زینب عبدی: سونامی گرانی مواد اولیه به تولید کیسه آرد رسید و هر گونی نایلونی خالی از آرد به ۱۲۰۰ تومان افزایش یافت در حالی که این امر فقط یکی از چندین مشکل تولیدکنندگان در صنعت آرد است.
به گفته فعالان صنعت آرد، تعمیر و تعویض قطعات آسیابها و الکهای مورد استفاده در کارخانههای آردسازی بحرانیتر از افزایش نرخ کیسههای نایلونی به شمار میرود. آرد و گندم کالای استراتژیک است و با وجود افزایش نرخ تولید همچنان تولیدکنندگان به تغییر نرخ محصول مجاز نیستند.
قیمت کیسه نایلونی آرد در روزهای گذشته از ۴۵۰ به ۱۲۰۰ تومان رسید. دلیل آن نیز کمبود و گرانی بیش از حد نهادههای تولید کیسه نایلونی است. این موضوع پیش از این دامنگیر سایر صنایع غذایی نیز شده بود به صورتی که نرخ بستهبندی آب و سایر نوشیدنیها را افزایش داده و تولیدکنندگان در صنایع مرتبط با بستهبندیهای پلاستیکی و نایلونی را با چالش کمبود و گرانی محصول روبهرو کرده بود. همچنین، مشکلاتی برای صنایع روغنکشی و بستهبندی روغن ایجاد کرده بود. اکنون این سونامی گرانی مواد اولیه پلیپروپیلن پریفرم و گرانول دامنگیر آردسازان شده و مشکل افزایش نرخ کیسههای نایلونی بستهبندی آرد را به وجود آورده است.
این در حالی است که ایران در صنعت آرد از نظر فنی جزو ۱۰ کشور برتر دنیا است حتی ماشینآلات سوئیسی صاحبنام در صنعت آرد دنیا در ایران و در شهرستان آستارا ساخته و صادر میشود.
هرچند مسئولان و مدیران وزارت صنعت، معدن و تجارت در گفتوگو با «گسترش صنعت» از پیگیری و نظارت بر تامین مواد اولیه مورد نیاز صنعت بستهبندی خبرداده بودند و بورس کالا نیز با تغییراتی به عرضه گرانول و پریفرم به تولیدکنندگان همراهی بیشتری داشت اما همچنان سودجویان و دلالان در بازار مواد اولیه تولید ملزومات بستهبندی نایلونی و پلاستیکی دستدرازی میکنند و صنایع غذایی مرتبط با این امر را دچار چالش کردهاند.
عرضهکننده اصلی این مواد اولیه پتروشیمی تندگویان است که مدعی است در میزان عرضه گرانول و پریفرم به بازار و بورس کالا تغییری نداشته است. با این حال، همچنان کمبود و گرانی این مواد اولیه مورد نیاز صنایع بستهبندی وجود دارد.
از سوی دیگر، تولیدکنندگان آرد معتقدند گرانی قطعات و لوازم یدکی بیش از گرانی کیسههای نایلونی به مشکلات صنایع آردسازی دامن زده است.
بحران لوازم یدکی در صنعت آردسازی
بهنام بهنام، فعال صنعت آرد با اشاره به مشکلات موجود در این صنعت به «گسترش صنعت» گفت: از سال ۹۳ به بعد اجازه افزایش نرخ به تولیدکنندگان آرد داده نشد در صورتی که غیر از نرخ گندم سایر نهادههای تولید آرد نیز گران شده است.
بهنام با اشاره به افزایش نرخ کیسههای نایلونی مورد استفاده در آردسازی تصریح کرد: هر تن آرد به ۲۵ کیسه برای بستهبندی و عرضه به بازار نیاز دارد و اکنون نرخ هر کیسه ۴۵۰ تومانی به ۱۲۰۰ تومان افزایش یافته است. افزایش نرخ هر کیسه، هر مبلغی که باشد برای آردساز مشکل ایجاد میکند زیرا اجازه افزایش نرخ محصول نهایی را ندارد.
این فعال صنعت آرد با اشاره به بالا رفتن نرخ لوازم یدکی ماشینآلات گفت: تعمیر و تعویض قطعات برای دستگاهها و ماشینآلات مورد استفاده در کارخانههای آرد نیز هزینههای بالایی برای کارخانهداران دارد، ضمن آنکه ثبات نرخ ندارد.
آسیابی که گندم را آرد میکند به تعمیر نیاز دارد، الکی که برای آرد استفاده میشود، باید توری آن تعویض شود اما این قطعات افزایش هزینه زیادی از آغاز سال داشته است.
بهنام ادامه داد: در شرایط فعلی باید از تولیدکنندگان حمایت شود. آردسازان به عنوان تولیدکنندگان محصول استراتژیک نیازمند حمایت بیشتری هستند.
