زینب عبدی: حال و روز صنعت شیرینی، شکلات و بیسکویت از آغاز سال در نوسان است. گاهی کمبود روغن و گرانی آن شیرینی شکلات را از بین میبرد و گاهی این مشکل حل میشود اما نبود قوطی برای بستهبندی روغنها بلای جان شیرین صنعت شکلات و بیسکویت میشود.
این تلخیها که گرفته میشود نوبت به حذف مواد اولیه مانند پودر کاکائو، نارگیل و سایر افزودنیها در فهرست کالاهای وارداتی و مشمول ارز دولتی میرسد و تولیدکنندگان را در تامین مایحتاج تولید شیرینی، شکلات و بیسکویت نگران میکند. کارشناسان معتقدند مواد اولیه تولید این صنعت از داخل تامین میشود اما برخی مواد مانند روغنهای خاص که پایه وارداتی دارند یا پودر کاکائو و سایر افزودنیها در داخل به اندازه و کیفیت مناسب وجود ندارد و وارداتی است. با این حال، نوسانهای نرخ ارز در تامین این مواد برای تولیدکنندگان دغدغهای جدی شده است.
به گفته تولیدکنندگان، ۳۰۰ نوع ماده اولیه در صنعت شیرینی، شکلات و بیسکویت استفاده میشود که اکنون امکان تامین همه این مواد در داخل وجود ندارد. این مواد اولیه فقط آرد، روغن و شکر نیست؛ از مواد مختلفی همچون پودر کاکائو و نارگیل و انواع مغز آجیل استفاده میشود که برخی از آنها وارداتی است. اما برخی از این مواد که در داخل تامین میشود نیز به آسانی در اختیار تولیدکننده قرار نمیگیرد. برای مثال، در تولید انواع شیرینی، شکلات و بیسکویت از ۸ مدل روغن مختلف از جمله روغن سویا، روغن سرخ کردنی و... استفاده میشود که تامین آن اکنون مشکل است.
جمشید مغازهای، دبیر انجمن صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات از توقف تولید در این صنعت بر اساس تصمیمگیریهای دولت خبر داد و به فودنا گفت: صنعت شیرینی و شکلات حال و روز خوبی ندارد که یکی از معضلات فعلی ما بر اساس تصمیمهای جدید دولت در بخش ارز و صادرات پیش آمده و صنعت را به حالت کاملا توقف رسانده است.
وی با بیان اینکه بر اساس تصمیم دولت، محصولات این صنعت جزو کالاهای لوکس تلقی شده و مصرفی به شمار نمیآید و در سبد مردم جایی ندارد، تصریح کرد: نرخ مواد اولیه افزایش یافته است. از ۲ ماه گذشته تاکنون نرخ روغن از ۶۳۰۰۰ تومان به ۹۵۰۰۰ تومان افزایش یافته است اما تولیدکنندگان نمیتوانند قیمتهای خود را بالا ببرند زیرا با افزایش قیمت، تقاضا در بازار کاهش مییابد.
دبیر انجمن صنایع بیسکویت، شیرینی و شکلات با اشاره به اهمیت صادرات در شرایط کنونی گفت: صادرات از آن جهت دارای اهمیت است که در صورتی که وضعیت بازار داخلی دچار بحران شود، از طریق صادرات تولید میتواند به توازن و تعادل برسد و وقتی صادرات نیز مشکل باشد، تمام زنجیره تولید دچار بحران جدی خواهد شد.
مغازهای با بیان اینکه سرانه مصرف بیسکویت، شیرینی و شکلات برای هر ایرانی معادل ۲۱ کیلوگرم است، گفت: با شرایطی که وجود دارد چشمانداز خوبی برای این صنعت تصور نمیشود و وضعیت رکود به گونهای است که تولیدکنندگان براساس میزان سفارش تولید میکنند و اگر دولت حمایتهای لازم را در دستور کار قرار ندهد، نهتنها در صنعت شیرینی و شکلات بلکه در سایر صنایع نیز با مشکل روبهرو خواهیم شد.
بستهبندی، عامل گرانی روغن
زمانی تولیدکنندگان روغن با قنادان و کارخانههای تولید شیرینی، شکلات و بیسکویت تماس میگرفتند و حاضر بودند با شرایط مختلف مانند خرید مدتدار روغن را عرضه کنند اما اکنون خرید روغن یک چالش است.
از آغاز خرداد امسال نرخ روغن نباتی افزایش ۹ درصدی داشت. به گفته امیرهوشنگ بیرشک، دبیر انجمن صنایع روغن نباتی، ستاد تنظیم بازار ۱۸ اردیبهشت امسال با درخواست تولیدکنندگان که سال گذشته مطرح شده بود، موافقت کرد اما یکی از مشکلات امروز این صنعت کمبود و افزایش نرخ حدود ۵۰ درصدی انواع ظرف بستهبندی مانند بطری است. همین موضوع باعث کاهش تولید و کمبود روغن خوراکی در بازار شده است.
بیرشک در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: از آغاز امسال برای تامین لوازم بستهبندی با مشکلات بسیاری روبهرو شدهایم و عرضه آن به شدت کاهش یافته است. نرخ این محصولات نیز ۴۵ تا ۵۰ درصد افزایش داشته است که در این زمینه به همراه کارخانههای تولیدکننده آبمعدنی و نوشیدنی و ماءالشعیر، نامه مشترکی به سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان ارسال کردیم تا مشکل را برطرف کند.
وی با بیان اینکه درحالحاضر کمبود روغن در بازار نداریم، گفت: با عرضه پتروشیمی تندگویان مشکل کمبود بطری تا حدودی برطرف شده و حدود ۱۵ روز قبل با عرضه پتروشیمی تندگویان روال کمی به حالت عادی برگشته اما هنوز مشکل به طور کامل برطرف نشده است.
