فاطمه امیراحمدی: در جهان انسانی وسایل نقلیهای که برای ترابری او استفاده میشده در جهان انسانی دارای دو چرخ بودهاند که نیاز به حفظ تعادل از سوی راننده داشتهاند و از گذشتههای دور مورد استفاده نیز بودهاند.
واژه دوچرخه نخستینبار در فرانسه در دهه ۱۸۶۰میلادی (۱۲۳۸ه.ش) ابداع شد. این وسیله در ابتداییترین شکل در ۲۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در کشورهایی همچون چین، مصر و هند و روی دیوار غارها نیز اشکالی از آن دیده میشود. لفظ دوچرخه در زبان انگلیسی از کلمه یونانی KYKLOS گرفته شده و بعدها این ریشه یونانی در زبان لاتین به کلمه BICYCLE تبدیل شد. کلمه پیشوند BI به معنای عدد دو و کلمه پسوند CYCLE به معنی دایره است. نخستین دوچرخه شناخته شده رسمی در تاریخ این وسیله «سله ریفر» نام دارد که از دو طوقه چوبی تشکیل شده و با استفاده از پاها در حالتی شبیه به راه رفتن این وسیله را به طرف جلو و عقب هدایت میکردهاند.امروز حضور خودروهای رنگارنگ استفاده از دوچرخه را در حاشیه برده است و تنها افراد ورزشکار و کسانی که بهطور حرفهای این رشته را دنبال میکنند سعی در استفاده از این وسیله نقلیه در رفتوآمد خود دارند. گسترش صنعت در این شماره به سراغ بانوان رکابزن رفت و درباره فرهنگ دوچرخهسواری و نیز مشکلاتی که ممکن است برای این قشر از جامعه در استفاده از دوچرخه وجود داشته باشد، گفتوگویی انجام داد که در ادامه میآید.
بانوان رکابزن و مشکلات آنها
مونا فرحبخشیان، یکی از بانوان رکابزن با ۴ سال تجربه درباره استفاده از این وسیله نقلیه گفت: نزدیک به یک سال است که دوچرخهسواری را بهطور حرفهای دنبال میکند و با رکاب زدن در سطح شهر تردد دارد.او گفت: در عصر حاضر و شرایط کشور که یکی از معضلات کلانشهرها ترافیکهای سنگین و نیمهسنگین است استفاده از دوچرخه زمان رسیدن به مقصد را کوتاه میکند؛ بهطور نمونه در مسیرهای همت و شریعتی که بسیار شلوغ است فرد با رکابزدن زمان خود را از دست نمیدهد.وی در پاسخ به این پرسش که آیا تجربه رکابزدن در سفرهای برونشهری را نیز دارد یا خیر گفت: بهطور معمول به شکل گروهی این کار انجام میشود بهطور نمونه گروهی از تهران تا قم رکاب زدهایم.فرحبخشیان درباره مشکلات رکابزدن در سطح شهر نیز عنوان کرد: امروز هزینههای استفاده از دوچرخه کمی بالاست و اگر قرار باشد این وسیله نقلیه به شکل عمومی مورداستفاده قرار گیرد و خانوادهها با هر سطح درآمدی بتوانند با آن تردد داشته باشند نیاز است در هزینههای خرید و تعمیر آن بازنگری شود. بهویژه در کشور ما که به تازگی فرهنگ دوچرخهسواری در حال انجام است و هنوز در ابتدای راه قرار داریم.او گفت: تا چند سال پیش مردم دوچرخه را به عنوان وسیله حملونقل درونشهری نمیپذیرفتند و عادت به استفاده از خودرو و موتورسیکلت داشتند. امروز تعداد محدودی ترغیب به استفاده از این وسیله نقلیه شدهاند که برای گسترش آن لازم است بسترهای موردنیاز فراهم شود.این رکابزن در ادامه گفت: برخی افراد دوچرخه را به عنوان یک وسیله حملونقل برای تردد پذیرفتهاند و بانوان زیادی هستند که با دوچرخه مسافت منزل تا محل کار خود را طی میکنند. اگر با مدیریت در بخش خدماتدهی، سرویس و تعمیر هزینههای دوچرخه در کشور کاهش پیدا کند مردم بیشتر تشویق به استفاده از این دوچرخه میشوند، اینکه محل تعمیرگاهها نیز مناسب و در دسترس باشد.او تاکید کرد: باید هزینهها آنقدر کاهش پیدا کند تا استفاده از دوچرخه عمومی شود. امروز اگر قطعات دوچرخه دچار مشکل شود و نیاز به تعویض و تعمیر داشته باشد مشکلات و چالشهای خود را دارد که افراد ترجیح میدهند از وسایل نقلیه دیگر مانند موتورسیکلت و خودرو استفاده کنند. اگر قرار است در کشور فرهنگسازی شود حداقل باید برای عموم وسیله نقلیه ارزانی به شمار رود.فرحبخشیان ادامه داد: کیوسکهای دوچرخهای که امروز آنها را اجاره میدهند یکی از طرحهای مطلوب برای فرهنگسازی است زیرا با نرخ مناسب این وسیله را در اختیار علاقهمندان قرار میدهند. ضمن آنکه نوع سرویسدهی این وسیله نیز تخصص خود را نیاز دارد که باید آموزش داده شود.وی برای عمومی شدن این وسیله نقلیه در سطح کشور تصریح کرد: ضروری است مکانی خاص برای رکابزدن وجود داشته باشد که جدا از خیابانهای پر از خودرو و موتورسیکلت دودزا، افراد در تردد باشند. امروز دوچرخهسواران پشت چراغ قرمز، دود زیادی استنشاق میکنند ضمن آنکه احتمال تصادف و زمینخوردگی آنها نیز بالاست. مطلوب است برای سلامت و ایمنی افراد مسیری ویژه برای دوچرخه تعبیه شود.فرحبخشیان در ادامه به مشکلات خاص بانوان رکابزن پرداخت و گفت: پیست ویژه دوچرخهسواری برای بانوان بسیار محدود است و تنها پیست آزادی وجود دارد در حالی که لازم است فضاهای بزرگتر و بیشتری برای این قشر از دوچرخهسواران تدارک دیده شود.
