زینب عبدی: درخواست افزایش نرخ آبمیوه و کنسانتره در حالی از سوی تولیدکنندگان مطرح شده که این صنایع کمتر از ۵۰ درصد ظرفیت اسمی خود فعالیت دارند.
این امر بر کاهش قدرت رقابتپذیری و افزایش هزینه تولید اثرگذار است. اکنون توان تولید سالانه ۱۴۰ هزار تن کنسانتره و آبمیوه وجود دارد اما فقط ۶۰ هزار تن از این ظرفیت در داخل کشور استفاده میشود.
کارشناسان معتقدند هر سال نرخ میوه افزایش مییابد. علاوهبر این، افزایش نرخ پاکتهای مقوایی، حقوق و دستمزد، شکر، افزودنیهای مجاز و مواد دیگری که در صنعت کنسانتره و آبمیوه وجود دارد را باید لحاظ کرد. این در حالی است که واردات رسمی و غیررسمی آبمیوه و کنسانتره فراوانی انجام میشود و انواع این محصولات وارداتی و قاچاق در بازار دیده میشود این موارد تولید و اشتغالزایی داخلی در این حوزه را با مشکل روبهرو کرده و لازم است برای حمایت از تولید داخلی و حفظ اشتغال، مسئولان در برابر واردات رسمی و غیررسمی این محصولات ایستادگی کنند تا علاوهبر رونق این صنعت، شاهد اشتغالزایی هرچه بیشتر برای جوانان باشیم.
سرانه مصرف کمتر از ۱۰ لیتر
ولیالله داودآبادی، دبیر انجمن صنایع کنسانتره و آبمیوه ایران در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: سرانه مصرف آبمیوه و نوشیدنی میوهای در ایران به دلایل اقتصادی و رکود قدرت خرید عموم سالانه رو به کاهش است همانطور که در سال گذشته برای هر نفر کمتر از ۱۰ لیتر در سال بوده است.
وی ادامه داد: کنسانتره و آبمیوه قاچاق در بازار فراوان است و آسیبی برای صنعت کنسانتره و آبمیوه داخلی است. اکنون صنایع آبمیوه و کنسانتره داخلی با کمتر از ۵۰ درصد ظرفیت اسمی خود کار میکنند.
دبیر انجمن صنایع تولید و صادرات کنسانتره و آبمیوه افزود: آمار دقیقی از میزان واردات آبمیوه نداریم ولی متاسفانه با وجود کارخانههای تولید آبمیوه در ایران واردات این محصول را داریم. به طور کلی واردات رسمی و غیررسمی آبمیوه و کنسانتره اشتغالزایی داخلی در این حوزه را دچار مشکل کرده است و به طور حتم مسئولان باید مقابل واردات رسمی و غیررسمی این محصولات ایستادگی کنند تا بتوان علاوهبر رونق این صنعت، شاهد اشتغالزایی هرچه بیشتر برای جوانان باشیم.
وابستگی ارزی به واردات میوه صنعتی
داودآبادی با بیان اینکه آبمیوه در بازار افزایش نرخ داشته است، ادامه داد: هنوز مشخص نیست ارز ۴۲۰۰ تومانی به این صنعت اختصاص مییابد یا خیر؛ این موضوع در روزهای آینده مشخص میشود زیرا کنسانتره و آبمیوههایی مانند آناناس، پرتقال، کیوی، انبه، بلوبری و موز وارداتی هستند و نرخ آنها به وضعیت دلار بستگی دارد. سال گذشته این محصولات با دلار ۳۸۵۰ تومانی وارد میشد و امسال قرار است با دلار ۴۲۰۰ تومانی وارد شود و باید دید که دلار با چه قیمتی به واردکنندگان میوههای صنعتی تعلق خواهد گرفت.
دبیر انجمن صنایع تولید و صادرات کنسانتره و آبمیوه تصریح کرد: بسیاری از کسانی که از آبمیوههای صنعتی استفاده میکنند بر این باورند که این تولیدات آبمیوه نیستند.
اگر مصرفکننده نرخ ۳ هزار تومان را برای یک آبمیوه ۲۰۰ سیسی پرداخت میکند نباید انتظار داشته باشد که یک آبمیوه خالص طبیعی را مصرف کند زیرا با مطالعه روی پاکت آبمیوه خریداری شده، متوجه میشود روی آن کلمه نوشیدنی میوهای درج شده است.
البته این کلمه به این معنا نیست که آن نوشیدنی آبمیوه نیست بلکه بیانگر این است که درصد آن کمتر است و باید آبمیوه را با نوشیدنی میوهای از هم جدا کنند.
داودآبادی در بیان مشکلات صنعت آبمیوه و کنسانتر به کمبود میوههای صنعتی اشاره و اظهار کرد: نبود میوه صنعتی و واردات آن خود یک مشکل برای تولید آبمیوه صنعتی است. در این باره وزارت جهاد کشاورزی باید توجه بیشتری میکرد. البته در برخی باغها درختان پرتقال از بین رفت و به جای آن درخت کیوی کاشته شد و در برخی باغها هم به جای تولید پرتقال آبدار، پرتقالهای مجلسی مانند تامسون کشت میشود و باغداری بزرگ به وجود نیامد و بسیاری از باغداران با تغییر کاربری باغهای خود به ساختمان و ویلا موجبات کمبود میوه، بهویژه میوه صنعتی را فراهم کردند.
