زینب عبدی: این روزها حال و هوای اقتصادی کشور و به دنبال آن، صنعت کاغذ التهاب دارد. به گفته کارشناسان، تولید کاغذ در کشور رو به افول است در حالی که کاغذ یکی از رشتههای تولیدی در صنعت چوب و کاغذ و یک کالای فرهنگی و اقتصادی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
هرچند به تازگی کاغذ در حجم مناسب به کشور وارد شده اما به گفته فعالان، هنوز کاغذهای وارداتی به بازار عرضه نشده است. محدودیت منابع کاغذ چاپ، تحریر و روزنامه تا جایی پیش رفت که چندی پیش مسئولان اعلام کردند فقط تا ۲ ماه آینده برای چاپ روزنامه کاغذ باقی مانده است. با این حال، محمد شریعتمداری، وزیر صنعت، معدن و تجارت از قرارگیری کاغذ در فهرست کالاهای اساسی گروه یک خبر داده است.
با این حال، عدهای همچنان معتقدند اگر خرید و فروش کاغذ به صورت شفاف انجام میشد، فضا برای سودجویی دلالان و احتکار کاغذ وجود نداشت و دیگر کاغذ با قیمتهای دو برابری به متقاضیان عرضه نمیشد.
به گفته شریعتمداری، کاغذ چاپ، تحریر و روزنامه به منظور تامین ارز ترجیحی و حمایت از فعالیتهای فرهنگی و رسانهای در فهرست کالاهای گروه یک کالای اساسی و ضروری قرار خواهد گرفت.
وی تصریح کرد: این فهرست بهزودی پس از اعلام نظر وزیران جهاد کشاورزی و بهداشت از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت اعلام خواهد شد.
محدودیت جنگلهای کشور
قیمت کاغذ روزنامه در یک سال گذشته رشد بیش از دو برابری را تجربه کرده است؛ موضوعی که ظلمی در حق روزنامهنگاران و اهالی مطبوعات تلقی میشود. برخی افراد سودجو با فرصت پیشآمده ناشی از تغییر سیاستهای ارزی، ارز دولتی برای واردات کاغذ گرفتهاند اما خارج از مسیر، در بازار به دنبال توزیع کالاهای خود هستند.
در صنعت کاغذ روزنامه با مشکل قدیمی بودن فناوریها و دستگاهها و کمبود مواد اولیه روبهرو هستیم اما سال گذشته ۱۰۰ هزار تن کاغذ بستهبندی صادر شد. به گفته مسئولان، قرار است امسال تولید کاغذ به دو برابر افزایش یابد.
از سوی دیگر، تولیدکنندگان انواع کاغذ نیز از گرانی و کمبود مواد اولیه شکایت دارند؛ گرانیهایی که برخی از آنها از افزایش نرخ مواد اولیه وارداتی سرچشمه میگیرد که خود یا متاثر از نوسانهای ارزی است یا از افزایش نرخ مواد اولیه داخلی که نرخ جهانی دارند، ناشی میشود.
وزیر صنعت، معدن و تجارت همچنین عصر سهشنبه در نشست کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی حاضر شد تا وضعیت بازار کاغذ و تولید آن با کلسیم کربنات(بدون مصرف چوب) را بررسی کند.
محمد شریعتمداری در پایان این نشست به خانه ملت گفت: دستور کار امروز کمیسیون فرهنگی رسیدگی بود که این مسئله به جهات مختلف از جمله توجه به تولید این محصول در کشور بهویژه مد نظر قرار گرفت.
وی تاکید کرد: در تولید کاغذ داخلی باید به مسائل زیستمحیطی توجه ویژهای کرد که به دلیل محدودیت منابع جنگلهای کشور با مشکلاتی روبهرو است. از این رو، باید از چوب وارداتی و راههای دیگر بهرهمند شویم که کمیسیون فرهنگی در این زمینه اعلام حمایت و یاری کرد.
