دو عنصر «ارز» و «سوخت» در کشورهایی همچون ایران از اهمیت بسیاری برخوردار است و نقش کلیدی در اقتصاد آن بازی میکند. هر گونه تغییر در آن بر کل کشور تاثیر میگذارد و میتواند عاملی برای ایجاد یا تشدید بحرانهای اقتصادی در کشور باشد.
به طور کلی سیاستهای اقتصادی کلان کشور باید به گونهای تعریف و تعیین شود تا از بروز مشکلات پیشگیری کند نه اینکه بعد از بروز مشکلات به دنبال یافتن راهحل باشیم. متاسفانه درحالحاضر با توجه به شرایطی که پیشآمده اوضاع به گونهای است که مسئولان هر تصمیمی که بگیرند یا هر اقدامی که انجام دهند به ضرر جامعه است.
قبل از تصمیمگیری، تصمیمگیران یا تصمیمسازان باید نسبت به اوضاع کلی کشور، میزان داراییها، مخازن و سایر موارد اشراف کامل داشته باشند. همچنین، باید اطلاعات و دانش نسبت به موضوع(که قرار است درباره آن تصمیم و اقدامی انجام شود) کامل و جامع باشد.
تصمیمها و سیاستهایی که در کشور ما اتخاذ میشود، اغلب بر اساس اضطرار است. تصمیمگیری بر این مبنا عمیق و کامل نیست و کارآمدی و تاثیرگذاری که در جامعه و حل بحرانها باید داشته باشد را ندارد. تصمیمها و سیاستها باید بر اساس نیاز جامعه و سر فرصت گرفته شود همچنان که در کشورهای پیشرفته این روش اعمال شده است. نتیجه و بازخورد تصمیمگیری درست و منطقی و باحوصله را در جامعه و اقتصاد این کشورها شاهد هستیم. در ایران نیز باید بر اساس شرایط و با توجه به منابع بهترین انتخابها شود. تا کی میخواهیم تصمیمها را بر اساس اضطرار بگیریم و شرایطی را ایجاد کنیم که مجبور به انتخاب بین بد و بدتر شویم؟ دولتمردان مباحث پشت پرده را میدانند و بر مبنای شرایط باید بهدرستی اقدام کنند، نباید با ندانمکاری کشور به سمت قهقرا حرکت کند.
مسئولان باید برای مردم شفافسازی کنند، برخی تصمیمها اورژانسی هستند؛ تصمیمهای اورژانسی در حکم بیمار اورژانسی میماند، بیمار اورژانسی بعد از اقدامهای اولیه برای حیات، از سوی پزشکان متخصص و بررسی همهجانبه جراحات به بخش خاصی منتقل میشود تا به شکل کاملا تخصصی مداوا شود. مسئولان باید برای مردم شفافسازی کنند، باید مشخص کنند برای چه مدت، با چه مکانیسمی چه تصمیمهایی اتخاذ میکنند. ایران کشوری متمدن است، این تصمیمها بر زندگی نوههای ما نیز تاثیر میگذارد.
در ایران دولت برای مردم تصمیم میگیرد. این تصمیمگیری باید به گونهای باشد تا تمام حوزهها را پوشش دهد. برخی راهحلها را قبلا انجام دادهایم. برخی راهحلها از روی ناچاری اتخاذ شده است، باید برای برخی موضوعها راهحلی بلندمدت و راهگشا جست.
محمدقلی یوسفی/ عضو هیاتعلمی دانشکده اقتصاد علامهطباطبایی
