زینب عبدی: هرچند شرکت امریکایی «نایک» به دلیل تحریمهای جدیدی که از سوی دولت امریکا وضع شده به بازیکنان تیم ملی ایران کفش ورزشی نداد اما کفش ایرانی همواره یکی از محصولات باکیفیت ایران بوده که هیچگاه کیفیت آن قربانی کمیت نشده است.
هرچند بازار کفش دستدوز در ایران هنوز جایگاه ویژهای دارد و به واسطه بهرهبرداری از دانشگاه تلاش میکند تا جوانان را به سمت و سوی رونق و حفظ این صنعت هدایت کند اما کفش ماشینی نیز از این عرصه عقب نمانده و در حال جذب سرمایهگذار خارجی و افزایش همکاری با خارجیها است.
با این حال، تولیدکنندگان از مشکلات واردات مواد اولیه این صنعت که بیشتر آن شیمیایی است گلایه دارند و دغدغه کاهش تولید بعد از شدت گرفتن تحریمها برای این بخش از صنعت به وجود آمده است.
روند تولید کیف و کفش و صنایعی که به این حوزه وابسته است، پیچیدگیها و از طرفی تنوع ویژهای دارد؛ برای تولید کفش از زیره گرفته تا تودوزی و یراق کیف و... دستگاهها و ماشینآلات ویژهای در این صنعت وجود دارد و متخصصانی نیز حضور دارند.
ارتباط مستقیم کیف و کفش و حوزه چرم موجب میشود این آمار را بدهیم که تنها در حوزه چرم مصنوعی بیش از ۱۳۸ کارخانه فعال هستند که البته درحالحاضر بخش زیادی رو به تعطیلی رفتهاند و بیش از ۶۰ درصد چرم مصنوعی مورد نیاز بازار ایران وارد میشود! ماشینآلات و دستگاههای مورد نیاز تولید نیز تا حدود زیادی از چین وارد میشود.
شرکت امریکایی بازیکنان ایرانی را تحریم کرده است که حدود ۶۰ درصد بازیکنان حاضر در جامجهانی کفشهای نایک را به پا کردهاند اما تیم ملی ایران، امکان چنین کاری ندارد.
این کارخانه که امروز ما را تحریم کرده، ۱۳ سال بعد از کفش ملی ایران تاسیس شده است!
مسئولان معتقدند فروش کفش ملی از ماههای پایانی سال گذشته و راهاندازی پویش «حمایت از کالای ایرانی» بیش از ۴۰ درصد افزایش داشته اما تولیدکنندگان معتقدند شدت گرفتن تحریمها ممکن است وضعیت تولید کفش ایرانی را در آینده با کاهش روبهرو کند. این دغدغه از کمبود چسبهای مورد استفاده در این صنعت آغاز شده است.
این چسبها وارداتی بوده و اکنون در بازار کاهش یافته و تامین آن برای تولیدکننده دشوار شده است.
به گفته تولیدکنندگان، در مراحل مختلف تولید کفش چسبهای گوناگون کاربرد دارند که انتخاب و خرید بهترین آنها در کیفیت و دوام کفش نقش مهمی دارد.
چسبها جزو محصولات شیمیایی هستند که از جدا شدن دو قطعه جلوگیری میکنند. امروزه بیشتر چسبها از مواد پلیمری متنوع پتروشیمیها تولید میشود اما فقط ۱۰ درصد چسب مورد نیاز صنعت چرم، کیف و کفش داخلی بوده و ۹۰ درصد آن وارداتی است.
چالش وابستگی به واردات
علی حسنزادهدلیر، رئیس هیاتمدیره انجمن صنفی صنایع چرم ایران در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: مواد اولیه مصرفی در صنعت چرم، کیف و کفش از مواد شیمیایی وارداتی است که چسب یکی از آنها است.
حسنزادهدلیر تاکید کرد: شدت گرفتن تحریمها بر واردات مواد اولیه مورد نیاز صنعت چرم، کیف و کفش مشکلساز شده است.
رئیس هیاتمدیره انجمن صنفی صنایع چرم ایران با اشاره به اینکه مواد اولیه شیمیایی مورد استفاده در صنعت چرم دارای تاریخ مصرف است، ادامه داد: امکان انبار کردن این مواد اولیه بیش از ۶ ماه یا یک سال وجود ندارد. بنابراین، ممکن است در آینده تولید محصولات چرمی کاهش یابد.
حسنزادهدلیر همچنین از دریافت عوارض صادراتی نامناسب به عنوان عمده مشکلات موجود در صنعت چرم کشور گلایه و تاکید کرد: این جهتگیری دولت متناقض با روح تولید و در عین حال مشوق خامفروشی است.
به گفته وی، تمامی ماشینآلاتی که برای تولید چرم به کار میرود، فرسوده است و مواد شیمیایی که برای صنعت چرم وارد میشود نخست در ورود بین ۲۵ تا ۴۰ درصد عوارض و حدود ۹ درصد ارزشافزوده برای آن محاسبه میشود.
حسنزادهدلیر ادامه داد: تولیدکنندگان باید۴۰ درصدی را که به دولت برای عوارض و ارزشافزوده پرداخت میشود، بپردازند و در نهایت نرخ تمامشده محصول بالا میرود.
سهم اندک از صادرات
اما مشکلات صنعت چرم، کیف و کفش به بخش سنتی و دستساز محدود نمیشود بلکه تولید مصنوعات ماشینی در این صنعت را نیز با مشکل روبهرو کرده است.