فراوانی میوههای باغی
کشور ما از نظر محصولات باغی وضعیت مناسبی دارد. از این رو، صنعت آبمیوه و کنسانتره یک صنعت توانمند در کشور ما است. با این حال، کارشناسان معتقدند نوع بستهبندی نوشابهها و آبمیوههای خارجی جذابیت ایجاد میکند. از طرفی، برخی برندها شناختهشده هستند. پس به طور معمول تقاضا دارند و سهم زیادی در بازار مصرف و خرید ایفا میکنند. همچنین، عدهای از مردم به دنبال کالای لوکس میروند.
کاوه زرگران، دبیرکل انجمن صنایع غذایی ایران درباره میزان رقابتپذیری صنعت آبمیوه ایران با کشورهای خارجی در گفتوگو با«گسترش صنعت» گفت: تبلیغات سهم موثری بر اقبال نوشابههای خارجی داشته است. این در حالی است که ما در صنعت آبمیوه چه از نظر استاندارد و چه به لحاظ فناوری مشکلی نداریم. کارخانههای ما درجه یک و قابل رقابت با کارخانههای خارجی هستند. زرگران تاکید کرد: در زمینه کنسانتره و آبمیوهها در داخل تولید کافی داریم و بنا بر تعرفه زیادی که برای حمایت از تولیدکننده در واردات گذاشته شده، به طور معمول نرخ آبمیوهها و نوشابههای وارداتی گران است.
دبیرکل انجمن صنایع غذایی ایران با اشاره به مشکلات صنعتگران آبمیوه گفت: تولیدکنندگان صنعت آبمیوه و کنسانتره چون با بخش کشاورزی در ارتباط هستند مشکل نقدینگی دارند و سرمایه در گردش آنها دچار مشکل میشود. محصول اولیه تولید آبمیوه و کنسانتره از کشاورزان خرید کلی میشود. دولت هم نقدینگی لازم را برای حمایت ندارد و از سرمایه در گردش تولیدکنندگان حمایت نمیکند.
زرگران درباره مقصد صادرات آبمیوهها نیز گفت: بازارهای صادراتی ما برای صنعت آبمیوه و کنسانتره در کشورهای افغانستان، عراق و کشورهای همسایه است. برخی از آبمیوهها هم از تایلند، هلند و امارات وارد میشود. وی درباره نوشابهها و آبمیوههای خارجی نیز گفت: کیفیت هر کالایی قبل از ترخیص از گمرک زیر نظارت سازمان استاندارد و سازمان غذا و دارو قرار میگیرد و قوانین موشکافانه برای دریافت مجوز در نظر گرفته میشود.
قطب آبمیوه و کنسانتره
تایلند، برزیل، اسپانیا، بلژیک و ایرلند عمده کشورهایی هستند که در حوزه آبمیوه و کنسانتره محصولات خود را به ایران صادر کردهاند در حالی که آذربایجانغربی قطب تولید آبمیوه و کنسانتره ایران به شمار رفته و محصولات خود را به عراق و دیگر کشورها نیز صادر میکند.
جعفر صادقاسکندری، رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان آذربایجانغربی در گفتوگو با «گسترش صنعت» با بیان اینکه ۳۵ درصد کنسانتره کشور در این استان تولید میشود، اظهار کرد: درحالحاضر ۴۸ واحد تولیدی کنسانتره و آبمیوه در استان آذربایجانغربی وجود دارد که ظرفیت تولید سالانه آنها حدود ۴۵۰ هزار تن آبمیوه و حدود ۱۰۰ هزار تن کنسانتره است.
اسکندری ادامه داد: خوشبختانه امسال وضعیت کنسانتره بهویژه کنسانتره سیب رو به بهبود است و بسیاری از واحدهای صنعتی نسبت به سال گذشته بیشتر کار کردهاند. این واحدها سال گذشته حدود ۳۰۰ هزار تن سیب خریدهاند.
رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان آذربایجانغربی تاکید کرد: با توجه به اینکه نرخ جهانی کنسانتره مطلوب است، واحدهای صنعتی توانستند هم از لحاظ خرید میوه و هم فروش آنها فعالیت مناسب داشته باشند. پیشبینی میشود امسال مشکل خاصی برای صادرات نداشته باشیم.
اسکندری با اشاره به اینکه کنسانتره جزو بیشترین محصولات صادراتی استان به شمار میرود که اغلب به ترکیه صادر میشود، تصریح کرد: کنسانتره تولیدی این استان به کشورهای حاشیه خلیجفارس، روسیه و برخی از کشورهای اروپایی صادر و بیشترین صادرات آبمیوه استان نیز به عراق و بعد از آن به افغانستان، پاکستان و برخی کشورهای CIS مانند روسیه و ترکمنستان انجام میشود.
وی تاکید کرد: مشکلی در زمینه صادرات کنسانتره به ترکیه وجود دارد که آن هم تعرفه بالا است؛ با اینکه ما تعرفههای ترجیحی داریم تعرفه ورودی کنسانتره بیش از ۵۰ درصد میشود. با پاکستان در زمینه صادرات سیب مشکل داریم که تعرفه ۳۰ درصدی دارد.
سخن آخر
بنا بر این گزارش، صنعت آبمیوه و کنسانتره کشور علاوهبر مشکلات مالی که گریبانگیر آن است، به دلیل نبود تبلیغات و بستهبندی مناسب در رقابت با نمونههای خارجی بازمانده است. هرچند امروز ضعف صنعت بستهبندی در صنایع دیگر نیز نمایان است اما با توجه به وجود فراوان میوههای باغی در کشور که سودآوری این صنعت را بالا برده، ضرورت دارد برای حمایت از صنایع تولیدی آبمیوه و کنسانتره تلاش بیشتری شود.
این حمایت میتواند خارج از حمایتهای مالی دولتی و حاکمیتی با برقراری ارتباط مناسب بین حلقههای زنجیره ارزش و اتصال صنعتگران با باغداران و... باشد.
