زینب عبدی: در چند سال گذشته با ورود برخی تولیدکنندگان به حوزه اسباببازی، ایران در فهرست تولیدکنندگان وسایل بازی کودکان قرار گرفت.
هرچند در سالهای گذشته تعداد تولیدکنندگان داخلی اسباببازی در ایران رشد چشمگیری داشته اما هنوز سهم تولید ایرانیها از اسباببازی بسیار اندک است. آمارهای منتشرشده از سهم ۱۰ درصدی تولیدات داخلی حکایت دارد اما به گفته مسئولان ناظر بر تولید اسباببازی تعداد تولیدکنندگان این صنعت با سرعتی باورنکردنی در حال افزایش است بهگونهای که در یک سال تعداد تولیدکنندگان ایرانی اسباببازی ۳ برابر شده است. اسباببازی، صنعتی ارزشمند است که میتواند در رشد و تعالی فرزندان این سرزمین نقش اثرگذاری داشته باشد. اما واقعیت این است که این صنعت با مشکلات زیادی دستوپنجه نرم میکند. یکی از اصلیترین مشکلات صنعت اسباببازی، نداشتن متولی واحد است. فعالان این صنعت هیچ اتحادیه یا انجمنی برای رسیدگی به معضلاتشان ندارند و این مسئله موجب افزایش مشکلات این بخش میشود. در سال ۸۱ که آغاز واردات اسباببازی به ایران بود تنها یک درصد کالاهای واردشده در فهرست اسباببازیهای خلاقانه، آموزشی و کمکآموزشی قرار داشت درحالیکه امسال بیش از ۱۵ درصد اسباببازیهای وارداتی در این فهرست قرار میگیرد. درحالحاضر حدود ۱۰ شرکت در کشور در حال تولید این قبیل محصولات هستند و اغلب تولیدات آنها در حوزه چالشهای فکری و معما است. علاوهبر این، با احتساب برخی تولیدکنندگانی که به تولید زیرپلهای و ثبتنشده اقدام میکنند بیش از ۵۰۰ تولیدکننده ایرانی انواع اسباببازیهای فکری، سرگرمی و تزئینی و... را برای کودکان و نوجوانان تولید میکنند که بیشتر آنان نیازمند حمایتهای جدی هستند. میزان واردات اسباب بازی در ۶ ماه نخست امسال ۵ میلیون دلار در هر ماه اعلام شده که به نظر میرسد ارزش واردات اسباببازی تا پایان سال بیش از میانگین سالهای قبل بوده و واردات امسال به حدود ۶۵ میلیون دلار برسد.
سهم ۵۰ درصدی قاچاق
سعید نجفی، مدیر یک کارخانه تولید اسباببازی در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: با وجود اینکه برخی مدعی هستند ۱۰ درصد بازار اسباببازی کشور دراختیار تولیدکنندگان داخلی است، حقیقت این است که فقط ۳ درصد این بازار سهم ایرانیها بوده و ۵۰ درصد اسباببازیهای موجود در بازار با اجناس قاچاق قبضه شده است به همین دلیل ضرورت دارد دولت با نظارت دقیقتر زمینه توسعه این صنعت و حمایت از تولید داخلی را فراهم کند. وی ادامه داد: قاچاق در صنعت اسباببازی تولیدکنندگان داخلی را با مشکل روبهرو کرده است. اغلب واردکنندگان با استفاده از اظهار کمتر در واردات اسباببازی در عمل به طور غیرقانونی اسباببازی وارد میکنند و برای این معضل مسئولان کشور باید تلاش کنند تا عوارض ۶۰ درصدی واردات اسباببازی بهطور دقیق و با اظهار واقعی واردکننده گرفته شود تا مشکلات تولید داخلی برطرف شود. به گفته نجفی، بیکیفیت بودن اسباببازیهای وارداتی و نداشتن پروانه و مجوز بهداشت ازجمله ویژگیهای این کالاهای قاچاق است درحالی که وسایل بازی کودکان باید از سطح بهداشت بسیار بالایی برخوردار باشد تا به دلیل تماس دستبهدهانشان مشکل پیدا نکنند. اما در بیشتر اسباببازیهای وارداتی یا از رنگهای آرایشی یا صنعتی استفاده میکنند. درواقع محصولات کشورهای اروپایی با رنگهای آرایشی و بهداشتی است و کالاهای وارداتی از کشور چین دارای رنگهای صنعتی است.