به گفته وی، آرد و گندم به عنوان کالای استراتژیک زیر نظر مستقیم شورای اقتصاد و دولت قیمتگذاری میشود و به دلیل حساسیت ملی برای نرخ آن تولیدکننده اجازه تغییر نرخ ندارد؛ در صورتی که هزینههای جانبی تولید آرد در سالهای گذشته افزایش داشته و این افزایش هزینه تولید آرد از آغاز سال نیز بیشتر شده است اما همچنان تولیدکنندگان آرد با سیاستهای دولت همراهی میکنند.
پیگیری طلب آردسازان از دولت
محمدرضا مرتضوی، رئیس کانون صنایع غذایی ایران در گفتوگو با «گسترش صنعت» با اشاره به اینکه دولت ۳ سال است نرخ آرد را ثابت نگه داشته است، اعلام کرد: کارخانههای آردسازی از دولت طلب دارند. دولت متعهد شده بود که زیان کارخانههای آردسازی را بپردازد اما این طلب پرداخت نشده است.
مرتضوی به جلسههای برگزار شده در وزارت صنعت، معدن و تجارت اشاره و اظهار کرد: موضوع طلب آردسازان از دولت به شورایعالی اقتصاد مطرح خواهد شد اما این تاخیر ۳ ساله گرفتاری بزرگی برای آردسازان ایجاد کرده است.
رئیس کانون صنایع غذایی ایران با اشاره به قدیمی بودن دستگاهها و نیاز به تعویض ابزارآلات جداسازی گندمها قبل از ارسال به کارخانههای آردسازی، تصریح کرد: ابزار مورد استفاده در جداسازی گندمها غیراستاندارد است و دورریز بسیاری برای کارخانههای آردسازی به همراه دارد زیرا شن، خاک و سنگریزههای موجود در کیسههای گندم ارسالشده به کارخانههای آردسازی غیرقابل استفاده در صنعت است در صورتی که هزینه آن از جیب آردسازان پرداخت شده است.
ساخت ماشینآلات آردسازی در آستارا
مرتضوی تاکید کرد: بخش بزرگی از ضایعات به کارخانههای آردسازی منتقل میشود و از این ضایعات آرد تولید نمیشود، ضمن آنکه میزان استحصال آرد از هر تن گندم را پایین آورده است. همچنین ماشینآلات مورد استفاده در کارخانههای آرد مستهلک شده است.
به گفته وی، ماشینآلات به کار رفته در کارخانههای آردسازی قدیمی نیست. ایران از نظر فنی در صنعت آرد، جزو ۱۰ کشور برتر دنیا است؛ حتی ماشینآلات سوئیسی در ایران و شهرستان آستارا ساخته و صادر میشود.
مرتضوی گفت: بر اساس آخرین ارزیابی سازمانهای تخصصی مرتبط با آرد و نان، مشخص شد از ۳۰ کارخانه صنایع آردسازی تهران از ۱۰۰ نمره ۲۰ کارخانه توانستند نمره کامل را دریافت کنند.
رئیس کانون صنایع غذایی ایران با اشاره به مشکلات دیگر صنعت آرد به ممنوعیت صادرات آرد اشاره و اظهار کرد: کارخانهها با طرف خارجی برای صادرات آرد قرارداد بسته و حتی پول دریافت کرده بودند اما تصمیمگیری یکباره باعث خسارت آردسازان شد.
مرتضوی با اشاره به افزایش نرخ کیسههای نایلونی آرد به ۱۱۰۰ تا۱۲۰۰ تومان گفت: انحصار به وجود آمده در عرضه مواد اولیه در بورس کالا باعث گرانی مواد اولیه تولید ملزومات بستهبندی پلاستیکی و نایلونی شده است.
وی اضافه کرد: پلیپروپیلن که باید ۵ هزار تومان باشد به نرخ ۱۲ هزار تومان به کارخانههای تولید ملزومات بستهبندی عرضه میشود. در نتیجه، کیسههای نایلونی بستهبندی آرد با نرخ ۱۲۰۰ تومان به کارخانههای آردسازی میرسد و آردسازان نیز اجازه افزایش نرخ ندارد این امر صنعت و تولید را دچار مشکل میکند.
سخن آخر
صنعت آرد، گندم و نان که سهم ۷۰ درصدی در جذب انرژی دارد و قوت غالب جامعه است، کالای استراتژیک برای دولتها به شمار میرود. نان، آرد و گندم همواره در دولت متولی مشخصی داشته است اما بعد از اجرای قانون انتزاع فشار مرغوبیت گندم، کیفیت، ضایعات و... به کارخانههای آردسازی وارد شد.
