نقش دانشگاه در توسعه صنعت انکارنشدنی است اما اگر بخش صنعت روند مونتاژکاری در پیش بگیرد، دانش فنی منتقل نخواهد شد و درنهایت فعالیت این بخش تنها کپی از محصولات دیگر کشورها خواهد بود.
در صنعت خودرو کشور ما نیز چنین روندی حاکم است. هرچند ممکن است در دانشگاهها پژوهشی انجام و نمونههایی ساخته شود، اما بهطور قطع، این کار از روی نیاز نبوده است؛ اینکه خودروساز احساس نیاز کند و آن نیاز به پروژه تبدیل شود. ممکن است وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بودجهای برای مطالعه در اختیار دانشگاه قرار دهد و دانشگاه نمونهای را تولید کند، اما نمونهها به تیراژ نمیرسد زیرا صنعت آن را نخواسته و برای آن تعریفی ندارد. علاوهبر آن، وظیفه دانشگاه و هدف از مطالعات علمی با فعالیتهای روزمره متفاوت است. بهعنوان نمونه، دانشگاه نمیتواند نیاز امروز یا ۶ماه بعد یا حتی ۳سال آینده صنعت خودرو را پاسخگو باشد؛ طراحی و ساخت قطعهای مانند گیربکس اتومات، در مدت ۶ماه شدنی نیست. پژوهشهای دانشگاه براساس مطالعات پایهای و برای مسائلی است که یک دهه بعد جامعه به آنها نیاز دارد. به این ترتیب، باید پروژهای ۱۰ساله تعریف شود و صنعت برای مطالعه و پژوهش آن را در اختیار دانشگاه بگذارد تا پس از یک دهه نتیجه مطلوب آن بهدست آید، علاوه بر آن زمینه برای تامین سرمایه این پژوهش ازسوی صنعت داخلی فراهم نیست. حال اگر بپذیریم دانشگاه با هزینه خود علاوه بر مطالعه، گیربکس اتومات را هم طراحی و تولید کند، بهطور قطع خودروسازان از آن برای خودروهای خود استفاده نمیکنند زیرا استفاده از یک قطعه مراحل زیادی برای تایید نیاز دارد و این کار کمی سخت و پیچیده است.
همکاری و مشارکت با همتایان خارجی، فضا را به سمت بهرهگیری از محصولات آماده میبرد و مراکز علمی و دانشگاهی برای طراحی و ساخت مطرودتر میشوند. شاید اگر ازسوی همتایان خارجی حمایتی وجود نداشته باشد تکیه بر توان داخل و استفاده از فضای علمی کشور بیشتر شود. برای بهرهگیری از دانشگاه و مراکز علمی باید نخست نیازهای آینده را پیشبینی و پروژهها و بودجهها را برای دانشگاهها تعریف کرده و سپس بهطور جدی این پروژهها را دنبال کنیم. در بخش صنعت کشور اجرای پژوهشهای بنیادی مطرح نیست و این نقطه مقابل فعالیتهای دانشگاهی است. با این تفکر احتمال همکاری بین علم و صنعت از بین میرود در حالی که چنین پروژههایی امروز در صنایع پیشرفته جهان پیگیری میشود و توسعه، محصول این فضاست.
بهروز مشهدی - عضو هیاتعلمی دانشگاه علم و صنعت
