فاطمه امیراحمدی: وضعیت بازار خودرو امسال آشفته بود و در حالی که در یکی دوسال گذشته نمایشگاهداران از رکود بازار گلایه داشتند؛ تجربهای جدید در سال۹۷ رقم خورد.
با وجود افزایش قیمتها، حجم تقاضا از عرضه پیشی گرفت و به التهاب موجود در بازار دامن زد. در این شرایط کارشناسان اقتصاد معتقدند بازار خودرو کمکم به نقطه تعادل نرخ نزدیک میشود. از اینرو «گسترشصنعت» به سراغ سعید موتمنی، رئیس اتحادیه نمایشگاهداران و فروشندگان خودرو تهران رفت و درباره وضعیت فعلی بازار خودرو با وی گفتوگویی داشت که در ادامه میخوانید.
کارشناسان حوزههای اقتصاد و صنعت معتقدند بازار خودرو از نظر نرخ در حال رسیدن به نقطه تعادل است. نظر شما در این زمینه چیست؟
درحالحاضر هنوز تعادلی در بازار خودرو برقرار نشده است. آیا اختلاف ۵۵ تا ۱۰۰درصدی تعادل قیمتی است؟ برای خودروهای کمتر از ۵۰میلیون تومان اختلاف نرخ کارخانه و بازار همچنان وجود دارد و برای سایر ردهها نیز اختلاف بیشتر میشود. تا زمانی که بازار ارز ثبات نرخ نداشته باشد، نمیتوان از تعادل نرخ در سایر بازارها سخن گفت. بهعنوان نمونه، زمانی که نرخ دلار از ۱۴هزارتومان به ۱۲هزارتومان میرسد به همان نسبت قیمتها در بازار خودرو روند کاهشی به خود میگیرد اما با افزایش نرخ ارز، دوباره قیمتها صعودی شده و خرید و فروش کاهش پیدا میکند. بنابراین تعادل بازار خودرو به ثبات در بازار ارز برمیگردد.
درحالحاضر ارزی که به خودروسازان و قطعهسازان اختصاص داده میشود، ارز نیمایی است که عنوان میشود قیمتی بین ۸ تا ۹ هزار تومان دارد.
بههرحال آنچه در بازار شاهد هستیم دو نرخی بودن نرخ خودروهاست که هر روز فاصله آن بهدلیل عرضه کم خودرو ازسوی خودروساز به بازار، بیشتر میشود.
در ماههای گذشته به این دلیل که خودروسازان درخواست افزایش نرخ محصولات خود را داشتند و همچنان این درخواست را دارند، از حجم عرضه به بازار کاستند.
امروز سخن از حذف شورای رقابت در قیمتگذاری خودرو و تعیین قیمتها ازسوی سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان است. فعالان و نمایشگاهداران خودرو هم بهدنبال برقراری آرامش و ثبات در بازار هستند. حال موضوع این است که با افزایش قیمتها، چه تضمینی وجود دارد که خودروسازان نیاز بازار را تامین کنند و دوباره شاهد دو نرخی بودن خودروها نباشیم. آیا نظارتی بر این مسئله وجود دارد که اگر پراید ۳۰میلیون تومان شد، در بازار آزاد ۴۰میلیون تومان خرید و فروش نشود؟
سال۹۷ بهدنبال درخواست افزایش قیمتها، نرخ خودروها ۷درصد افزایش یافت و برای چند هفته فاصله قیمتی کارخانه و بازار کم شد اما دوباره بهتدریج قیمتها روند صعودی گرفت. بهعنوان نمونه، برای پژو ۲۰۶تیپ۲ که با اختلاف ۲میلیون تومان خرید و فروش میشد، این اختلاف به ۵میلیون تومان رسید که درحالحاضر حدود ۲۰میلیون تومان است. این اختلاف ۲۰میلیون تومانی درباره سمند نیز صدق میکند.
فعالان بازار خودرو بهدنبال این هستند که این فاصله قیمتی حتی با افزایش رسمی قیمتها تکرار نشود. فرض کنیم افزایش قیمتها ازسوی ستاد تنظیم بازار مصوب شد، آیا تعهدی داده میشود که دیگر بازار خودرو دو نرخی نباشد؟
خودروسازان عنوان میکنند سود بازار به جیب سوداگران و سودجویان میرود. از اینرو، بهدنبال افزایش قیمتها هستند تا از حالت تولید زیانده خارج شوند و بازار را مدیریت کنند.
اختلاف نرخ بین کارخانه و بازار از کجا نشات میگیرد؟ وقتی که عرضه محصول کمتر از تقاضا باشد. اگر قرار است خودروها افزایش نرخ داشته باشند نباید با همان کیفیت قبلی تولید شوند و در نتیجه باید محصولاتی با کیفیتهای ارتقایافته وارد بازار و نظر مشتریان نیز در اینباره تامین شود. در ادامه برای کاهش التهاب بازار خودروسازان باید شرایط فروش محصولات خود را بهبود دهند. همچنین واردات خودروهای کمتر از ۱۲هزار دلار با تعرفه پایین آزاد شود. در این شرایط بازار رقابتی شده و این بازار است که نرخ خودرو را تعیین میکند. در بازار رقابتی مصرفکننده حق انتخاب دارد.
