گروه صنایع کوچک: تجهیزات پزشکی یکی از مهمترین صنایع کشور است که بر بهبود کیفیت زندگی مردم نیز اثرات قابلتوجهی دارد.
این صنعت در هر ۳ قالب کوچک، متوسط و بزرگ در حال حاضر با حمایتهای مسئولان روزهای رشد و توسعه خود را سپری کرده است. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، هرچند ظرفیتهای لازم برای افزایش سهم ایران در بازارهای جهانی تجهیزات پزشکی وجود دارد اما باید برای ارتقای کیفیت تولید در این صنعت تلاش شود.
توسعه علم پزشکی و بومیسازی این دانش در ایران بهعنوان کشوری که روزگاری ناچار بود پزشکان هندی و پاکستانی را در بیمارستانها و مراکز درمانیاش تجربه کند آنچنان سریع اتفاق افتاد که تولیدکنندگان را در تولید تجهیزات وطنی بخش درمان مصمم کرد و امروز ایران بخش زیادی از محصولات موردنیاز خود را از طریق تولید داخل تامین میکند. توسعه تولید سبب رشد صادرات نیز شد و روند صادرات تجهیزات پزشکی تولیدی در ایران بهگونهای است که تنها در صادرات به کشور عراق در طول یکسال میزان صادرات ۲۰ برابر افزایش یافته و از ۱۰ میلیون دلار در سال ۹۳ به ۲۰۰ میلیون دلار در سال ۹۴ رسید. هرچند در برخی کشورها مانند افغانستان به دلیل ورود تولیدکنندگان چینی و کالاهای ارزان، بازارها از تولیدکنندگان ایرانی فاصله گرفتهاند، باز هم تولید کشور شرایط خوبی را سپری کرده و روزهای بهتری را نیز پیش رو دارد.
حمایت از تولید تجهیزات پزشکی ایرانی
نگاه حمایتی به تولیدکنندگان ایرانی و نیز توجه به تولید باکیفیت سبب شده تا شرکتها و بنگاههای تولید تجهیزات پزشکی، رویاهای صادراتی خود را محقق کرده و برای افزایش سهم ایران در بازارهای جهانی تلاش چشمگیری داشته باشند. رزا مختاری، رییس اداره نظارت بر تولید و کنترل کیفی اداره کل تجهیزات و ملزومات پزشکی سازمان غذا و دارو در این زمینه با اشاره به تمایل برخی نشانهای تجاری مطرح بینالمللی برای سرمایهگذاری مشترک با تولیدکنندگان داخلی به خبرنگار گسترش صنعت گفت: برخی از شرکتهای ایرانی که سالها در زمینه واردات محصولات پزشکی فعال بودهاند، به مذاکره با نشانهای تجاری مطرح برای تولید مشترک در ایران رویآوردهاند که این امر با استقبال همتایان خارجی آنها بهویژه از کشورهای آلمان و فرانسه روبهرو شده است. مختاری افزود: اکنون ۴۵۰ شرکت داخلی در زمینه تولید انواع محصولات مصرفی، نیمهمصرفی، وسایل و تجهیزات پزشکی فعالیت میکنند و سال گذشته ۱۳۰۰ پروانه ساخت برای محصولات مختلف این حوزه صادرشده است. وی با اشاره به ابلاغ آییننامه جدید مربوط به تولید تجهیزات پزشکی در سال گذشته تصریح کرد: در این آییننامه با تقسیم تولیدکنندگان به ۴ گروه، امکان فعالیت افراد بیشتری در این حوزه فراهمشده است، چراکه علاقهمندان میتوانند کار خود را از سطوح پایینتر تولید آغاز کنند و بهتدریج سطح فعالیت خود را افزایش دهند. به گفته وی، آییننامه جدید از یکسو سیاستگذاری در حوزه تولید تجهیزات پزشکی را آسان کرده و از سوی دیگر از تولیدکنندگان نیز حمایت بیشتری میکند. این مقام مسئول با اشاره به دستهبندی کالاها و تجهیزات پزشکی به ۴ گروه، بیان کرد: معیار این تقسیمبندیها، نسبت میان تولید داخل و واردات است و بر این اساس محصولاتی که در کشور به حد خودکفایی رسیدهاند در گروه نخست قرار میگیرند. مختاری اظهار کرد: در این گروه برای حفظ بازار رقابتی و تشویق تولیدکنندگان داخلی به ارتقای مداوم کیفیت، مجوز واردات ۱۰ درصدی از نشانهای تجاری برتر بینالمللی دادهشده است. به گفته وی، در گروههای بعدی بهتدریج میزان تولید داخلی کاهش مییابد بهگونهای که نیاز کشور به محصولات آخرین گروه بهصورت کامل از طریق واردات تامین میشود. رییس اداره نظارت بر تولید و کنترل کیفی اداره کل تجهیزات و ملزومات پزشکی سازمان غذا و دارو ادامه داد: بر اساس سیاستهای سازمان غذا و دارو، اولویتهای حمایت از تولید داخل برمبنای ۳ معیار اهمیت، میزان ریسکپذیری و ارزبری محصولات مشخصشده و بهاینترتیب سرمایهگذاران میتوانند برای آغاز فعالیت خود تشخیص دهند کدام محصولات اکنون در کشور موردنیاز هستند. مختاری تاکید کرد: ازجمله اهداف مهم اداره کل نظارت و ارزیابی تجهیزات و ملزومات پزشکی، افزایش کیفیت محصولات داخلی است چراکه این امر امکان تطبیق آنها با استانداردهای بینالمللی و حضور در بازارهای خارجی را افزایش میدهد. این مقام مسئول ادامه داد: بر این اساس، آزمایشگاههای همکار اداره کل و زیرنظر سازمان غذا و دارو پیوسته برای افزایش توان فنی و علمی خود تلاش میکنند. وی در تشریح مشکلات تولیدکنندگان این بخش گفت: یکی از بزرگترین دغدغههای تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی، کمبود نقدینگی و تولیدات زیرپلهای است.
