پس از تحلیل رفتاری دانشگر منفعتخواه بر مبنای نظریهبازی و آموزش تطبیقی، نوبت درک و تحلیل اجتماع علمی و برهمکنش دانشگر و اجتماع علمی است.
اجتماع علمی را محیطی دادوستدی ببینید که در آن دانشگر ابداعات و کشفیات خود را در ازای اعتبار به دانشگران میدهد و با نادانشگران هم منابع مختلف را با اطلاعات و خدمات مبادله میکند. این دادوستد علمی نه یک دادوستد پاداشدهی است و نه یک دادوستد بازاری، بلکه دادوستدی نهادی است. با این استدلال، اجتماع علمی یک سازمان تولیدی مانند یک شرکت نیست، بلکه سازمانی دادوستدی است که برای رابطههای دادوستدی ویژهای طراحی شده است تا عیبهای سازکار بازار را نداشته باشد. همین است که در این رابطه دادوستدی هزینه معامله و دادوستد میان دانشگران از یک طرف و از طرف دیگر میان دانشگران و نادانشگران کاهش مییابد و تولید دانش به نسبت کارآتر از سازکار بازار است. با توجه به انواع رابطههای دادوستدی که در این حیطه وجود دارد اجتماع علمی را میتوان به صورت یک شبکه دادوستدی در نظر گرفت که همه گونه رابطههای دادوستدی لازم مرتبط را میان مجموعهای از دانشگران شامل میشود؛ چه این رابطههای دادوستدی مستقیم باشد، چه غیرمستقیم. هر دانشگر گرهی است در گراف رابطههایی که به وی وصل میشود. «شی» تحلیل خود را از شناخت اجتماع علمی، از رفتار دانشگران، از گراف رابطههای دادوستدی میان دانشگر با اجتماع علمی، و نیز از روالها و قاعدههای علمی میگیرد. این تحلیل، مبتنی است بر تعریف نهاد در جامعهشناسی، بهویژه تعریف پارسونز، با توجه ویژه به ابعاد نهادهای علمی و در نظر گرفتن مدل دادوستدی علم.
رضا منصوری، عضو هیاتعلمی فرهنگستان علوم است. او در سالهای ۸۴-۱۳۸۰ معاونت پژوهشی وزارت علوم را برعهده داشت. منصوری به تازگی یادداشتهایی پیرامون علم منتشر میکند. «گسترش صنعت» چهارشنبهها آخرین دستاوردهای علمی وی را بازنشر میدهد.
رضا منصوری - عضو هیاتعلمی فرهنگستان علوم
