امیر مهرزاد: تبدیل تهدیدها به فرصت هر چند سالها است در عرصه مدیریت مطرح شده اما موضوعی نیست که به سادگی بتوان آن را اجرایی کرد.
پس از اینکه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری امریکا اعلام کرد از برجام خارج میشود، مشکلاتی در عرصه اقتصاد کشور به وجود آمد و همچنین، تولیدکنندگان و صنعتگران دچار نگرانیهایی شدند.
با اینکه خروج امریکا از توافق هستهای ایران با گروه ۱+۵ تهدیدی برای ۶ کشور حاضر در توافق و اتحادیه اروپا به شمار میرود اما رئیسجمهوری و به طور کلی، دولت بر آن است تا بتواند از این تهدید فرصتهای بسیاری خلق کند. در این راستا، حسن روحانی تصمیم دولت درباره ممنوعیت ورود برخی از کالاها به کشور با هدف حمایت از کالای ایرانی را فرصت بسیار بزرگی برای تولیدکنندگان داخلی به منظور توسعه و تقویت تولیدات داخل دانست.
حسن روحانی در جلسه هیاتدولت همچنین، وزارت صنعت، معدن و تجارت را موظف کرد با ساماندهی تولیدکنندگان داخلی، از مناسب بودن کیفیت و نرخ کالاهای داخل و در دسترس بودن آن مراقبت کرده و با معرفی فهرست این کالاها، به گسترش بازار داخلی و ظرفیت صادرات و ایجاد آرامش در جامعه کمک کند.
شرایط نشان میدهد که موضوع تحریمها روزبهروز جدیتر میشود. البته پایبند نبودن امریکا به این توافق برای کل دنیا خطر به شمار میرود و کارشناسان سیاسی معتقدند از بین رفتن این توافق یعنی به هیچ توافقی در عرصه بینالملل دیگر نمیتوان اعتماد کرد. با این حال، گذشته از ابعاد سیاسی و بینالمللی این تصمیم، ایران باید چارهای برای ماهها و حتی سالهای پیش روی داشته باشد.
شرایط نشان میدهد که امریکا قصد دارد با تمام توان به ایران فشار آورد اما نباید فراموش کرد که پیش از این نیز تمام دنیا کمر بسته بودند تا اقتصاد ایران را فلج کنند اما اینطور نشد.
امریکا در شرایطی میخواهد فشارهای اقتصادی به کشورمان را افزایش دهد که در تحریمهای قبلی ایران از حمایت اتحادیه اروپا بهرهمند نبود.
با این حال، اکنون اتحادیه اروپا تلاش میکند کنار ایران باشد تا توافق تاریخی وین با شکست روبهرو نشود.
در این شرایط رئیسجمهوری و مسئولان در تلاش هستند تا ایران را به سمت تولید محصولات موردنیاز و تحریمشده هدایت کنند. پیش از این نیز بسیاری از قطعات، ماشینآلات و حتی دانش فنی موردنیاز برای توسعه کشور در داخل تامین میشد؛ هر چند این موضوع باعث شد پروژههای بزرگ در ایران با تاخیر همراه باشد.
نقش اتحادیه اروپا
سیدجواد حسینیکیا، عضو هیاترئیسه کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی درباره ظرفیتهای موجود در کشور برای خنثی کردن آسیبهای اقتصادی ترامپ به ایران به «گسترش صنعت» گفت: امریکا پیش از این هم تلاش میکرد تا اقتصاد ایران را دچار مشکلات جدی کند. باید بپذیریم در این زمینه تا حدی موفق بود اما هرگز نتوانست به آنچه میخواست برسد.
وی افزود: در شرایط کنونی دولت باید تلاش کند تا با اروپاییها ارتباط مناسبی داشته باشد. ایران در وضعیتی است که حمایت از بخش داخلی اکنون محکمترین و مناسبترین سیاست اقتصادی است. بر این اساس، همکاریهای احتمالی با کشورهای اروپایی نیز باید در راستای تقویت بخش داخل کشور باشد.