مختاری راهکار پیشنهادی برای جلوگیری از این دغدغهها و مشکلات را فرهنگسازی عنوان کرد و گفت: سازمانهای مربوط مانند بیمارستانها و دیگر مراکز باید از محصولات مجوزدار و دارای نشان استاندارد خرید کنند و میتوانند با مراجعه به سایت اداره نظارت بر تولید تجهیزات پزشکی فهرست تولیدکنندگان مورد تایید و استناد را مشاهده کنند تا میدان برای تولیدکنندگان غیرقانونی بسته شود.
طرح تحول سلامت به نفع تولیدکننده ایرانی
تولیدکنندگان ایرانی در بخش تجهیزات پزشکی دارای نشان تجاری در سالهایی که گذشت نشان دادهاند که توانایی تامین نیازهای داخلی کشور را دارند و در صورت حمایت از برنامههایشان میتوانند ایران را در شرایطی که گاه با تحریمهایی نیز در این حوزه روبهرو میشود به خودکفایی برسانند و در همین راستا تلاش کردهاند هرروز بر مشتریان داخلی تولیدات خود بیفزایند. سیدمجتبی معظمی، رییس اتحادیه بازرگانان تجهیزات پزشکی ایران اجرای طرح تحول سلامت را بهترین فرصت برای شرکتهای داخلی تولید تجهیزات و اقلام پزشکی دانست و به خبرنگار گسترش صنعت گفت: یکی از مزایای اجرای این طرح، این است که ارجاع بیمار و همراهان او به خارج از بیمارستان برای تهیه ملزومات و اقلام پزشکی، متوقفشده است.
معظمی با اشاره به افزایش ظرفیت اشغال تختهای بیمارستانی در بخش دولتی افزود: در چند سال گذشته یکی از معضلات نظام سلامت کشور، تهیه اقلام پزشکی از سوی بیمار و همراه او بود که باید به خارج از بیمارستان برود. اما اجرای طرح تحول نظام سلامت باعث شده تا شرکتهای داخلی برای تامین اقلام پزشکی و بیمارستانی ترغیب شوند و این موفقیت برای نظام سلامت کشور است. رییس هیاتمدیره شرکت صنعت سلامت ادامه داد: با توجه به وجود چند هزار قلم کالای جراحی و پزشکی در بیمارستانها، این فرصت فراهم است که تولیدکنندگان داخلی برای تامین اقلام موردنیاز بیماران اقدام کنند.
معظمی تاکید کرد: حدود ۴۶۰ کارخانه تولیدی تجهیزات پزشکی در کشور فعالیت میکنند و تولیدات ایرانی این کارخانهها به بیش از ۳۵ کشور جهان صادر میشود و این مسئله نشان میدهد که وضعیت تولید تجهیزات پزشکی در ایران به نسبت مناسب است.
وی با اشاره به اینکه بخش عمدهای از نیازهای کشور در اقلام پایه و عمومی تا سطح تختهای بیمارستانی و اتاق عمل در داخل تولید و تامین میشود، تصریح کرد: در بخش فناوریهای بزرگ و ارتوپدی نیز کارخانههای تولیدی در کشور فعالیت دارند و باوجود همه فعالیتهای داخلی در زمینه تولید با توجه به اینکه تنوع کالایی در بخش تجهیزات پزشکی بسیار زیاد است گاه بخشی از این نیاز با واردات تامین میشود.
معظمی با بیان اینکه میلیونها نفر در کشور ما با تجهیزات پزشکی ایرانی درمان میشوند، اظهار کرد: باید برای تامین نیازهای کشور با توجه به موقعیت ایران در جهان تلاش بیشتری شود تا نیازی به واردات برخی اقلام نباشد. رییس اتحادیه بازرگانان تجهیزات پزشکی ایران ادامه داد: کیفیت تولیدات ایرانی در بخش تجهیزات پزشکی باید افزایش یابد تا امکان رقابت بهتر با محصولات مشابه خارجی فراهم شود و ایران در این زمینه با یک شکاف زمانی مواجه است و باید خود را به سطح کیفی تولیدات جهانی برساند. وی با اشاره به تحولات اخیر در صنعت تجهیزات پزشکی افزود: در این بخش شرکتهای دانشبنیان نقش موثری داشتهاند و اکنون هزاران شرکت دانشبنیان و مهندسی پزشکی درحال تولید دستگاههای حساس و دقیق پزشکی هستند که توانسته تحول بزرگی در صنعت تولید تجهیزات پزشکی ایجاد کند. نکتهای که در پایان این گزارش قابلیادآوری است مروری بر تاریخ ایران در ۳ دهه گذشته است. ایران در کمتر از ۳ دهه پیش در بسیاری از حوزهها و نیز بخش تجهیزات پزشکی وابستگیهای زیادی به کشورهای مختلف جهان داشت اما امروز با عزم جوانان خلاق کشور و نیز تلاشهای بنگاههای مختلف اقتصادی بیش از ۵۰ درصد از نیازهای داخلی تجهیزات پزشکی مردم و واحدهای درمانی از سوی تولیدکنندگان داخلی تامین میشود. تلاشگران تولید در این بخش نیمی از راه را پیمودهاند و با سرعت توسعه صنعت تجهیزات پزشکی در شرایط کنونی به نظر میرسد در یک دهه آینده ایران به سطحی ایدهآل از تولید برسد. باید منتظر ماند و روزهای روشن تولید را در این بخش نیز نظارهگر بود.
