فاطمه امیراحمدی: صنعت خودرو کشور روزهای پرتلاطمی را پشتسر میگذارد. تهدید و شکلگیری تحریمهای جدید از سوی رئیسجمهوری امریکا، سیاستها و برنامههای دولتمردان و نیز صنعتگران را به این سمت سوق داده تا به دنبال راهحلهایی برای خروج از شرایط پیش رو باشند.
خودروسازان و نیز قطعهسازان به دنبال این هستند تا در فرصت باقیمانده(۱۵ مرداد برابر با ۶ اوت) قطعات و مواد اولیه مورد نیاز خود را که در داخل تولید نمیشـود، وارد کنند. در ایـن راستا، قولهایی از سوی دولتمـردان برای تخصیص ارز و اولویت بـرای واردات این قطعـات و مـواد اولیه مـورد نیـاز داده شـده که همـه را به تکاپـو انداخته تا خـود را بـرای آینـدهای نهچنــدان دور آمـاده کنند.
دنیا اتفاق نظر دارد که تحریمهای امریکا غیرقانونی و سیاستی غیرقابل قبول است. از این رو، اتحادیه اروپا نیز در تلاش است تا با تصویب قوانین حمایتی و نیز قانع کردن امریکا در تعدیل تحریمها برای شرکتهای همکار طرف ایرانی بازار خود را در ایران از دست ندهد. بدون تردید ایران بازار بکری برای کشورهای صنعتی اروپا است و همکاری طرف اروپایی برای انتقال فناوری به ایران میتواند همکاری برد-برد برای هر دو طرف باشد.
در نشست اخیر وزیران خارجه کشورهای عضو توافق هستهای ایران در وین، وزیر خارجه روسیه از موافقت ۳ کشور اروپایی(آلمان، انگلیس و فرانسه) برای تداوم تجارت با ایران خبر داد که پذیرفتهاند بدون دلار معاملات خود را با ایران ادامه دهند. حال باید دید این تصمیم چقدر میتواند به نفع ایران و نیز قراردادهای خودرویی باشد.
امتیازی برای صنعت خودرو
سعید مدنی، مشاور عالی مدیرعامل شرکت سایپا در این باره به «گسترش صنعت» گفت: اگر چنین تصمیمی قطعی باشد و در ادامه تحتتاثیر تصمیمهای بعدی امریکا قرار نگیرد، کمک بزرگی برای ادامه همکاریها و نیز قراردادهای خودرویی کشور خواهد بود.
وی افزود: طبیعی است کشورهای اروپایی باید استقلال خود را در مقابل اقدامهای امریکا حفظ کنند و تابع سیاستهای امریکایی نباشند. این امر برای طرف اروپایی و ایرانی منافع زیادی دارد و کمک زیادی به صنعت خودرو کشور ما خواهد کرد.
مشاور عالی مدیرعامل شرکت سایپا ادامه داد: تجارت بدون دلار همکاری شرکتهای فرانسوی را در ایران تسهیل خواهد کرد و مسیر ادامه فعالیت را برای برخی شرکتهای آلمانی که در ایران همکاریهایی دارند(بنز و خودروهای تجاری و حتی فولکسواگن که شریکی ایرانی دارد) هموارتر خواهد کرد.
از سوی دیگر، در زمینه خودروهای برقی همکاریهایی در صنعت خودرو داخل آغاز شده است و به نوعی خودروسازی کشور برای ساخت این خودروها همکاری خود را با شرکتهای اروپایی آغاز کرده است. حال باید دید این همکاریها چگونه قرار است بدون دلار ادامه پیدا کند. مدنی در این باره نیز گفت: ممکن است کشورهای اروپایی برای ادامه همکاری خودرویی خود با ایران، با یکدیگر به توافقهایی رسیده باشند زیرا عمده مشکلات در زمینه مبادلات مالی بود که از طریق شرکت سرمایهگذار اروپایی انجام میشود.
