بیش از ۹۰ درصد واحدهای تولیدی کشور از جمله صنایع کوچک به شمار میرود. بنا بر آخرین آمارها، این صنایع سهم ۴۸ درصدی در اشتغال بخش صنعت دارد به طوری که افزونبر یک میلیون نفر در بیش از ۴۰ هزار واحد صنعتی مشغول به کار هستند.
این آمار حکایت از اهمیت صنایع کوچک و متوسط در اقتصاد درونزای برونگرا دارد. بررسی مسیر حرکت کشورهای توسعهیافته نیز نشان از اهمیت صنایع کوچک و متوسط در رسیدن به توسعه دارد. نقش صنایع کوچک و متوسط در اقتصاد کشورهای پیشرفته نیز همانطور که گزارشهای رسمی نشان میدهد بیشتر از هر فعالیت دیگر اقتصادی است؛ علت این امر چابک بودن در امر تولیدات و تغییرات بعدی در تبدیل موارد تولیدی جدید است. در نهایت میتوان گفت صنایع کوچک تغییرات در محیط تولیدی را به راحتی در خود میپذیرد و در کمترین زمان ارزشافزوده مناسب را ایجاد میکند و نرخ رشد اقتصادی را به آسانی حرکت میدهد. اهمیت صنایع کوچک و متوسط در اقتصاد ایران با شکلگیری سازمان صنایع کوچک در دهه ۶۰ شناخته شد و پس از آن در دهه ۸۰ با تمرکز بر ایجاد زیرساختهای صنعتی در شهرکها گستردهتر شد به نحوی که حدود ۹۶۰ شهرک و ناحیه صنعتی مصوب در کشور وجود دارد و تا امروز حدود ۸۰۰ مورد آن راهاندازی شده است. هر چند زیرساختهای مناسب در تمام این شهرکها و نواحی صنعتی فراهم نشده است اما حذف بروکراسیهای اداری برای راهاندازی واحدهای صنعتی و برخورداری از حمایتها و مشوقهای در نظر گرفته شده عامل ترغیب سرمایهگذاران برای حضور و راهاندازی فعالیتهای اقتصادی در این مناطق شده است تا جایی که برخی از صنعتگران مستقر در لکههای صنعتی نیز برای تبدیل شدن به شهرک صنعتی در تکاپو هستند. از سوی دیگر، اهمیت صنایع کوچک و متوسط در نامگذاری یک روز در سال نیز خودنمایی میکند؛ نزدیک به ۴ سال است که ۲۱ مرداد «روز ملی صنایع کوچک» نامگذاری شده است و سازمان صنایع کوچک به عنوان متولی امر صنایع کوچک با برنامههای مختلف سعی بر گردهمایی صنعتگران و متولیان در این روز دارد تا با استفاده از ظرفیتهای ایجادی در سایه تحولات منطقهای و جهانی و ایجاد بستر مناسب برای سرمایهگذاری خارجی بتواند در سرازیر شدن سرمایهگذاران داخلی و خارجی در مجموعه شهرکهای صنعتی نقشآفرینی کند. اما آنچه در صنایع کوچک و متوسط به نوعی زمینهساز مشکلات دیگر است نقدینگی و بانکمحور بودن این بخش از صنعت است. این صنایع که عمده آنها به صورت خانوادگی اداره میشود تخصص و دانش کافی در مدیریت واحد تولیدی و تامین درآمد ندارند، ضمن آنکه همچنان نبود ارتباط بینبنگاهی در صنایع کوچک و متوسط زمینهساز ورود و تامین مواد اولیه و محصولات میانی از کشورهای دیگر شده و موجب دامن زدن به مشکلات دیگر صنایع میشود در حالی که همین کالاها در مجموعه شهرکهای صنعتی و گاه در همسایگی واحدها تولید میشود اما صنعتگران از تولید محصول حتی در واحدهای همجوار خود بیخبرند. بنابراین، انتخاب یک روز در سال برای بههمرسانی صنعتگران و فعالان در حوزه صنایع کوچک و متوسط یکی از اقدامهای موثر در توسعه این بخش از صنعت است. ۲۱ مرداد بهانهای است برای مطالبه حمایتهای وعده داده شده که بهطور قطع حمایت از صنایع کوچک و ایجاد مشوقهای تولیدی برای صنعتگران سبب تحول در درجه نخست در اشتغالزایی که مهمترین مشکل کشور است، خواهد شد. علاوهبر این، برنامهریزیها و تصمیمگیریها برای رسیدن به توسعه صنعتی با گذر از مسیر رشد و رونق صنایع کوچک محقق خواهد شد اما باید در نظر داشت که اعتقاد به مقوله توسعه اصلیترین عامل نیل به توسعه صنعتی است و تا زمانیکه افکار، اعتقاد و عملکردها توسعهمحور نباشد، توفیقی در حوزه توسعه صنعتی محقق نخواهد شد. در این میان رسانهها نقش مهم و سازندهای در پیشبرد اهداف سازمان صنایع کوچک و به دنبال آن، شرکتهای استانی در بخش صنعت و تولید ایفا میکنند. آشنایی رسانهها با صنایع کوچک و شرح وظایف و ماموریتهای شرکت شهرکهای صنعتی یکی از موارد شاخصهای رشد است به طوری که تعامل بین رسانه و شهرکهای صنعتی میتواند زمینهساز طرح مشکلات و چالشها و در نتیجه کمک برای رفع آن باشد.
زینب عبدی - روزنامهنگار
