۶ مدول تصفیهخانه فاضلاب از محل تسهیلات بانک سرمایهگذاری زیرساخت آسیا (AIIB) شامل احداث ۱۶ مدول تصفیهخانه فاضلاب در شهرهای پردیس، رودهن و بومهن، اسلامشهر، رباطکریم، پرند، ورامین، قرچک، شهرقدس، ملارد، شهریار، شهرآفتاب و شوش به ظرفیت ۶۶۸۰۰۰ مترمکعب در شبانهروز برای جمعیتی بیش از ۳۵۵۳۰۰۰ نفر، اجرای ۱۸ کیلومتر خط انتقال و ۲۸۳ کیلومتر شبکه جمعآوری فاضلاب با اعتباری افزونبر ۶۰۰ میلیون دلار است که درحالحاضر در مرحله تهیه گزارشهای فنی، توصیفی، زیستمحیطی و اخذ مجوزهای مرتبط است.