هزینه بالای تولید، مانع سرمایهگذاری
این درحالی است که سرمایهگذاران داخلی رغبت چندانی برای ورود به صنعت اسباب بازی ندارند. افشین جعفری، کارشناس تامین مالی و توسعه بازار صنایع کوچک در این باره به «گسترش صنعت» گفت: تولید اسباب بازی از جمله صنایعی است که متقاضی زیادی برای سرمایهگذاری ندارد. جعفری افزود: افرادی هم که در تولید محصولات مرتبط با کودک را برعهده دارند از جمله کسانی هستند که پیش از این نیز در زمینه خرید و فروش اسباببازی فعالیت داشته و تجربههایی در این بخش دارند. وی در تشریح دلایل بیانگیزه بودن سرمایهگذاران برای ورود به حوزه اسباببازی تصریح کرد: مخاطب اصلی اسباب بازی کودکان هستند و برای تولید این محصولات بخشهای مختلف نظارتی از جمله حوزه بهداشت، صنعت و سایر ادارههای نظارتی با تولیدکننده در ارتباط هستند و همین مسئله سبب میشود سرمایهگذاران خود را درگیر بروکراسیهای پیچیده ادارههای مختلف نکنند و وارد سرمایهگذاری در این بخش نشوند. مدیر تامین مالی و توسعه بازار شرکت شهرکهای صنعتی استان زنجان با بیان اینکه کالاهای وارداتی بلای جان مردم و تولیدکنندگان داخلی است، تاکید کرد: اسباب بازیهای خارجی با هزینههای بسیار کم وارد کشور میشوند. این در حالی است که تولید اسباببازی ایرانی بسیار گران تمام میشود و با توجه به هزینههای بالای تولید رغبتی برای سرمایهگذاری وجود ندارد. جعفری تامین مواد اولیه را یکی دیگر از مشکلات صنعت اسباببازی دانست و افزود: با وجود اینکه کشور ما نفتخیز است، گرانولی که برای تولید اسباببازی در کشور استفاده میشود بسیار نامرغوب است و همین مسئله رقابت کیفی محصولات ایرانی با نمونههای خارجی را سختتر میکند.
موانع تولید اسباببازی در داخل کشور
هرچند ساختار سنتی تولید اسباببازی در کشور و محدودیت شدید تولیدکنندگان چه از نظر هزینههای تولید و چه ازنظر دانش، سبب کیفیت نازل اسباببازیها در ایران شده اما میتوان با استفاده از ساختارهای جدید تولید و نوآوریهای رایج در بازارهای جهانی راهی به این بازار پرسود باز کرد و علاوهبر ایجاد ارزش برای جامعه، تولیدکنندگان از منافع آن استفاده کنند. ادیک مگردیچیان، یک تولیدکننده اسباببازی در این زمینه در گفتوگو با خبرنگار «گسترش صنعت» حمایت نکردن از تولیدکننده داخلی را مانع مهمی برای افزایش تولید دانست و بیان کرد: صنعت اسباببازی در ایران معنای واقعی ندارد و ما جهانی فکر نمیکنیم. تولیدکنندگان ما برنامهای برای صادرات ندارند که این موضوع به دلیل حمایت نشدن و مشکلات زیرساختی است. بهعنوانمثال، تولیدکنندگان اسباببازی داخلی حتی یک صنف مستقل ندارند و زیرمجموعه اتحادیه نایلون پلاستیک و خرازیها به شمار میآیند. این تولیدکننده ایرانی که در جاجرود انواع اسباببازیهای پلاستیکی را تولید میکند، اظهار کرد: ساخت اسباببازی در ایران بدون طراحی و زیرساختهای دانشگاهی است در قوانین و مقررات پیشبینیهایی برای حمایت از تولیدکنندگان وجود دارد اما همکاری بینبخشی و حمایتهای مادی و ارائه خطمشی برای تولیدکنندگان اسباببازی وجود ندارد. وی تاکید کرد: درحالحاضر مشکل نقدینگی تولیدکنندگان اسباببازی را آزار میدهد. متاسفانه وقتی برای تسهیلات اقدام میکنیم عنوان میشود که به دلیل فعالیت صنفی، وزارت صنعت، معدن و تجارت از تولید ما حمایت نمیکند. از سوی صنف هم هیچ حمایتی متوجه تولیدکنندگان ایرانی نیست و همین مسئله سبب بروز مشکلات و ایجاد گرفتاریهای فراوان برای تولید اسباببازی در ایران میشود. به گفته مگردیچیان، واردات بیرویه اسباب بازی، جلوگیری نکردن از فعالیت تولیدکنندگانی که بدون استاندارد یا هولوگرام اسباببازیهای ایرانی عرضه میکنند، اجازه نداشتن فروش در فروشگاههای زنجیرهای بزرگ و واسطه نداشتن برای فروش در شبکههای بزرگ برای تولیدکنندگان مجاز، نداشتن حمایت برای مواد اولیه از پتروشیمی و استفاده کردن مواد بازیافت برای اسباب بازی که به طور معمول برای فرزندان این مرز و بوم باعث بیماری میشود از جمله مشکلاتی است که صنعت اسباببازی با آن روبهرو میبرد.