پس معتقدید با افزایش قیمتها باید کیفیت محصولات هم ارتقا پیدا کند، علاوه بر این آنکه بازار نیز از باید حالت انحصاری خارج شود.
بله. نباید تنها سخن از افزایش قیمتها باشد، بلکه در کنار این مسئله باید در خودروها شاهد تغییرات کیفی هم باشیم.
پیشفروشهای پیاپی چقدر در کاهش فاصله نرخ کارخانه و بازار تاثیر داشته است؟ آیا به تعهدات در زمان مقرر عمل میشود یا تنها روی کاغذ خرید و فروش اتفاق میافتد؟
معاون مدیرعامل در بازاریابی و فروش محصولات گروه صنعتی ایرانخودرو اعلام کرده، فروش محصولات گروه صنعتی ایرانخودرو همواره بر مبنای پیشبینی برنامه تولید و مجوزهای دریافت شده از مراجع ذیصلاح بوده و نمیتوان بیشتر از درصد مشخصی از برنامه تولید، پیشفروش داشته باشند.
اگر اینگونه باشد، میتوان امیدوار بود از حجم تقاضاها کاسته شود. اما سخن این است که خودروهای موجود در بازار که از طریق ثبتنام در پیشفروشها نبوده از چه کانالی وارد بازار شدهاند. در اینباره هم باید شفافسازی شود.
همچنین اگر قرار است بازار نرخ محصولات را تعیین کند و پیشرفت در این صنعت اتفاق بیفتد باید از حالت انحصاری خارج شود. اگر اجازه ورود خودروهای کمتر از ۱۵هزار دلار را در چند سال گذشته میدادند، صنعت خودرو پیشرفتهای زیادی میکرد اما در این چند سال تنها خودروهای لوکس و بالای ۲۰۰میلیون تومان وارد کشور شده است؛در حالی که برای ایجاد بازار رقابت باید خودروهایی وارد کشور شود که مردم بیشتری توان خرید آنها را دارند.
اگر با نرخ ارز فعلی محاسبه کنیم آیا مدلهایی داریم که هم نرخ پراید تولید شوند؟
بله. خودروسازان جهانی هم مانند ما در ردههای گوناگون قیمتی محصولات خود را تولید و به بازار عرضه میکنند. امروز خودروها ۸ تا ۱۲هزار دلاری زیاد ساخته میشود. مسئله این است که تعرفه واردات ما بالاست که عرضه این خودروها در کشور صرفه اقتصادی ندارد. اگر تعرفه ۱۰ تا ۱۵درصدی باشد، میتوان با قیمتهای مناسب خودروهای ارزانقیمت را وارد کرد تا ضمن تعادل بازار، زمینه برای رقابت بهوجود آید.
دلار نیز نرخ واقعی ندارد. اگر ابتدای سال با ۲۰۰میلیون تومان افراد میتوانستند سانتافه بخرند امروز با همان نرخ باید جک سوار شوند. چرا باید هزینه خودرویی مانند مرسدس بنز را داد و خودرویی چینی سوار شد؟ باید مجرایی باشدکه نرخ واقعی خودروها را محاسبه و تعیین کند. اگر خودروسازی کشور بخواهد اماواگر نداشته باشد باید اجازه داد خودروهای کمتر از ۱۵هزاردلار وارد کشور شود و مصرفکننده تصمیم بگیرد چه خودرویی سوار شود. خودروسازان چینی بازار را در اختیار گرفتهاند و در نابسامانی موجود ۵۰ تا ۶۰درصد افزایش نرخ داشتهاند. این خودروسازان پیشتر خودروهای خود را با پیشپرداخت ۲ تا ۳میلیون تومان میفروختند اما امروز پیشفروش میگذارند.
از اواخر هفته گذشته یکی از سایتهای خودرویی که نرخ انواع مدلهای داخلی و خارجی را اعلام میکرد از دسترس خارج شده است. علت این امر چیست؟
اتفاقا بخسی از نظم بازار را همین سایتها که قیمتهای غیرواقعی اعلام میکردند، بهم زدند. بهعنوان نمونه، در حالی که پراید در بازار ۳۰میلیون تومان معامله میشد در این سایتها نرخ آن ۳۵میلیون تومان اعلام میشد. حتی این اختلاف نرخ گاهی۲برابر هم میشد و این امر به التهاب بازار بیشتر دامن زند. برخی سایتها هماهنگ با یکدیگر، مردم را ترغیب به خرید غیرضروری کردند. اتحادیه نمایشگاهداران و فروشندگان خودرو میتواند هر روز قیمتهای واقعی را در اختیار مشتریان قرار
دهد.