وی به نبود لباس مناسب برای بانوان رکابزن و نیز گران بودن آن اشاره کرد و گفت: برای پوشش بانوان دوچرخهسوار باید لباسها بهگونهای طراحی شود که کسانی که به دنبال رکابزدن حرفهای هستند یا اینکه دوچرخه را به عنوان وسیله نقلیه رسمی خود انتخاب کردهاند به راحتی بتوانند از این وسیله استفاده کنند. درحالحاضر لباس ویژه دوچرخهسواری بانوان خیلی محدود و گران است به همین دلیل این قشر کمتر به سمت آن متمایل میشوند. او درباره لباسهای ویژه دوچرخهسواری بانوان افزود: به طور نمونه امروز از بلوز و دامن استفاده میکنیم که شاید لازم باشد لباس خاصی از سوی طراحان ایرانی طراحی شود که همه قشرها توان خرید و استفاده از آن را داشته باشند و نیز به لحاظ استاندارد، استاندارد لازم را در اختیار داشته باشند و حافظ ایمنی و سلامت دوچرخهسوار
باشد.او ادامه داد: همچنین لازم است فروشگاهی دایر شود که تنها لباس بانوان دوچرخهسوار در آن فروخته شود. فروشگاه لباس دوچرخهسواران آقا همه جا موجود بوده و به راحتی قابل دسترس برای خرید است اما بانوان برای تهیه لباس مناسب، باید بگردند لباس مناسب پیدا کنند. ازاینرو باید فروشگاه ویژهای راهاندازی شود و تمام وسایل موردنیاز بانوان اعم از دستکش، کلاه و سایر لباس موردنیاز در آن ارائه شود.فرحبخشیان افزود: البته این فروشگاه حتی میتواند برای بانوان موتورسیکلتسوار نیز مفید باشد زیرا امروز آمار بانوانی که به شکل حرفهای موتورسیکلت استفاده میکنند نیز بالاست.
کمکاری فدراسیونهای استانی
اما بانوانی که بهطور حرفهای رکاب میزنند تنها محدود به مرکز نبوده و این وسیله نقلیه در حال گسترش در سایر شهرها نیز است. مائده رضوی، یکی از بانوان سقزی است که بهطور حرفهای درحال رکابزدن است. او گفت: ۵ سال است که بهطور جدی از دوچرخه استفاده میکنم و این وسیله نقلیه در استان کردستان در حال توسعه است. همچنین مشکلاتی که ممکن است در مرکز یا برخی شهرهای بزرگ مانند تهران و مشهد وجود داشته باشد در سایر شهرها وجود ندارد.وی درباره فرهنگ دوچرخهسواری در استان کردستان گفت: بانوان دوچرخهسوار زیادی در این استان فعالیت دارند اما تعدادی به این دلیل که فضای عمومی هنوز برای استفاده در شکل کلان دوچرخه آماده نیست تنها به عنوان یک وسیله ورزشی از آن استفاده میکنند. هنوز فرهنگ دوچرخهسواری به معنای عام در جامعه شکل نگرفته است.او ادامه داد: برای فرهنگسازی و نیز کاهش آلودگی هوا نیاز است با برنامهریزیهای فکر شده افراد را به این سمت سوق داد که حداقل کارهای روزمره خود را با استفاده از دوچرخه انجام دهند و فاصلههای کوتاه درونشهری را با این وسیله نقلیه طی کنند.این دوچرخهسوار اظهار کرد: برای بهینه شدن این فرهنگ «دوچرخههای بدون خودرو» بسیار مفید بود. اگر این برنامه بهطور جدی دنبال شود میتوان امیدوار بود که به جمعیت رکابزنان کشور افزوده شود.رضوی در پایان گفت: فدراسیونهای استانی با رکابزنان حرفهای همکاری لازم را ندارند. برگزاری مسابقه لیگ کمک بسزایی در فرهنگسازی دارد که فدراسیون در اطلاعرسانی کمکاری میکند.
سخن آخر
دوچرخه به عنوان وسیله حملونقل پاک برای عمومی شدن، نیاز به زیرساختهایی دارد که این امر نیز میتواند با کمک بخش خصوصی تحقق پیدا کند ضمن آنکه تدوین قانونهای آن باید از سوی دولت و مجلس شورای اسلامی تدوین و اعلام شود.