شریعتمداری ادامه داد: نوسان نرخ ارز بر بازار کاغذ نیز اثر گذاشت اما با اجرای سیاستهای جدید بسته ارزی دولت انتظار بهبود وضعیت بازار کاغذ وجود دارد که امیدواریم بتوانیم در کنار سایر تصمیمها این بازار را کنترل کنیم.
دپوی کاغذ تخلف است
وزیر صنعت، معدن و تجارت اضافه کرد: تعزیرات حکومتی زیر نظر وزارت دادگستری برای رسیدگی به سودجوییها در بازار ارز وارد عمل شده است و با سودجویان برخورد قاطع میکند.
از سوی دیگر، کمیسیون تنظیم بازار با موضوع کاغذ تشکیل جلسه داد و ۴ هزار و ۱۰۰ تومان نرخ سقف کاغذ در بازار تعیین و تصویب شد و هرگونه تخلف در این زمینه و گرانفروشی در این حوزه تخلف است.
شریعتمداری یادآوری کرد: هرگونه نگهداری و دپوی کاغذ در انبارها با توجه به شناسایی واردکنندگان و تولیدکنندگان تخلف به شمار میرود و با همه متخلفان در این زمینه برخورد جدی میشود و همه متخلفان به دستگاه قضایی معرفی میشوند.
تخصیص ارز سهمیهای کاغذ بدون تشریفات
در دو روز گذشته نیز واردات ۲۰ هزار تن کاغذ برای تامین کسری کاغذ مطبوعات و روزنامه در دستور کار وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار گرفت.به گزارش «گسترش صنعت» واردات خمیر کاغذ و کاغذ مطبوعات در گروه یک کالاهای اساسی قرار گرفته است، همچنین با موافقت وزارت صنعت، معدن و تجارت، به قرار گرفتن کاغذ مطبوعات و خمیر کاغذ در گروه یک و نیز تشکیل کارگروه ویژه رسیدگی به معضلات کاغذ، سهشنبه جلسهای با حضور نماینده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، روزنامههای غیردولتی و نمایندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت در محل سازمان توسعه و تجارت برگزار شد.
در این جلسه پس از بررسی درخواستهای رسیده به وزارت ارشاد در مجموع با واردات ۲۰ هزار تن کاغذ مطبوعات به صورت فوری موافقت و مقرر شد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای هماهنگی ثبت سفارش و مقدمات واردات اقدام کند.
این در حالی است که وزارت صنعت، معدن و تجارت از این پس در نظر دارد با ترک تشریفات مربوط به این حوزه برای تسریع و جلوگیری از کمبود کاغذ مطبوعات از طریق کارگروه ویژه برای تخصیص ارز سهمیهای کاغذ اقدام کند.
کاهش مصرف کاغذ روزنامه
ابوالفضل روغنیگلپایگانی، رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوا در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: در ایران مصرف کاغذ روزنامه در گذشته ۱۲۰ هزار تن بوده که اکنون به کمتر از ۷۰ هزار تن کاهش یافته است. این امر بر روند فعالیت کارخانههای تولید کاغذ نیز تاثیرگذار بوده این در حالی است که صنایع کاغذسازی در ایران با مشکلات دیگری نیز دستوپنجه نرم میکنند.
روغنیگلپایگانی ادامه داد: ۳ کاغذسازی که در استان مازندران از گذشته بوده یا در سالهای گذشته راهاندازی شدهاند با مشکل تامین مواد اولیه مانند باگاس یا چوب روبهرو هستند.
کاغذسازی پارس در استان مازندران یکی از نخستینهای این صنعت در ایران است اما درحالحاضر تولید برای این واحد سودآور نیست و رو به تعطیلی رفته است. همچنین، کارخانه چوب و کاغذ مازندران که زمانی تعطیل بود و دوباره در دولت یازدهم راهاندازی شده اکنون با وجود ۲۰ هزار تن تولید سالانه در نرخ تمامشده بالا و نداشتن مواد اولیه مثل چوب دچار مشکل شده است. کاغذسازی تبریز نیز که برخلاف نامش در استان مازندران راهاندازی شده در تامین مواد اولیه دارای مشکل است.
رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوا تصریح کرد: مصرف کاغذ تحریر در کشور حدود ۳۸۰ هزار تن است در صورتی که فقط ۱۲۰ هزار تن آن در داخل تولید و بقیه آن وارد میشود حال آنکه میتوان با واردات مواد اولیه از تولیدکننده داخلی برای تولید محصول نهایی حمایت کرد.
روغنیگلپایگانی ادامه داد: تولید کاغذ روزنامه نیز همچنان با مشکل روبهرو است در بخش کاغذهای تحریر و روزنامه وضعیت مناسبی نداریم. همچنین، در تامین چوب مورد نیاز از گذشته مشکل وجود داشته و ادامه دارد در حالی که میتوان با واردات چوب از روسیه که بانک جهانی چوب است، این بحران را رفع کرد. لازم است دولت در رفع این مشکل و آسانسازی واردات آن بستر مناسبی فراهم کند.به گفته وی، در بخش کاغذ بستهبندی و مقوا نیز در بهترین شرایط میزان مصرف کشور ۸۵۰ تا ۹۰۰ هزار تن است در حالی که برای تولید ۸.۲ میلیون تن در کشور ظرفیتسازی شده است. با این حال، در کل بخش صنعت بستهبندی و تولید کاغذ بستهبندی و مقوا مزیتهای خوبی برای تولیدکنندگان داخلی ایجاد شده است.
رد پای چین بر کاغذ
رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوا تاکید کرد: در چند ماه گذشته چینیها با وجود دگرگونیهای به وجود آمده یکی از بزرگترین متقاضیان این صنعت بودند که در بازار ایران بهشدت خرید کردند.روغنیگلپایگانی افزود: خرید چینیها از بازار کاغذ ایران فرصت مناسبی است که باید با رفع مشکلاتی از جمله تامین آهار مورد نیاز صنایع بر توانمندسازی صنعتگران داخلی کوشید تا این متقاضی بزرگ در بازار ایران پابرجا بماند. در این راستا، لازم است تا واردات آهار با تدابیر وزارت صنعت، معدن و تجارت به نفع تولیدکنندگان داخلی آسان شود.
شفافسازی در اختصاص ارز به کاغذ
رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوا اظهار کرد: برای اختصاص ارز به تامین کاغذ نباید فقط به ارائه فاکتور خارجی بسنده کرد، بلکه باید نرخ جهانی کاغذ از وبسایتهای مختلف گرفته شود که با بررسی آنها درمییابیم قیمتها نباید آنچه امروز در بازار است، باشد.
روغنیگلپایگانی ادامه داد: تاکنون ۱۸۰ هزار تن در سال برای تولید کاغذ تحریر ظرفیتسازی شده و این ظرفیت برای تولید کاغذ روزنامه به سالانه ۴۰ هزار تن رسیده است اما به دلیل حمایت نشدن در سالهای گذشته، فعالیت برای فعالان این دو عرصه بهصرفه نبوده و تولیدی انجام نمیدهند.
رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوا اظهار کرد: اثر تحریمها در صنعت کاغذ بسیار مخرب بوده و امروز در مقوله مواد اولیه مشکلات جدی داریم.روغنیگلپایگانی گفت: فعالان مطبوعاتی کشور باید مدلهای تجربهشده در جهان را تجربه کنند که یکی از آنها استفاده از کاغذهای بازیافتی در تولید روزنامه است.رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوا تاکید کرد: دولت همواره با یارانه از قشر روزنامهنگار حمایت کرده و این سندیکا نیز آماده است در صورت مجوز دولت، با محتکران برخورد و فرصتطلبان را معرفی کند.
سخن آخر
به گزارش «گسترش صنعت» در ایران به دلایل فراوان از جمله درآمدهای نفتی و یارانه، از بهترین نوع کاغذها برای تولید روزنامه استفاده میشود اما امروز که شرایط این صنعت عوض شده بهترین فرصت است تا فرهنگ مصرف کاغذ را تغییر دهیم.