دغدغه مواد اولیه
کارشناسان معتقدند آنچه اکنون گریبانگیر صنعت شیرینی و شکلات کشور شده مربوط به تامین مواد اولیه است البته هنوز در تامین شکر مشکل جدی وجود ندارد اما تامین روغن اکنون دغدغه است و اگر قرار باشد ارز مورد نیاز آن بهدرستی و بهموقع تامین نشود، در زمینه روغن مصرفی بخش صنعت که از نظر میزان درجه خلوص روغن مانند روغن مصرفی خانوار نیست با مشکل روبهرو میشویم.
آرمان خالقی، کارشناس صنعت در گفتوگو با «گسترش صنعت» با اشاره به اینکه صنعت شیرینی و شکلات تعدادی مواد اولیه اصلی دارد که وارداتی بوده و شامل شکر، روغن، آرد، پودر کاکائو و سایر افزودنیها است، اظهار کرد: صنعت شیرینی و شکلات دارای نوسان است زیرا تامین مواد اولیه برای این بخش بسیار مهم است. این در حالی است که تامین روغن مصرفی خانوار در اولویت دولت است ضمن آنکه تامین مایحتاج تولید روغنها وارداتی بوده و افزایش نرخ ارز بر آن اثر میگذارد. در نهایت، کمبود آن در ادامه فعالیت صنعت روغنکشی و صنایع پاییندستی که مصرف روغن دارد مشکلساز خواهد شد.
خروج از سبد خانوار
خالقی با تاکید بر اینکه کمبود روغن در صنعت شیرینی و شکلات در ادامه فعالیت کارخانهها یک تهدید است، افزود: دولت زمانی که سبد مصرف خانوار را در نظر میگیرد کالاهای اساسی مانند برنج، روغن، گندم، شکر و پروتئینها در اولویت است سپس پوشاک و در ردههای بعدی شیرینی و شکلات و بعد هم لوازمخانگی را در نظر میگیرد. البته در دولت دهم ۱۰ گروه کالایی مشمول دریافت ارز دولتی بود اما بعد از مدتی گروه دهم را کالای لوکس اعلام کردند و از دریافت ارز محروم کردند. اکنون فقط ۳ گروه کالایی اول مشمول دریافت ارز هستند. از این رو، به صنعت شیرینی و شکلات توجه چندانی نمیشود.
این کارشناس صنعتی تصریح کرد: دولت درحالحاضر ارز کمتری در اختیار دارد. از این رو، کالاهای پرمصرف خانوار را در فهرست دریافت ارز قرار داده است. بنابراین، باید دید که صنعت شیرینی و شکلات و تامین ارز مورد نیاز آن در نگاه دولت چگونه است. به عنوان مثال، پودر کاکائو یک ماده اولیه وارداتی در صنعت شیرینی و شکلات است حتی در صنعت لبنیات نیز به عنوان افزودنی استفاده میشود اما از نظر دولت کالای لوکس به شمار میرود و ممکن است ارز دولتی به آن اختصاص نیابد. این امر باعث میشود تا تولیدکنندگان در صنایع پاییندستی با مشکل تامین مواد اولیه وارداتی روبهرو شوند.
خالقی تاکید کرد: به نظر میرسد دولت در تامین ارز تنگنا دارد و سبد مصرفی خانوار را کوچکتر میکند.
سخن آخر
با توجه به اینکه محصولات صنعت بیسکویت، شیرینی و شکلات جزو کالاهای لوکس تلقی شده و مصرفی به شمار نمیآیند و در سبد مردم جایی ندارند، تولیدکنندگان درتلاش هستند تا بتوانند ضرر و زیانهای پیشآمده را از طریق صادرات جبران کنند.
همچنین پیشنهاد مستثنا شدن صادرات شیرینی، شکلات و بیسکویت به پاکستان، تاجیکستان و آذربایجان در کنار کشورهای افغانستان و عراق از سوی تولیدکنندگان مطرح شده است چراکه حجم زیادی از محصولات شیرینی و شکلات کشور که سهم عمدهای در صادرات محصولات کشاورزی و غذایی را به خود اختصاص دادهاند به این کشورها صادر میشوند. آمارهای رسمی نیز گویای آن است که در سال گذشته ۲۵۷ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار نان شیرینی و بیسکویت از ایران به کشورهای مختلف صادر شده است. ارزش صادرات انواع نان شیرینی و بیسکویت ایرانی در سال گذشته افزایش ۶/۲درصدی داشته است. در حالی که وزن کالای صادراتی در این بخش ۷/۶ درصد کاهش یافته است. به عبارت دیگر، در قبال کاهش کالای صادراتی درآمدزایی این بخش بیشتر شده که این امر نشاندهنده گرانی انواع نان شیرینی و بیسکویت در بازار جهانی بوده است.
همچنین، شیرینیجات بدون کاکائو در سال گذشته ۱۸۱ میلیون و ۱۰۰ هزار دلار درآمد ارزی ایجاد کردهاند که این رقم در قیاس با مدت مشابه آن در سال قبلش۲۳/۶درصد افزایش داشته است.
البته این افزایش ارزش در شرایطی بوده که وزن این کالا نیز ۲۲/۹ درصد افزایش پیدا کرده است.
شیرینی و شکلات در طول سال گذشته ۶۸۵ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار صادرات داشته که این رقم نسبت به مدت مشابه خود در سال گذشته از نظر ارزش ۲۱/۲درصد افزایش را تجربه کرده است. البته نباید از این نکته غافل شد که درصد افزایش وزنی مجموع کالاهای صادر شده در این بخش ۱۱۷ درصد رشد داشته است.
