حسین عبدی - کارشناس و مشاور امور صنعتی: از یک منظر مشخص می‌توان فعالیت‌های اقتصادی (ویژه فروش) را با مورد توجه قراردادن طرف دوم یعنی مشتری به دو حالت «B۲B»؛ کسب‌وکار به کسب‌وکار و «B۲C»؛ کسب‌وکار به مشتری تقسیم کرد که از عنوان هر یک مفهوم و معنای آن هویداست.

در حالت نخست یا کسب‌وکار به کسب‌وکار، یک بنگاه اقتصادی، محصولات تولیدی و خدمات خود را به بنگاه و کسب‌وکاری دیگر می‌فروشد. در حالت «B۲C» یک شرکت تولیدی یا سازمانی خدماتی، محصولات و خدمات خود را به مشتری نهایی و مصرف‌کننده عرضه می‌کند. برای گستره وسیعی از فعالیت اقتصادی چه تولیدی یا خدماتی، هر دو حالت همزمان نیز می‌تواند روی دهد. به طور تقریبی می‌توان گفت تمامی فعالیت‌های اقتصادی که به «B۲C» ختم می‌شوند در مراحلی از زنجیره تامین و تولید آن محصول، تجارت کسب‌وکار به کسب‌وکار وجود دارد. همین نکته گویاست که حجم فیزیکی و ارزش مالی تجارت‌های کسب‌وکار به کسب‌وکار بیشتر از تجارت‌های کسب‌وکار به مشتری است. توجه داشته باشید که برای تولید محصولی که به‌دست مشتری و مصرف‌کننده می‌رسد فرآیندهای عملیاتی، تولیدی و فعالیت‌های خرید و تامین زیادی مورد نیاز است. بسیاری از صنایع کشور همچون لوازم خانگی، مسکن و ساختمان، خودرو، صنایع غذایی و تمامی صنایع تولیدکننده محصولات مصنوعی پیچیده، فضای بسیار مستعدی برای گسترش و توسعه فعالیت‌های کسب‌وکار به کسب‌وکار هستند. مروری بر یک مثال از صنعتی آشنا همچون خودرو و برشمردن صنایع خدماتی و تولیدی فعال در زنجیره تامین قطعات و تولید خودرو مسئله را روشن‌تر می‌کند. از فعالیت‌های اکتشافی معدن سنگ‌آهن شروع می‌کنیم و با خدمات مهندسی طراحی و ساخت مجتمع استخراج و فرآوری سنگ‌آهن، بهره‌برداری و تولید کنسانتره، تولید گندله، فولاد اسفنجی، تولید فولادهای آلیاژی، ادامه می‌دهیم. در مقاطع نهایی نیز صنایع نورد و تولید ورق خودرو، پرس‌کاری قطعات بدنه، مونتاژ و تولید خودرو، فروش و خدمات پس از فروش از سوی نمایندگی‌ها را می‌بینیم. همه اینها بخشی از مراحل بی‌شمار فعالیت‌های اقتصادی کسب‌وکار به کسب‌وکار است. در شمردن حلقه‌های این زنجیره به خدمات حمل‌ونقل، آموزش و مشاوره مدیریت، حسابداری و حسابرسی، سرویس و نگهداری تجهیزات، بازرسی و کنترل کیفیت و بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی دیگر که به‌طور تقریبی همه شرکت‌های فعال در این زنجیره از آنها بهره می‌برند، به سبب بسیار طولانی شدن آن، اشاره نکردیم! در مجموع باید حوزه تجارت و فعالیت‌های اقتصادی «B۲B» (کسب‌وکار به کسب‌وکار)، گستره‌ای شایسته توجه برای تدوین برنامه‌های راهبردی اثربخش و سیاست‌های اجرایی کارآمد باشد. همچنین در سایه این برنامه‌ریزی استراتژیک و به کمک صاحب‌نظران مدیریت و صنعت، باید اجزای اساسی مرتبط شامل مفاهیم نظری و مبانی عملیاتی آن برای عوامل و حاضران این بخش مهم از اقتصاد کشور بازنگری و تبیین شود.