فاطمه امیراحمدی: خودرو و بازار آن یکی از مسائل بحثبرانگیز صنعت کشور است. از یک سو وضعیت قیمتها حضور سودجویان را در این بازار پررنگ و از سوی دیگر، افزایش نهادههای تولید امکان تولید رقابتی را از صنعتگران سلب کرده است.
شرایط ویژه این صنعت و بازار آن سببشده تا دولت و مجلس شورای اسلامی برای ساماندهی آن به شکل جدی ورود کرده و پیگیر موضوعهای مربوط به بازار خودرو باشند. آلایندگی خودروها ناشی از استفاده از سوخت فسیلی نیز دغدغه دیگری است که توجه متصدیان امر را به سمت استفاده از خودروهای برقی سوق داده است. پیشتر، مجلس شورای اسلامی طرحی را برای تشویق و ورود خودروهای هیبریدی دنبال میکرد که این طرح با اعمال ممنوعیت برای واردات خودروهای خارجی متوقف شد. اما بهراستی تا چه حد ممکن است واردات این نوع خودروها در کنار ممنوعیت واردات خودروهای بنزینی محقق شود؟
انحصار و رضایت مشتریان
مهدی دادفر، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو درباره وضعیت واردات خودروهای هیبریدی به «گسترشصنعت» گفت: با ممنوعیت مطلق واردات خودرو، امکان واردات خودروهای هیبریدی نیز صفر شده است. وی افزود: سالهاست که موانع بسیاری برای واردات بهوجود آمده و واردات خودرو با اماواگرهای زیادی روبهرو شده است. این موانع سببشده واردات بهویژه در زمینه خودروهای با فناوری روز و هیبریدی میسر نشود؛ در حالی که میتوان با هزینههای کم، نیاز بازار داخل را تامین و رضایت مردم را جلب کرد. او با بیان اینکه بازار خودرو داخل انحصاری است، اظهارکرد: موانع برای واردات خودرو به کشور زیاد است و فرقی هم ندارد هیبریدی باشد یا بنزینی. در چنین بازار بدون رقابتی مردم ناگزیر به خرید محصولات موجود در بازار هستند. دبیر انجمن واردکنندگان خودرو با اشاره به کیفیت خودروهای اروپایی گفت: برخی خودروها از طول عمر بیشتری برخوردار هستند زیرا به لحاظ کیفیت و استاندارد در سطح بالایی قرار دارند اما متاسفانه بهجای حضور این نوع خودروها شاهد استفاده از مدلهای چینی در بازار هستیم.
او افزود: خودروهایی با استاندارد روز جهانی دستکم ۱۰سال عمر مفید دارند و تا ۵سال نیاز به تعمیرات اساسی نخواهند داشت که هیبریدیها هم جزو این نوع خودروها هستند.
خودروهای چینی و بازار ایرانی
دادفر با بیان اشباع بازار داخل از خودروهای چینی گفت: حتی روند داخلیسازی ما هم بهسوی مدلهای چینی حرکت کرده است. خودروهای چینی در سال نخست استفاده نیاز به تعمیر اولیه دارند و در سال دوم باید تعمیرات اساسی شوند. وی یادآورشد: ذائقه بازار در حال تغییر به سمت خودروهای چینی است. کارشناسان صنعت خودرو بارها عنوان کردهاند سود خودروسازان چینی در بازار لوازم یدکی نهفته است. این فعال بازار خودروهای وارداتی در ادامه عنوانکرد: یکی از نخستین قطعاتی که پس از استفاده از خودروهای چینی نیاز به تعمیرات دارد، دیسک صفحه و کلاچ است که باید تعویض شوند. تعویض بلبرینگها نیز در کوتاهمدت ضروری است. او تصریحکرد: وقتی خودروهای باکیفیت را میتوان با هزینه پایین براساس نیازی که در بازار وجود دارد، وارد کرد، چرا باید بازار را با خودروهای با کیفیت حداقلی پر کرد. باید پذیرفت که تولید خودروسازان داخلی میزان مشخصی است و تامین تمام نیاز بازار با محصولات داخلی امکانپذیر نیست. دادفر گفت: البته آنچه گفته شد به معنی استاندارد نبودن تمام خودروهای چینی نیست، بلکه بیشتر مدلهایی که به کشور ما وارد میشود، از سطح کیفی پایینی برخوردار هستند.
حفظ سرمایههای ملی
دبیر انجمن واردکنندگان خودرو در ادامه تاکیدکرد: باید تصمیمهایی که در این شرایط گرفته میشود، بازار داخل را به سمت و سویی هدایت کند که محصولات عرضه شده در بازار دارای حداکثر عمر مفید باشند و مردم مجبور به پرداخت هزینه اضافه نشوند. البته نیاز به تعویض قطعات خودروهای داخلی متفاوت با وارداتیهاست زیرا قطعات مورد نیاز خودروهای داخلی در دسترس بوده و مشکلات تامین آنها کمتر است.
وی ادامهداد: در راستای حمایت از حقوق مردم و حفظ سرمایههای ملی باید تصمیمهای درستی گرفته شود. از اینرو، باید برای خودرویی هزینه کنیم که ماندگاری بیشتری دارد، بهویژه اینکه در استفاده از آنها باید به مسئله کاهش آلودگی هوا و محیطزیست توجه شود.