علی اژدرکش، رئیس اتحادیه کفشهای ماشینی تهران در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: آنچه در سالهای گذشته اتفاق افتاد و باعث افت صنعت چرم کشور شد، حجم واردات زیاد صنایع چرمی مانند کیف و کفش از کانالهای غیررسمی و قاچاق بود که باعث شد این کالاها با نرخهای پایین وارد شود و توان رقابت را از تولیدکننده داخلی بگیرد.
اژدرکش با اشاره به اینکه سهم بازار ایران از صادرات کفش بسیار اندک است در حالی که میتواند سهم بالایی داشته باشد، تصریح کرد: درحالحاضر در بخش صادرات کفش ضعیف هستیم و فقط به عراق و افغانستان صادرات داریم.
سهم بازار ما درحالحاضر نزدیک به ۱۰ میلیون دلار است در حالی که رقم و ارزآوری صادرات این صنعت در دنیا ۱۲۰ میلیارد دلار اعلام میشود که در این میان سهم ایران بسیار اندک است.
رئیس اتحادیه کفشهای ماشینی تهران ادامه داد: ظرفیت سرمایهگذاری در صنعت کفش وجود دارد و حمایت از این بخش میتواند ارزآوری خوبی برای کشور داشته باشد. حتی تولیدات صنایع چرمی مانند کیف و کفش میتواند جایگزین صادرات نفتی باشد.
اژدرکش افزود: در این صنعت ظرفیت و فرصتهای کاری خوبی وجود دارد که میتواند ارزآوری زیادی برای کشور داشته باشد و نیازمند فناوری و ماشینآلات جدید این صنعت هستیم.
وی افزود: در زمینه تولید کفش درحالحاضر ایتالیا حرف نخست را میزند و با بیش از ۴۰ یورو برای هر جفت کفش بالاترین نرخ را در دنیا و بیشترین ارزشافزوده را با این صنعت ایتالیا ایجاد کرده است.
رئیس اتحادیه کفشهای ماشینی تهران تصریح کرد: این رقم در ایران حدود ۴ یورو است.
به سخن دیگر، ایتالیا ۱۰ برابر رشد قیمتی ما را دارد؛ در ایتالیا تولید، کیفیت، تنوع و مواد اولیه از جمله عواملی هستند که به آن بها داده شده و به عنوان درسهای اصلی در دانشگاهها تدریس میشود و سالها است در این زمینه نیروی متخصص تربیت میکنند و آموزش میدهند.
اژدرکش با بیان اینکه باید فناوری تولید صنعت کفش را به کشور وارد کنیم، افزود: بیشتر شرکتهای سازنده دستگاهها بومی ایتالیا است و زمانی که یکی از این دستگاهها را میخریم به محض اینکه ایراد یا نقصی داشته باشد، باید تکنسین و قطعه لازم را از ایتالیا وارد کنیم و این مسئله ضرورت یادگیری دانش و فناوری برای متخصصان ایرانی را گوشزد میکند. باید تلاش کنیم تا خودمان به این دانش برسیم.
سخن آخر
ماشینآلات مورد نیاز این صنعت به طور عمده از چین وارد میشود، نمونههای داخلی این ماشینآلات نیز موجود است اما ایتالیا، آلمان و سوئیس از کشورهای برجسته تولیدکننده این تجهیزات به شمار میروند.
البته باید توجه داشت که دستگاههای آلمانی در هر دقیقه ۱۰۰۰ زیره تولید میکنند در حالی که دستگاههای ایرانی در هر دقیقه ۳۰۰ عدد تولید میکنند؛ این یعنی دستگاههای ایرانی یک سوم ظرفیت خارجی، توان تولید دارند.
ماشینآلات ایرانی تولید PU حدود ۴۰۰ میلیون تومان نرخ دارند در حالی که دستگاه آلمانی «ازما» حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار یورو است. تولیدکنندگان زیره کفش چینی از دستگاه ازما استفاده میکنند به همین دلیل تولیدکنندگان ایرانی توانایی رقابت با آنها را ندارند زیرا توان تولیدی آنها با دستگاههای بهتر بالاتر میرود.
هماکنون در زمینه تولید کفش، ایتالیا حرف نخست را میزند و با بیش از ۴۰ یورو برای هر جفت کفش بالاترین نرخ را در دنیا و بیشترین ارزشافزوده را ایجاد کرده است. این رقم در ایران حدود ۴ یورو است.
به عبارتی، ایتالیا ۱۰ برابر رشد قیمتی نسبت به تولیدات ایران دارد زیرا در ایتالیا تولید، کیفیت، تنوع و مواد اولیه از جمله عواملی است که به آن بها داده شده و به عنوان درسهای اصلی در دانشگاهها تدریس میشود و سالها است که در این زمینه نیروی متخصص تربیت میکنند.
همچنین از دیگر محصولات صنعت کفش لاییهای تولیدی است که هم به صورت کیلویی و هم متری در این صنعت عرضه میشود و قیمتهای آن نیز با توجه به نوع کاربرد و رنگ متفاوت است.
برای یافتن بازار اصلی این نوع کالاها باید به بازار بزرگ تهران مراجعه کرد یا از طریق جستوجوهای اینترنتی لینکهای فروش را پیدا کرد.
علاوهبر این، باید توجه داشت که ۹۹ درصد لاییهای تولیدی در ایران در صنعت کیف، کفش و چرم مصنوعی استفاده میشود که لاییهای تولیدی این شرکت در صنایع پزشکی، چرم مصنوعی، نساجی، پوشاک و خودروسازی به کار میرود.
