سیدمحمدحسن سیدزاده: افزایش غیرقابل پیشبینی هزینههای تولید صنعت واگنسازی ناشی از نوسانات ارز باعث شده تا برنامهریزی برخی از واحدها برای تامین قطعات دچار مشکل شود
و این شرکتها نتوانند به تعهدات خود برای تحویل واگنها تا پایان سال عمل کنند. برخی دیگر از واحدها نیز برای عمل به تعهدات و جلوگیری از تاخیر در تحویل واگنها به ناچار زیان را به جان خریدهاند.
دومینوی آسیبهای ارزی ادامه دارد
دومینوی آسیب نوسانات ارزی به صنعت در حال پیشروی است و زیانهای جدی به صنایع کشور بهویژه صنایعی با ارزبری بالا وارد کرده است. صنعت واگنسازی کشور در چند دهه گذشته با گسترش حملونقل ریلی به ظرفیتهای مناسبی برای تامین نیاز داخل دست یافته اما با توجه به ارزبری بالا برای واردات قطعات پیشرفته بهویژه در بخش مسافربری و مترو، نوسانات ارزی تاثیر جدی بر این صنایع گذاشته است. از سوی دیگر، قراردادهای واگنسازی قراردادهای چندین ساله هستند که همین امر ریسک هزینههای تولید را بالا برده و تولیدکنندگان با مشکل برنامهریزی تولید روبهرو شدهاند.
حمایت از خریداران واگن خارجی
این در حالی است که دولت برای خرید واگنهای خارجی ۱۰ درصد از نوسانات ارزی خریداران را تضمین میکند اما هیچ تضمینی برای هزینههای واردشده به تولیدکنندگان وجود ندارد. ایجاد مزیت برای خریداران واگن از تولیدکنندگان داخلی مهمترین درخواست صنعتگران این بخش است تا با تسهیلاتدهی به خریداران، تقاضا به سمت تولیدات داخلی سوق پیدا کند. به گفته صنعتگران این بخش، در صورت حمایت دولت توان تامین ۱۰۰ درصدی نیاز داخل در کشور وجود دارد.
ارزبری ۶۰ درصدی تولید واگن
فرشاد پیشدادفر، مدیر بازرگانی شرکت پلور سبز تولیدکننده واگنهای مسافربری در گفتوگو با «گسترش صنعت» درباره تاثیر نوسانات نرخ ارز و میزان ارزبری این صنعت عنوان کرد: در بخش ریلی به دو شکل میتوان میزان ارزبری و واردات قطعات مورد نیاز برای تولید یک واگن قطار را بررسی کرد؛ براساس معیار وزنی قدرت ساخت داخل ۷۰ درصد است و به عبارت دیگر، فقط ۳۰ درصد واردات انجام میشود اما از نظر ارزش ریالی اقلام وارداتی بیش از ۶۰ درصد یک واگن را تشکیل میدهد زیرا قطعات پیشرفته همچون سیستم بهداشتی، تهویه مطبوع، کابلهای برق فشار قوی و... است که در داخل با استانداردهای ریلی توان تولید وجود ندارد. بخش ساخت داخل با وجود این کار زیادی میبرد اما ارزش ریالی آنها پایینتر است.
حذف ارز مبادلهای از سال آینده
پیشدادفر با اشاره به سیاستهای دولت و کمبود منابع ارزی، اظهار کرد: هر چه نرخ ارز افزایش پیدا کند به طور طبیعی نرخ تمامشده بالا میرود. با توجه به سیاستهای دولت مبنیبر حذف ارز مبادلهای به مرور تخصیص این ارز به قطعات این صنعت رو به کاهش است. به طور مثال، شبکه تهویه دیگر شامل ارز مبادلهای نیست البته درحالحاضر هنوز ۷۰ درصد واردات شامل ارز مبادلهای میشود اما این پیشبینی وجود دارد که تا سال آینده تمام اقلام وارداتی مشمول ارز آزاد شود.
طولانی بودن قراردادها
مدیر بازرگانی شرکت پلور سبز با اشاره به اینکه در نوسانات تفاوت چندانی میان ارز آزاد و مبادلهای نیست، اظهار کرد: با افزایش نرخ ارز آزاد نرخ ارز مبادلهای نیز فزونی مییابد به همین دلیل این موضوع باعث افزایش نرخ تمامشده واگن میشود و از آنجا که اغلب تقاضا از سوی شرکتهای دولتی است و محدودیت منابع به قراردادهای طولانی با شرکتهای تولیدکننده منجر میشود و هر قرارداد حدود ۵ تا ۶ سال به طور میانجامد، افزایشهای غیرقابل پیشبینی نرخ تمامشده باعث میشود در سالهای پایانی قرارداد، واگنها با زیان فروخته شود.
تاخیر در تحویل واگنها
مدیر بازرگانی شرکت پلور سبز با اشاره به اینکه نوسانات ۳۰ درصدی نرخ ارز در ماههای گذشته باعث تاخیر در تحویل واگنها شده است، افزود: در برنامهریزی شرکت خرید تجهیزات برای تحویل ۱۲ تا ۱۵ واگن دیده شده بود که به دلیل نوسانات ارزی و کمبود نقدینگی در شرکت امکان واردات وجود نداشت به همین دلیل تحویل واگنها به سال آینده موکول شد. این قراردادها در بخش مسافربری مربوط به شرکت مسافربری رجا است و در بخش مترو هم با سازمان قطار شهری اصفهان قرارداد داریم.
