گروه صنعت: شرکتهای بزرگ برای سرمایهگذاری در کشورهای دنیا، علاوهبر بررسی مواردی همچون بازگشت سرمایه، امنیت و سودآوری به شاخصهای به نام «آزادی اقتصادی» نیز توجه میکنند.
رتبهای که کشورها در این زمینه دارند بر انتخاب شدن یا نشدن از طرف شرکتهای سرمایهگذار تاثیر بسیاری دارد.
برخی کارشناسان معتقدند رتبه پایین ایران در شاخصهای بینالمللی، سرمایهگذاران خارجی را نسبت به سرمایهگذاری در ایران مردد میکند و معتقدند باید تلاشهایی در این زمینه شود تا بتوانیم از حضور سرمایههای خارجی در کشور استفاده کنیم. در پی ارائه آمار بهدست آمده از شاخصهای رقابت آزاد از سوی اتاق بازرگانی تهران رتبه ایران در آزادی اقتصادی از ۱۴۹ به ۱۳۰ رسید. صنعت پتروشیمی با توجه به نقشی که در صادرات ایران بازی میکند از اهمیت بسیاری برخوردار است. کارشناسان معتقدند رتبه ۱۳۰ چندان رضایتبخش نیست و باید تلاش کرد با فراهم کردن زیرساختها علاوهبر حفظ این رتبه، زمینههای ارتقا را نیز فراهم کرد.
در این باره مسعود خوانساری، رئیس اتاق بازرگانی تهران به ایسنا گفت: ارتقای شاخصهای بینالمللی منوط به تغییر سیاستهای کلان نظام است و بخش خصوصی تنها میتواند راهکار ارائه دهد و از طریق رسانهها اطلاعرسانی کند.
به گفته خوانساری، با توجه به شرایط روابط بینالمللی، ایران اطلاعات درستی در اختیار سازمانهای آمار جهانی قرار نداده است که روی رتبههای جهانی کشور در حوزههای مختلف تاثیر دارد. خوانساری با تاکید بر اینکه رتبه کنونی ایران در آزادی اقتصادی هنوز رتبه خوبی نیست، گفت: ارائه اطلاعات درست در زمینه شاخصهای رقابت آزاد باعث شد رتبه ایران در «آزادی اقتصادی» در جهان از ۱۴۹ به ۱۳۰ برسد.
اهمیت شاخص آزادی اقتصادی
فریال مستوفی، رئیس مرکز خدمات سرمایهگذاری اتاق تهراناز احتمال ارتقای بیشتر رتبه آزادی اقتصادی کشور بر اساس گزارشهای جدیدی که به این سازمان ارائه شده خبر داد و به ایسنا گفت: شاخصهای اصلی آزادی اقتصادی شامل حجم دولت، حقوق مالکیت، دسترسی به پول سالم، آزادی تجارت خارجی و قوانین و مقررات است. وی با تاکید بر اینکه ۲۰ جایگاه نخست، بهترین رتبه برای جذب سرمایهگذاران خارجی است، گفت: تقاضای بخش خصوصی پیوستن کشور به همه کنوانسیونهای بینالمللی است چراکه این مسئله استانداردسازی است و جنبه سیاسی ندارد.
تاثیر دو شاخص «شفافیت» و «رقابت»
کاظم ربیعی، مدیرعامل هلدینگ خلیجفارس با اشاره تاثیر محصولات پتروشیمی در بالا رفتن تراز اقتصادی کشور در گفتوگو با «گسترش صنعت» عنوان کرد: به طور کلی در تمامی صنایع کشور از جمله پتروشیمی هرچه در داخل کشور مکانیسم عرضه و تقاضا و بازار، شفاف و رقابتپذیری بیشتر باشد به همان میزان در شاخصههای جهانی رشد میکنیم. بنابراین، با درنظر گرفتن این پیشفرض میتوانیم عنوان کنیم پتروشیمیها بر بهتر شدن جایگاه ایران تاثیر مثبتی داشتهاند. مدیرعامل هلدینگ خلیجفارس افزود: هرچه محصولات صادراتی بیشتری در زمینههای مختلف تولیدکنیم و از این طریق ارزآوری بالاتری داشته باشیم، میتوانیم نقش کشور در اقتصاد جهانی را افزایش دهیم. این شاخصهها(یعنی شفافیت، تولید محصولات صادراتی و مکانیسم عرضه و تقاضا) در صنایع پتروشیمی وجود دارد به این شکل که صنایع پتروشیمی در بازار داخلی نقش مهمی دارند. در صادرات با توجه به آنکه بزرگترین صادرکننده غیرنفتی است بیشترین ارز را نیز به کشور وارد میکند.
