امیر مهرزاد: بر اساس اسناد بالادستی و برنامههای ۵ ساله توسعهای، قرار بود سهم بهرهوری در رشد اقتصاد کشور به ۳۰ درصد برسد.
با این حال، چند روز پیش رئیس مرکز ملی بهرهوری اعلام کرد این سهم در ۱۵ سال گذشته صفر درصد بوده است. این موضوع در حالی مطرح شد که بسیاری از فعالان اقتصادی و صنعتی به وضعیت بهرهوری در ایران انتقاد دارند اما کوچکترین رشدی در آمارهای سالانه وجود نداشته است.
با این حال، نظرهایی که در زمینه بهرهوری مطرح میشود متفاوت است؛ برخی معتقدند سازمانها و نهادهای فعال در این زمینه کمکاری کردهاند، برخی بر این باورند که تعریف بهرهوری در ایران باید تغییر کند و برخی معتقدند فرهنگ توسعه و افزایش بهرهوری باید رشد کند. با وجود این، سهم صفر درصدی شاخص بهرهوری در رشد اقتصادی مشخص است و تمام سازمانهای مسئول در این حوزه باید مشکلات را برطرف کنند.
به گزارش روابطعمومی مرکز ملی بهرهوری؛ علیاکبر اولیا، رئیس سازمان ملی بهرهوری ایران با بیان اینکه گزارشها نشان میدهد در ۱۵ سال گذشته با وجود تدوین برنامههای ۵ ساله توسعهای سهم بهرهوری در رشد ا قتصادی صفر درصد بوده است، گفت: قرار بود بر اساس برنامههای مختلف توسعهای سهم کشور حدود ۳۰ درصد از رشد اقتصادی از محل بهرهوری باشد. وی ادامه داد: باید از صنعتگران و تولیدکنندگان داخلی حمایت کنیم و در صنعت کلان و خرد کشور نیازمند بهرهوری هستیم. در این راستا، هماهنگیهایی با معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری در حوزه نوآوری مد نظر قرار گرفته است تا بتوانیم وجه نوآوری را در بهبود کیفیت اعمال کنیم و در جبههای وسیع به مقوله بهرهوری بپردازیم.
وی با بیان اینکه موضوع کیفیت باید با استفاده از حداقل منابع، نرخ پایین و نوآوری و فناوری در دستور کار قرار گیرد، خاطرنشان کرد: بهرهوری و کیفیت به منظور رقابتی شدن فضا یک نیاز است و وجود استاندارد کیفیت نقطه آغازین راه به شمار میآید. رئیس سازمان ملی بهرهوری ایران ادامه داد: مصیبتهایی که به مردم از نبود کیفیت کالا و خدمات وارد میشود مسئله بسیار مهمی است و متاسفانه نهادی برای درجهبندی کیفیت به منظور معرفی برندهای برتر با نرخ تمامشده پایینتر به مردم وجود ندارد.
وضعیت بهرهوری فاجعه است
سید عبدالوهاب سهلآبادی، رئیس خانه صنعت و معدن درباره بهرهوری در کشور به «گسترش صنعت» گفت: وضعیت کشور در این شاخص فاجعه است. چندین سال است که تاثیر بهرهوری در رشد اقتصادی کشور صفر درصد اعلام میشود.
سهلآبادی با بیان اینکه متاسفانه کارکرد مشخصی برای نهادها در ارتباط با بهرهوری تعریف نشده است، گفت: باید برای این شاخص برنامه مشخصی در نظر گرفته شود. در برنامههای ۵ ساله توسعه در کشور هر بار اهدافی برای رشد بهرهوری در نظر گرفته میشود اما متاسفانه کسی راهکاری برای آن ندارد. شرایط موجود توان تولیدکننده، نیروی کار و سرمایه را از بین میبرد. سهم صفر درصدی بهرهوری در رشد اقتصادی یعنی کشور در هر ۳ حوزه با مشکل روبهرو است. وی افزود: بهرهوری سرمایه برعهده حاکمیت، بهرهوری نیروی کار بر دوش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بهرهوری کارآفرین هم برعهده وزارت صنعت، معدن و تجارت است. البته باید در نظر داشت که این تقسیمبندی در قانون وجود ندارد اما متولی هر کدام از این بخشها مشخص است. در سالهای گذشته که بهرهوری صفر درصد بوده است نشان میدهد که در تمام این حوزهها با مشکلات جدی روبهرو هستیم. رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت با اشاره به اینکه متاسفانه فقط در تلاش هستیم تا چرخ کارخانهها بگردد و کسانی که در جریان تولید حضور دارند، بهرهمند شوند، گفت: تا زمانی که نگاه توسعهای در کشور ایجاد نشود، نمیتوان توقع رشد بهرهوری داشت.
