زینب عبدی: نوسان نرخ دلار از زمستان سال گذشته شدت گرفته است. این امر بر فضای تولید اثرگذار بوده و بسیاری از فعالیتهای تولیدی را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
صنایعی که مواد اولیه مورد نیازشان وارداتی است شاید آسیبپذیرترین قشر صنعت از نوسانهای نرخ دلار هستند.
فرآوری دانههای خام قهوه یکی از این صنایع است که ماده اولیه اصلی آن دانههای خام قهوه است که کشتزارهای آن در کشورهای آسیایی، افریقا و امریکای لاتین قرار دارد ضمن آنکه فرآوری و بستهبندی آن نیز در کشورهای اروپایی انجام میشود.
یاسر سالاری، فعال این صنعت در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: هر کیلو قهوه برشتهشده با نرخ حدود ۱۰۰ هزار تومان به کشور وارد میشود اما همین محصول با نرخ هر کیلو ۳۰ هزار تومان امکان تولید در داخل کشور را دارد در صورتی که نرخ دلار ثبات داشته باشد زیرا ماشینآلات و مواد اولیه مورد نیاز در صنعت برشتهسازی قهوه وارداتی است و مستقیم از نوسان نرخ دلار تاثیر میپذیرد به طوری که اکنون تامینکنندگان مواد اولیه از فروش دانه خام قهوه به تولیدکنندگان خودداری میکنند و در انتظار دلار ۶ هزار تومانی یا حتی بالاتر هستند.
سالاری در پاسخ به اینکه چطور وارد این صنعت شده است، گفت که سابقه ۸ ساله در پخش فرآوردههای قهوه داشته و اشراف بر بازار تقاضا و نبود تولید داخلی این محصول وی را به ورود به صنعت برشتهسازی دانههای قهوه مشتاق کرده است.
برشتهسازی قهوه را از کجا آغاز کردید؟
تولید انواع پودر قهوه، نسکافه و چنین فرآوردههایی در بخش صنعت کشور به نوعی تازه و جدید است. از آنجا که در توزیع این محصول سابقه داشتم از سال ۹۳ تصمیم گرفتم تولید محصولات فرآوریشده قهوه را با سرمایه ۷۰ میلیون تومانی آغاز کنم.
بنابراین برشتهسازی دانههای قهوه را در کارگاهی ۱۰۰ متری در قلعه حسنخان تهران و با ۲ نیروی کار آغاز کردیم.
یک دستگاه با هزینه ۳۰ میلون تومانی و یک دستگاه roster ۳۵ میلیون تومانی خریدیم. تمام سرمایه در گردش کارگاه در آن زمان فقط ۱۵ میلیون تومان بود و بقیه سرمایه صرف تجهیز کارگاه شد.
فعالیت خود را چگونه توسعه دادید؟
بعد از یک سال کارگاهی در یکی از شهرکهای صنعتی در غرب تهران تهیه کردیم و تعداد دستگاههای خود را ۲ برابر کردیم. این امر برای ۶ نفر اشتغال ایجاد کرد.
اما بعد از آن فعالیت ما محدود شد و دیگر امکان توسعه نداشتیم و بیشترین دلیل آن مشکلات اقتصادی و شرایط اقتصادی کشور بهویژه در نوسان نرخ دلار و نبود نرخ یکسان برای این ارز بود.
چه میزان تولید ماهانه دارید و در کدام بازارهای داخلی و خارجی عرضه میکنید؟
ماهانه مجموع ۲۲ محصول از انواع پودر قهوه، کاپوچینو، نسکافه، هاتچاکلت و... به میزان ۴۵ تن تولید میشود که تمام این محصولها در بازارهای داخلی و استانهای خوزستان، اصفهان، شیراز، مشهد، کرمان و... عرضه میشود.
هنوز صادرات محصول نداشتهایم اما در حال برنامهریزی برای صادرات به ترکیه، ارمنستان، آذربایجان و روسیه هستیم زیرا تقاضای آن وجود دارد. عراق، کویت، قطر، مصر و دوبی بزرگترین مصرفکنندگان قهوه در جهان هستند.
رقیب این صنعت در بازار داخل چه کشورهایی هستند؟
ارزانترین محصولات قهوه از مالزی به ایران وارد میشود این محصولات شامل ماسالا، وایتچاکلت و مواد پودری است که به صورت بستهبندی ۲۰ گرمی قاچاق از مالزی وارد میشود.
اما اکنون تولید هر کیلو قهوه در داخل کشور تا ۱۰ دلار به سود کشور است زیرا قهوه وارداتی از ایتالیا، آلمان و کشورهای اروپایی کیلویی ۱۰۰ هزار تومان فروخته میشود در حالی که تولید داخلی آن فقط ۳۰ هزار تومان است ضمن آنکه اشتغالزایی هم دارد.
فرآیند برشتهسازی دانههای قهوه چطور از نوسان نرخ دلار اثرپذیر میشود؟
افزایش نرخ دلار مهمترین مانع واردات ماشینآلاتی از نوع بستهبندی، تفالهگیر و... شد.
در حقیقت، افزایش نرخ دلار مانع ادامه فعالیتهای برشتهسازی دانههای قهوه از سنتی به صنعتی و مدرن شد چراکه دستگاه و فناوری مورد نیاز این صنعت در داخل کشور نیست و باید وارد شود؛ همانطور که برشته کردن دانههای قهوه، فعالیت جدید تولیدی و محصولی جدید بود کـه وارد میشد.
