بسیاری از واحدهای صنعتی در سالهای قبل تاسیس شده است و بهطبع ماشینآلات مورد استفاده در خط تولید بعد از گذشت این سالها فرسوده شده یا فناوری آن با وجود رشد سریع فناوری قدیمی شده است.
در نتیجه، محصول تولیدی در این واحدها قابلیت رقابت در بازار را ندارد اما نوسازی این فناوریها به سرمایه نیاز دارد که برخی صنعتگران توانایی تامین آن را ندارند. هرچند دولت برای حمایت از فعالیتهای صنعتی بستههای حمایتی مختلفی در نظر گرفته که یکی از آنها تسهیلاتدهی به بخشی نوسازی است اما نرخ سود بالای بانکی بزرگترین مانع برای استفاده صنعتگران از این حمایت است. این موضوع با نگاهی به آمارهای دریافت تسهیلات نوسازی از سوی صنعتگران به وضوح قابل مشاهده است. در حالی که ۱۰ هزار میلیارد تومان برای نوسازی و بهسازی ۵ هزار واحد صنعتی در سال ۱۳۹۶ در نظر گرفته شده بود، آخرین آمارها نشان میدهد که واحدهای تولیدی کمتر از ۱۰۰۰ میلیارد تومان از این تسهیلات دریافت کردهاند.
در این زمینه با دو مقوله کلی و بخشی روبهرو هستیم؛ در بخش کلی با توجه به شرایط تورمی و رونق نسبی که در گذشته وجود داشت، گرفتن تسهیلات با نرخهایی که نظام بانکی مصوب میکرد، فعالیت تولیدی منطقی بود زیرا در کنار انتفاع واحدهای تولیدی، اصل و سود پول نیز پرداخت میشد اما در شرایطی که ممکن است رکود حاکم شود یا شرایط تورمی تغییر کند و حتی بیثباتی در بازار مشاهده شود، فعال اقتصادی نیز تصور میکند در صورت دریافت تسهیلات مبلغی بر بدهیهای گذشتهاش اضافه خواهد شد. از سوی دیگر، نگاه بخشی مشکلساز شده است و اگر بررسیهای لازم در دستور کار قرار گیرد، متوجه خواهیم شد منابع تزریقشده و استفادهشده از سوی بنگاههایی مدنظر قرار گرفته است که از بازار منطقی برخوردارند و با ظرفیتهای بالاتر از ۵۰ درصد فعالیت میکنند. بنابراین، فعال اقتصادی به مسئله بازپرداخت تسهیلات بانکی توجه میکند و اگر بر مبنای محاسبات متوجه شود که از بازار مصرف مناسب پس از نوسازی تجهیزات برخوردار خواهد بود، به طور قطع در جهت دریافت این منابع مالی گام برمیدارد.
گذشته از این موارد، باید به منابع مالی بانکها نیز توجه کنیم و بدانیم که در شرایط فعلی بانکها توان پرداخت تسهیلات را هم مانند ۲ یا ۳ سال گذشته ندارند و به نظر میرسد که این توان نظام بانکی نسبت به آغاز طرح رونق تولید کاهش یافته و امکان پرداخت برای آنها محدودتر شده است. البته درباره منابع مالی بانکها باید صادقانه صحبت کرد و بدانیم که برخی واحدهای صنعتی در سالهای گذشته در زمینه بازپرداخت تسهیلات دریافتشده خوشقولی نکردهاند و بازپرداخت نکردن تسهیلات از سوی واحدهای تولیدی به معوقههای نظام بانکی بیش از پیش اضافه کرده است. از این رو، به نظر میرسد برای نوسازی و بهسازی واحدهای تولید راهی غیر از تسهیلات بانکی باید در دستور کار تصمیمگیران قرار گیرد.
زینب عبدی - روزنامهنگار