نکته مهم ادامه این ارتقا در آینده است
حسین ادیب، مدیرعامل سابق یکی از شرکتهای پتروشیمیو کارشناس پتروشیمی با اشاره به نقش پتروشیمی در ارتقای رتبه ایران در شاخصهای جهانی گفت: به طور قطع صنعت پتروشیمی نقش بزرگی در بالا بردن رتبه ایران در شاخصههای توسعه داشته است. اما نکته مهم نگه داشتن و ارتقای این پیشرفت در آینده است. فناوریهای موجود تولید محصولات پتروشیمیایی قدیمی است و اگر این روند ادامه پیدا کند، در ۱۰ سال آینده یک بازگشت به عقب را تجربه خواهیم کرد. وی در گفتوگو با «گسترش صنعت»، افزود: پتروشیمی ایران با کپیبرداری از فناوریهای بهروز دنیا آغاز شد و همچنان این صنعت با فناوریهای موجود محصولات خود را تولید میکند. یکی از مضرات تولید بر اساس کپیبرداری این است که همزمان با رشد علم و ارتقای دانش، پیشرفت نمیکند؛ به این معنا که در ایران همچنان بر اساس کپیبرداری از نمونههای بهروز چندین سال پیش، شرکتهای پتروشیمی فعالیت میکنند در حالی که این فناوری در گذر زمان پیشرفتهای بسیاری کرده است. کشورهایی همچون عربستان، امارات و سایر همسایگان ایران با توجه به اینکه همزمان با پیشرفت فناوری مکانیزه میشوند در مقایسه با ایران تولیدات بهروزتری دارند، در آینده فاصله بیشتری با ایران خواهند داشت. این کارشناس نفت و گاز با بیان این موضوع که مانع اصلی در پیشرفت ایران در ارتقای صنعت پتروشیمی و مکانیزه شدن، مسئله تحریمهاست، گفت: درحالحاضر به دلیل تحریمهایی که علیه ایران وجود دارد، نمیتوانیم در بسیاری از زمینهها فعال باشیم.
حفظ موقعیت کنونی در پتروشیمی
ادیب بهترین راهحل برای حفظ موقعیت کنونی تولیدات پتروشیمیایی را اینگونه توضیح داد: ما از دو طریق میتوانیم در صنعت پتروشیمیایی سرآمد باشیم؛ یکی اینکه همچون برخی کشورها از مدیران خارجی و فناوری خارجی برای بهروز کردن صنایع پتروشیمی استفاده کنیم. این روش مشکلات بسیاری برای ایران ایجاد خواهد کرد. روش دیگر اینکه عملکردی همچون چین و ژاپن داشته باشیم؛ دانشمندان و کارشناسانی را برای انتقال فناوری به کشوهای صاحب دانش فنی بفرستیم و نسلی تربیت کنیم که بتوانند صنایع پتروشیمی را ارتقا دهند.
کمیته خودکفایی
سید علی حسینی، سرپرست معاونت برنامهریزی و توسعه یکیاز شرکتهای پتروشیمی با رد نظر قدیمی بودن فناوری تولید صنایع پتروشیمی ایران در گفتوگو با «گسترش صنعت» بیان کرد: صنایع پتروشیمی ما در بسیاری حوزهها با بهروزترین فناوریها تولید میشود. از جمله آن در عسلویه بهروزترین فناوری به کار گرفته میشود که از کنار آن میتوانیم محصولات باکیفیت تولید کنیم.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا برای ارتقای دانش پتروشیمیها تدبیری اندیشیده شده است، گفت: موضوع ارتقای دانش در پتروشیمیها همواره مدنظر بوده است. در تمام شرکتها کمیتهای به نام کمیته خودکفایی وجود دارد که این وظیفه را برعهده دارند.
سخن آخر
به شکل کلی شاخصهای بینالمللی، سرمایهگذاران خارجی را نسبت به سرمایهگذاری در ایران مردد میکند. صنایع پتروشیمی یکی از مهمترین شاخصههای این ارتقا است و حفظ این ارتقا با بازنگری در سیاستهای کلان نظام امکانپذیر است. با توجه به آنکه صنعت پتروشیمی ایران بر پایه کپیبرداری بنا نهاده شده است با مشکلاتی روبهرو است از جمله آنکه همراه با دانش، بهروز نمیشود. به نظر میرسد این ارتقای کشور کوتاهمدت است و در چشمانداز ۱۰ ساله ایران کاهش رتبه خواهد داشت. برای حفظ جایگاه ایران یکی از مهمترین راهکارها انتقال دانش به کشور است. همچنین تربیت نسلی که بتواند در حوزه پتروشیمی صنایع را بهروز کند را باید در قالب وظایف دولت عنوان کرد.