حسینیکیا با بیان اینکه ایران به تمام تعهدات خود پایبند مانده است، گفت: نباید فراموش کنیم که ایران با گروه ۱+۵ مذاکره کرد و خروج امریکا یعنی تداخل در طرف مقابل مذاکره است. بر این مبنا، اگر اتحادیه اروپا و ۴ کشور دیگر قصد دارند در برجام بمانند باید امتیازهایی به ایران بدهند که حداقل بخشی از خسارت خروج امریکا از برجام را جبران کند.
این عضو هیاترئیسه کمیسیون صنایع و معادن با بیان اینکه روابط سیاسی ایران با توجه به سیاستهای دولت یازدهم و دوازدهم در نقطه مناسبی است، گفت: مهمترین امتیازی که ایران امروز باید مطالبه کند، امتیازهای اقتصادی است. اگر ایران به برجام پایبند نمیماند اکنون تمام کشورهای دنیا هجوم میآوردند و شدیدترین فشارهای اقتصادی و سیاسی به ایران وارد میشد. این در حالی است که برخیها امروز توقع دارند ایران در کمال آرامش موضوع را پیش ببرد.
وی افزود: اتحادیه اروپا به عنوان کشوری که در ۱+۵ کنار امریکا است، باید همکاریهای صنعتی، تولیدی، بانکی و اقتصادی خود را با ایران گسترش دهد. اگر مطالبات ایران در برجام حفظ نشود، بود و نبود این برنامه جامع مشترک تفاوت چندانی نخواهد داشت و البته به چهره جهانی ایران آسیبهایی وارد میکند.
تقویت همراهان همیشگی
علیاصغر پورمتین، عضو هیاتعلمی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی درباره مشکلات حوزه تولید و اقتصاد به «گسترش صنعت» گفت: بخش داخل در کشور به حمایتهای جدی نیاز دارد و شرایط سیاسی در دنیا نشان میدهد تنها بخش داخلی است که میتواند نقطه تکیه ایران باشد.
این کارشناس اقتصاد با بیان اینکه ایران در سالهای گذشته تلاش کرد تا ارتباط مناسبی با دنیا داشته باشد، گفت: با این حال، در تمام این مدت مشکلاتی ایجاد شد که این همکاریها را با چالش همراه کرد. اکنون شرایط پیچیده و بحرانی نیست اما خروج امریکا از برجام تمام توافقهای جهانی را با بدبینی همراه کرده است. علاوهبر این، تولیدکنندگان و صنعتگران داخلی نشان دادهاند تنها همپیمانهای متعهد ایران در سالهای گذشته بودهاند. پورمتین توضیح داد: هر چند در مواقعی تعدادی از تولیدکنندگان مسیر تولید را منحرف کردند اما در واقع، این تولیدکننده است که در کنار مالیات و سود بانکی، پیش از این جریمههای مرکب و بسیاری از معضلهای دیگر در کنار دولت ماند و تولید را ادامه داد. بر این اساس، به نظر میرسد بهترین سیاست در شرایط کنونی این است که در هر حالتی اولویت تامین کالا خارج از کشور نباشد و دولت تلاش کند با حمایت از صنایع، محصولات مورد نیاز را در داخل تامین کند. وی افزود: مهمترین نیاز بخش داخلی اکنون تامین سرمایه در گردش، فروش محصول و تامین ارز مورد نیاز است.
دولت با رفع این مشکلات میتواند از ظرفیتهای اتحادیه اورپا نیز استفاده کند تا کشور به توسعه مناسبی دست یابد و بخش داخلی نیز بتواند فعالیتهای خود را ادامه دهد.
پورمتین درباره نقش بخش تولید توضیح داد: در شرایط کنونی از دست دادن تولیدکنندگان و صنعتگران داخل کشور یعنی از دست دادن مهمترین همراهان کشور که در تمام شرایط ایران را رها نکردند. تمام کشورها برای همکاری با ایران طوماری از مطالبات به همراه میآورند و در ایران برای تمام آنها برنامهریزی میشود. اگر این برخورد با تولیدکننده داخلی هم بشود، میتوان امیدوار بود که اثر تحریمها تا حد بسیار زیادی از بین خواهد رفت.
