کدخبر: 5172

نقش نظریه بازی در درک منافع اجتماع علمی

دو مدل گزینش بخردانه، یکی مبتنی‌بر مدل تصمیم‌سازی بیزی و دیگری مبتنی‌بر مدل بازی برای درک چگونگی ارتباط میان نفع فرد و نفع اجتماع در علم مطرح شده است.

«شی» مدل خود را یک مدل گزینش بخردانه نو-نهادگرای علم می‌نامد که نظریه بازی محور آن است. در این زمینه توضیح می‌دهد چگونه با فرض منفعت‌طلبی خودخواهانه دانشگران، به عنوان رفتاری بخردانه، نهادهای علمی و قواعد علمی به وجود می‌آیند. شاتِر، در پیروی از اقتصاددانان نهادگرا، نشان داده که چگونه نهادهای اجتماعی در نتیجه کنش انسانی، و نه طراحی انسانی، به طور خودبه‌خودی به وجود می‌آیند. این شکل از نهادها نتیجه برهم‌کنش خودخواهانه افراد کنشگر اقتصادی است که هر یک در پی منافع شخصی خودش است. شاتر بر این مبنا علم اقتصاد را این‌گونه تعریف می‌کند: مطالعه چگونگی تشکیل نهادها به عنوان وسیله‌ای برای ارضای منافع شخصی افراد کنشگری که به دنبال اهداف خودخواهانه خود هستند. شی با استفاده از این تعریف، همچنین با استفاده از این راه‌حل برای دریافت چگونگی تشکیل نهادهای اجتماعی، به حل مسئله محوری مدل‌های شبه‌اقتصادی علم می‌پردازد. به نظر وی، نظریه نونهادگرایان نشان می‌دهد که نتیجه رفتار بخردانه افراد دانشگر در بازی علم ایجاد حالت تعادل بهینه است، بر خلاف مورد کنشگران اقتصادی و سازکار بازار که نتیجه آن تعادل بهینه است که در نظریه بازی تعریف می‌شود. در نظر وی، بر خلاف آنچه سنت‌گرایان فلسفه علم بیان می‌کنند، افراد دانشگر هر کاری می‌کنند تا شکاف میان منافع بخردانه شخصی خود و دانش علمی بشر را، که یک متاع عمومی است، پر کنند.
رضا منصوری، عضو هیات‌علمی فرهنگستان علوم است. او در سال‌های ۸۴-۱۳۸۰ معاونت پژوهشی وزارت علوم را برعهده داشت. منصوری به تازگی یادداشت‌هایی را پیرامون علم منتشر کرده است. «گسترش صنعت» چهارشنبه‌ها آخرین دستاوردهای علمی وی را بازنشر می‌دهد.
رضا منصوری - عضو هیات‌علمی فرهنگستان علوم