دادفر در پایان عنوانکرد: خودروهای باکیفیت، ضمن طول عمر بیشتر، ۳۰درصد ایمنتر از سایر خودروها هستند.
طرح در دست بررسی مجلس
در ادامه «گسترشصنعت» با علیرضا فولادگر، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی گفتوگو کرد. وی درباره واردات خودرو گفت: درحالحاضر ممنوعیت واردات خودرو همراه با ۱۳۰۰قلم کالای دیگر پابرجاست. البته ممنوعیت ثبتسفارش موقتی بوده و با عادی شدن شرایط بازار ارزی کشور، احتمال از سرگیری واردات وجود دارد. وی افزود: باید در شرایط موجود کمی صبر داشته باشیم تا دوره بحرانی تحریمها بگذرد. با عبور از بحرانها موانع حذف شده و وضعیت عادی میشود. درحالحاضر بهدلیل شرایط ویژه باید منابع و مصارف ارزی بهدرستی مدیریت شود. این نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: از سوی دیگر، واردات خودرو نباید به تولیدات داخل آسیبی وارد کند. فولادگر از طرح در دست بررسی مجلس خبرداد و گفت: درحالحاضر نمایندگان کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی و نیز کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی، طرحی را برای ساماندهی بازار خودرو در دست بررسی دارند که به طرح «ساماندهی صنعت خودرو» تغییر یافته است. در این طرح از یکسو به دولت اختیار داده میشود تا نظام تعرفهای را به نحوی تعریف کند که از تولید داخل حمایت شود و از سوی دیگر، تولید داخل بتواند کیفیت، نرخ و خدمات پس از فروش خود را رقابتی کند.
وی تاکیدکرد: اما اینگونه که هیچگاه اجازه واردات خودرو داده نشود و بازار به شکل انحصاری در اختیار خودروسازان داخلی قرار گیرد و مردم حق انتخاب آزاد نداشته باشند، نخواهد بود. نماینده کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه تعرفه واردات باید در راستای حمایت از محصولات داخلی باشد، افزود: واردات باید با تعرفه مناسب و به شکل محدود انجام شود زیرا در این شرایط است که بستر برای فروش رقابتی فراهم میشود.
مجلس در مسیر حمایت
فولادگر درباره ترخیص خودروها از گمرک گفت: مابهالتفاوت ارزی خودروهایی که پیشتر ثبتسفارش و وارد شده، قرار است محاسبه و مجوز ترخیص برای این خودروها صادر شود؛ بنابراین براساس تصمیمهای دولت خودروهای ثبتسفارش قانونی با پرداخت هزینههای لازم ترخیص خواهند شد. وی درباره هیبریدیها نیز اظهارکرد: در طرحی که بهعنوان ساماندهی صنعت خودرو در مجلس در دو کمیسیون در دست بررسی قرار گرفته، این مسئله نیز مورد توجه است. بهطور قطع برنامهها در مسیرحمایت از این نوع خودروها اجرا خواهد شد.
وی ادامه داد: البته در زمینه خودروهای هیبریدی دو نوع خودرو داریم؛ یکی با پایه بنزینی که بخش برقی آن فقط میتواند ۷۰ تا ۸۰کیلومتر طی کند. که این نوع هیبریدیها مدنظر ما نیست، بلکه هدف این طرح خودروهای برقی کامل و پلاگینها هستند.
گفتنی است خودروهای پلاگین هیبرید که به اختصار PHEV نامیده میشوند، در مقایسه با خودروهای هیبریدی، از باتری بزرگتر و پرظرفیتتر برخوردار هستندکه توانایی طی کردن مسافتی مشخص در حالت تمام برقی با آلایندگی صفر را امکانپذیر میکنند.
فولادگر در ادامه بحث خودروهای هیبریدی گفت: پلاگینها نیاز به زیرساخت دارند و باید محل شارژ این نوع خودروها در مجتمعهای مسکونی و نیز در مسیر حرکت خودروها پیشبینی شود. این نوع خودروها تا ۴۰۰کیلومتر میتوانند با انرژی برق حرکت کنند؛ در نتیجه برای واردات این نوع خودروها باید تعرفههای حمایتی مصوب شود.
وی با بیان اینکه دولت باید برای ورود این نوع خودروها تسهیلات و یارانه بپردازد، خاطرنشانکرد: برای تشویق به استفاده از این نوع خودروها باید طرح را از تاکسیها و خودروهای عمومی و اداری آغاز کرد. حمایتی که قرار است از موتورسیکلت برقی شود و فرسودهها خارج و برقیها جایگزین آنها شوند، برای خودروها نیز باید اجرا شود. اگر دولت برنامه جامع حمایتی از خودروهای برقی نداشته باشد امکان اینکه مردم بهجای خودروهای بنزینی به استفاده از خودروهای برقی گرایش پیدا کنند، نیست. فولادگر در پایان یادآور شد: این موضوع، هم در قانون هوای پاک و هم در برنامه ششم توسعه مطرح شده است. در طرح ساماندهی صنعت خودرو نیز یک سلسله برنامههایی دیده شده که کمیسیون در حال بررسی آنهاست.