فعالیتهای نقطهای و بهرهوری پایین
سید حمید کلانتری، معاون تعاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره وضعیت بهرهوری در کشور به ایسنا گفت: پرسشهای اساسی این است که چرا با وجود تاکیدات مختلف در طول سالهای گذشته شاهد ارتقای کیفیت نبودهایم؟ چه کسی مقصر است؟ چه کسی کوتاهی کرده است؟ چرا از پیشرفتهای لازم برخوردار نمیشویم؟ چرا برخی تولیدات کیفیت لازم را ندارند؟ چرا مردم به کالای ایرانی کمتر اقبال نشان میدهند؟ چرا مردم ما غربزده هستند و تولیدات خارجی آنها را بیشتر راضی نگه میدارد؟ چرا خودروسازی روند کیفی مطلوبی در دوره زمانی طولانی نداشته است؟ وی ادامه داد: پاسخ این پرسشها را باید در این مسئله جستوجو کنیم که بهرهوری و کیفیت در کشور گسترده نشده و تلاشها نقطهای و محدود است. متاسفانه فعالیتها به صورت موردی مدنظر قرار میگیرد اما فضای عمومی به سمت بهبود کیفیت پیش نرفته چراکه اگر اینگونه بود باید شرایط اقتصادی فعلی کشور در نقطه مطلوبتری قرار داشت. کلانتری با اشاره به اینکه نظام اثربخشی در کشور برای ارتقای کیفیت وجود ندارد، گفت: متاسفانه بین بهترین و بدترین کارمند در نظام اداری که ۳ تا ۴ میلیون کارمند دارد، تفاوتی نیست و همین مسئله موجب میشود که شاهد رشد و ارتقای کیفیت نباشیم.
تنظیم سند بالادستی
محسن کوهکن، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی درباره وضعیت شاخص بهرهوری در سالهای گذشته به «گسترش صنعت» گفت: وضعیت این شاخص تاسفبار است و دولت باید برای آن فکری کند. یکی از دلایلی که بهرهوری در رشد اقتصادی کشور سهمی ندارد این است که سالی ۳ یا ۴ بار به مناسبتهای مختلف یاد شاخص بهرهوری افتادیم و بعد دوباره فراموش شده است.
کوهکن با بیان اینکه بهرهوری باید سهم مشخصی از اقتصاد کشور داشته باشد، گفت: برخی از آمار و ارقام نشان میدهد که تعریف بهرهوری هم در کشور مشکلاتی دارد. بهرهوری متشکل از چند شاخص است و شیوه محاسبه معینی دارد. با این حال، مشکل این است که سهم بهرهوری در رشد اقتصادی مشخص نیست. وی با انتقاد از مراکزی که در این زمینه فعالیت میکنند، توضیح داد: اگر سازمانهای دخیل در این امر معتقدند بخش دولتی بهرهوری پایینی دارد، چرا این سازمانها به طور دولتی اداره میشوند؟ کوهکن افزود: ابتدا باید بهرهوری تمام سازمان و نهادهایی که با عنوان بهرهوری بودجه دریافت میکنند محاسبه شود. اگر قرار است یک نهاد یا یک سازمان بهرهوری کل کشور را مشخص کند، چرا نباید بهرهوری آن مشخص باشد؟
این عضو کمیسیون صنایع و معادن با بیان اینکه رشد بهرهوری در کشور نیازمند تغییرات زیرساختی در کشور است، توضیح داد: تمام افرادی که در ایران کار میکنند، مدیران، مسئولان و به طور کلی همه ایرانیان برای رشد بهرهوری باید تلاش کنند. بهرهوری یکی از شاخصهایی است که فرهنگ توسعه در آن نقش دارد. بر این اساس، نمیتوان بر مبنای یکسری فرمول بهرهوری را در کشور رشد داد و سهم آن را در رشد اقتصادی اضافه کرد. کشور در این زمینه باید فعالیتهای بیشتری کند. میتوان در حوزه بهرهوری مانند بسیاری دیگر از حوزهها سند بالادستی تنظیم کرد تا کشور بر آن مبنا حرکت کند.