پولها به مقصد نمیرسد
پیشدادفر با اشاره به مشکلات واردات ارزی گفت: اگر واردات از کشورهایی همچون چین، هند یا کرهجنوبی انجام شود که امکان گشایش اعتبارات اسنادی وجود داشته باشد از طریق شبکه بانکی انجام میشود اما اگر واردات از کشورهای اروپایی انجام شود به دلیل مشکلات بانکی و تحریم به ناچار از صرافیها استفاده میکنیم که این موضوع هم نرخ تمامشده را به سبب کارمزد افزایش میدهد و هم تاخیر زمانی در مبادلات پولی ایجاد میکند. حتی در برخی موارد نیز پول به مقصد نمیرسد که چالشهای زیادی را برای تامین قطعات ایجاد کرده است. ارزبری بالای تولید واگن مترو
مدیرعامل شرکت واگنسازی پارس نیز در گفتوگو با «گسترش صنعت» درباره میزان ارزبری و تاثیر نوسانات ارزی بر این واحد صنعتی، گفت: ارزبری در بخشهای مختلف صنعت ریلی متفاوت است؛ در بخش واگنهای باری ارزبری پایین است و حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد نیاز به واردات وجود دارد به همین نسبت نوسانات ارزی نیز بر روند تولید موثر است. اما در بخش واگن مترو حدود ۷۰ درصد ارزبری وجود دارد بنابراین مشکلات ارزی تاثیر بیشتری بر این بخش دارد. با وجود این، برنامههایی در دست داریم تا این وابستگی کاهش یابد.وی با اشاره به اینکه نوسانات ارزی مشکلاتی را برای صنایع ریلی ایجاد کرده است، گفت: از آنجا که خرید واگنها ریالی است و تحویل واگنها نیز زمان قابل توجهی را شامل میشود؛ اگر در این مدت نرخ ارز بالا رود، سود کاهش و ریسک تولید افزایش مییابد.
افزایش شدید هزینه تولید
مدیرعامل شرکت واگنسازی پارس درباره میزان تاثیر افزایش ۳۰ درصدی نرخ ارز در چند ماه گذشته بر سود تولید، گفت: عدد دقیق نمیتوان اعلام کرد اما تاثیرگذار بوده است. واگنسازی پارس به تعهدات خود پایبند است و افزایش نرخ را نمیتوان به مشتری تحمیل کرد بنابراین با افزایش هزینههای تمامشده به طور طبیعی سود کاهش پیدا میکند. اگر این نوسانات به این شدت ادامه داشته باشد ممکن است در برخی پروژهها نیز دچار زیان شویم. تاکنون سعی شده این مشکلات در زمان تحویل واگنها تاخیر ایجاد نکند اما بر بخش هزینهها بسیار تاثیرگذار است. درحالحاضر قراردادهایی برای تولید واگن باری و مسافربری با رجا، توکاریل، پارسینریل و... وجود دارد.وی درباره مشکلات مراودات ارزی افزود: درحالحاضر مشکلاتی در زمینه دریافت ارز بانکی هست و برخی اقلام در فهرست ارز بانکی وجود ندارد. از سوی دیگر، برخی شرکتها امکان نقلوانتقالات از طریق شبکه بانکی را ندارند. این صنعت نیازمند حمایت دولت است و در صورت استفاده از ارز صرافی، سود چندانی برای پروژهها باقی نمیماند.
هیچ ریسکی از تولید تضمین نشده
مختاری درباره خبر تضمین ۱۰ درصدی نوسانات نرخ ارز در صنعت ریلی گفت: این موضوع مربوط به خریداران واگن از خارج کشور است که راهآهن مازاد ۱۰ درصد نوسانات ارزی را ضمانت میکند. بنابراین این موضوع ربطی به تولیدکنندگان ندارد و تاکنون هیچ ریسکی از تولید تضمین نشده است.
لزوم تسهیلاتدهی به خریداران واگن
مدیرعامل واگنسازی پارس درباره راهکارهای حمایتهای از صنعت ریلی نیز گفت: شرکتهای واگنسازی درخواست هیچگونه تسهیلات یا نقدینگی برای تولید ندارند؛ تنها حمایتی که از صنعت ریلی میتوان کرد، تسهیلاتدهی ارزی و ریالی به خریداران واگن از تولیدکنندگان داخلی از طریق منابع بانکی و صندوق توسعه ملی است. اگر برای بازار داخل مزیت ایجاد شود به طور قطع بهترین حمایت از صنعتی ریلی کشور خواهد بود و با حمایت از این صنعت این ظرفیت وجود دارد که تمام نیاز داخل از طریق تولیدکنندگان تامین شود.بنا بر این گزارش، تجربه اقتصاد کشور ثابت کرده که با وجود ادعای دولتها مبنیبر ساماندهی بازار ارز، هر از گاهی شاهد آشفتگی در نرخهای ارز هستیم. بنابراین لازم است دولت فکری به حال صنایع کشور بهویژه صنایع پیشرفته و ارزبر کند تا صنایع توان مقابله با آشفتگیهای ایجادشده را داشته باشند. دادن ارز مبادلهای به سبب آنکه متاثر از نرخ آزاد دچار نوسان میشود نسخه مناسبی برای پیشبینیپذیر کردن تولید نیست و شاید تنها نرخ تمامشده را ارزانتر کند. با اجرای سیاست حذف ارز مبادلهای به مرور زمان دولت باید فکر جدی برای تضمین نوسانات ارز تولیدکنندگان کند.