وی خاطرنشان کرد: نمیدانیم رویکرد آینده چه خواهد بود اما درحالحاضر سخنان امیدبخشی از سوی اتحادیه اروپا بیان میشود و امیدواریم که این روند ادامه پیدا کند و تحت سلطه امریکا قرار نگیرند زیرا به هر حال کشورهای اروپایی دارای منافعی در امریکا نیز هستند(شرکت بنز بیشتر و شرکتهای فرانسوی کمتر که انتظار است خودروسازان فرانسوی مستقلتر عمل کنند).
مدنی در پایان تاکید کرد: اگر تجارت ایران و اروپا با حذف دلار ادامه پیدا کند به طور قطع یکی از شانسهای صنعت خودرو ایران به شمار میرود. به شرط اینکه مقاومت شود یا طرف امریکایی را قانع کنند که فشار زیادی به شرکتهای اروپایی در این زمینه وارد نکند.
روابط مستحکمتر میشود
در ادامه، جواد مرزبانراد، عضو هیاتعلمی دانشگاه علم و صنعت نیز درباره امتیازهای حذف دلار در تجارت ایران و اتحادیه اروپا و تاثیر آن بر ادامه همکاریهای خودرویی کشور گفت: اگر بر آنچه تصمیمگیری میشود پایبندی نیز وجود داشته باشد و در عمل نیز اتفاق بیفتد(در حرف همه چیز ساده و راحت است اما در عمل باید شرایط را مورد ارزیابی و سنجش قرار داد) میتواند برای هر دو طرف بسیار نتیجهبخش باشد.
وی تصریح کرد: ارتباطاتی که در زمینه صنعتی بهویژه صنعت خودرو بین کشورها میتواند بدون استفاده از دلار ایجاد شود، در کنار بهرهگیری از یورو به عنوان ارز پایه، سبب میشود حتی اروپا بتواند در قبال خرید نفت از ایران، قطعات و خودروها را به شکل CKD و نیمهساخته به ایران صادر کند. به این ترتیب، واردات محصولات نیمهساخته مورد نیاز خودروسازان جایگزین پول نفت صادراتی ایران میشود.
این مدرس دانشگاه خاطرنشان کرد: اگر بتوان این روابط را با وجود فشارهای تحریمی مستحکم کرد وضعیت آینده راحتتر قابل پیگیری است. البته مدیران داخلی نیز باید هماهنگی لازم را با یکدیگر داشته باشند. اگر بتوان از این فرصت به نحو مطلوب استفاده کرد نفع آن برای صنعت بهویژه اقتصاد کشور خواهد بود.یکی از مشکلات کشور که حتی با وجود رفع تحریمها همچنان ادامه دارد موضوع نقلوانتقال پولی بود. از این رو، برخی از شرکتهای داخلی با صادرات محصولات در ازای آن کالاهای ضروری را وارد میکردند. به طور مثال، پتروشیمی به ازای صادرات مواد اولیه خود کالای مورد نیاز کشور را وارد میکرد که البته در این باره یک سلسله مشکلاتی به وجود آمد.
اما معاملات تهاتری یا استفاده از ارز یورویی به جای دلار میتواند بخشی از چالشهای موجود را تا حدودی رفع کند. مرزبانراد در ادامه گفت: تمام این مسائل مربوط به عملکرد شرکتهای مختلف داخلی است. با کاهش وابستگی به ارز با پایه دلار تجربه جدید در معاملات تجاری رقم خواهد خورد و تحقق این امر به همفکری و هماندیشی دو طرف و نیز مدیران داخلی نیاز دارد.
مرزبانراد در پایان گفت: همکاری و ارتباطات خارجی باید به گونهای باشد تا گروههای مختلف همکاری و مشارکت خود را بدون تهدید ادامه دهند. نهادینه شدن این امر منافع بسیاری برای دو طرف دارد.
سخن آخر
صداقت ایران در عملکرد خود و پایبندی به تعهداتش در برجام برای کشورهای اروپایی محرز است. از این رو، آنها نیز تلاش دارند برای حفظ آرامش بینالمللی در دو حوزه سیاست و اقتصاد از متشنج شدن روابط جلوگیری کنند. تلاشهای دو طرف در رایزنیهای خود یافتن راهکاری برای خروج از وضعیتی است که سیاستهای قلدرانه امریکایی برای آنها به وجود آورده است.