فناوری و ماشینآلات صنعت برشتهسازی قهوه در ایران صفر است و از دستگاهroster یا همان برشتهسازی ساخت ترکیه استفاده میشود که نرخ آن ۵۰ میلیون تومان است اما در ایران با نرخ ۱۲۰میلیون تومان فروخته میشود؛ این اختلاف نرخ ناشی از افزایش نرخ ارز است.
در شرایط اقتصادی فعلی در زمینه تامین مواد اولیه چه اتفاقی افتاده است؟
مواد اولیه در صنعت برشتهسازی دانههای قهوه و فرآوری آن به طور عمده دان خام قهوه است و افزایش حتی ۱۰۰ تومانی دلار در هر تن از دان خام قهوه نرخ کل را بسیار بالا میبرد.
این ماده از کشورهای آسیایی مانند هند، ویتنام، اندونزی و کشورهای افریقایی مانند کنیا، اتیوپی و کشورهای امریکای لاتین مانند برزیل وکلمبیا وارد میشود.
جدا از دانه خام، قهوه فوری، شیرخشک و شکر نیز از دیگر مواد اولیه این صنعت است.
آیا امکان تامین این مواد اولیه از بورس کالا هست؟
از بورس کالا اطلاعی ندارم اما تامین مواد اولیه اکنون با توجه به شرایط بازار ارز بسیار مشکل است به طوری که افزایش نرخ دلار مانع اصلی تامین مواد اولیه است و تامینکننده مواد اولیه در زمستان سال گذشته از فروش محصول خودداری میکرد حتی در اسفند ۹۶ مبنای محاسبه نرخ مواد اولیه را دلار ۶ هزار تومانی عنوان کرد.
یکی از کارهای خوب دولت در این مدت آن بود که واردات را به مجوز تولیدکننده منوط کرده است اما اکنون مواد اولیه در بازار نیست که تولیدکننده تهیه کند. موجودی ما فقط برای ۵ روز آینده جوابگو است.
ممکن است بیشتر در این زمینه توضیح دهید؟
باید در نظر داشت که دان خام قهوه در بازار به عنوان ماده اولیه در صنعت برشتهسازی قهوه دارای ۴ مدل اصلی است که از ویتنام، اندونزی، هند و برزیل وارد میشود و ثبت سفارش برای واردات آن از طریق بانک ملی و خرید ارز است.
با توجه به شرایط فعلی بازار ارز این محصول بهسختی وارد میشود.
اکنون موجودی بازار ایران از این ماده اولیه نیز محدود است و عرضهکنندگان در انتظار گرانی بیشتر نرخ دلار هستند.
قیمتهای مواد اولیه اکنون چگونه است؟
هر کیلو دان خام ویتنام از ۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان تا ۱۴ هزار و ۵۰۰ تومان متغیر است. همین رقمها نیز فقط به عده محدودی اختصاص مییابد.
ضمن آنکه با هزینههای جانبی در نهایت برای تولیدکننده هر کیلو تا ۱۵ هزار و ۶۰۰ تومان و بیشتر تمام میشود.
ارزانترین قهوه خام مصرفی از ویتنام وارد میشود البته پرمصرف هم هست.
حتی در مدتی قاچاق دانههای برشته قهوه شدت گرفت و ناچار شدیم کمتر بفروشیم.
در این شرایط کارگاه چطور به فعالیتهای تولیدی خود ادامه داد؟
بعد گذشت ۳ سال از فعالیت کارگاه با تسهیلات بانکی دریافتشده و تلاش برای توسعه فعالیـتها سـرمایه فعلی به یـک میلیارد تـومان رسیده و ایـن فعالیـت رو بـه توسعـه و سهـمخواهی از بـازار است.
هرچند برای واردات مستقیم مواد اولیه و تجهیز ماشینآلات بهروز برای کارگاه همزمان با توسعه فعالیت تولیدی برنامهریزی شده بود، نوسانات نرخ ارز و شرایط اقتصادی مانع این امر شد.
اکنون برای راهاندازی یک خط برشتهسازی دانههای قهوه به چه میزان سرمایه نیاز است؟
هزینه راهاندازی یک خط تولید با ظرفیت روزانه ۲۰۰ کیلو قهوه فرآوریشده به حدود ۲ میلیارد تومان سرمایه نیاز دارد.
این خط تولید برای ۱۰ نفر به صورت مستقیم اشتغالزایی میکند.
آیا برای فروش محصولات نیز با مشکل روبهرو شدید؟
این نوسانات نرخ دلار جدای از مشکلات تامین مواد اولیه در فروش محصول نهایی به متقاضی نیز دردسرساز است زیرا خریدار انتظار افزایش قیمتهای پیاپی را ندارد؛ هرچند ناآگاهی و نداشتن تخصص برای کارکنان، نبود همایش و سمینارهای تخصصی، ناآگاهی نسبت به امور حرفهای مالی، مشکل ارزشافزوده و فروش پنهانی محصول از دیگر مشکلات عمومی بخش تولید است.
برای رفع این مشکل چه راهکاری میدهید؟
تولیدکنندگان با موج نرخ دلار به تلاطم میافتند و راهکار خاصی برای مشکل نوسان نرخ دلار جز تدبیر دولت وجود ندارد اما این موضوع به این معنا نیست که تولیدکننده فعالیت خود را متوقف کند و منتظر تصمیم دولت باشد.
