شاید شما هم تاکنون این درخواست را از مقامات دولتی و فعالان بخش خصوصی، بهویژه تولیدکنندگان داخلی زیاد شنیدهاید که برای حمایت از تولیدات ملی و کمک به اشتغال فرزندان این ملت، از خرید کالاهای مشابه خارجی که تولید داخلی و ملی دارند، اجتناب کرده و از کالای داخلی استفاده کنید.
این موضوع در امسال که سال «حمایت از کالای ایرانی» نیز نامگذاری شده بیشتر دیده میشود.
شعار امسال بسیار پسندیده و کاربردی است که باعث رونق تولیدات ملی، اشتغال جوانان کشور، رشد تولید ناخالص داخلی و در نهایت رونق اقتصادی خواهد شد.
اما تحقق این شعار و به فعلیت در آمدن آن الزاماتی دارد که فرهنگسازی مناسب و عملی، فراهم کردن زمینه بازگشت اعتماد به مصرفکنندگان، ارتقای کیفیت محصولات همزمان با کاهش قیمتهای فروش و همچنین خدماتدهی قبل و بهویژه بعد از فروش از جمله آن است.
با این حال، موضوعی که در اینجا مد نظر قرار گرفته آن است که برخی از تولیدکنندگان کالاهای داخلی انتظار دارند تا مصرفکنندگان در شرایط برابر و شاید هم نابرابر، کالاهای تولیدی آنها را به مشابه خارجی آن ترجیح دهند.
پرسشی که اکنون مطرح میشود این است که تولیدکنندگان تا چه حد به این خواست ملی پایبند بوده و تا چه میزان به آن التزام عملی دارند؟
خوب است که برخی از کارآفرینان نیز برای اینکه الگوی مناسبی برای آحاد افراد جامعه باشند و حرفشان و درخواستشان مقبولیت عمومی پیدا کند، ابتدا از خودشان شروع کنند. این افراد اگر انتظار دارند مردم تولیدات آنها را به محصول مشابه ارزانتر خارجی ترجیح دهند، بهتر است که ابتدا خود، تولیدات داخلی از جمله لوازمخانگی ایرانی را به کار بگیرند و خودرو تولید داخل برای خود و فرزندانشان تهیه کنند.
کاش صادقانه نگاهی به منزل خود بیندازند و ببینند که مارک تلویزیون، لباسشویی، ظرفشویی، یخچال، یخچال فریزر و... حتی شیرآلات مصرفیشان چیست. مبلمان منزلشان تولید چه کشوری است و از چه پارچهای برای دوخت پرده منزل خود استفاده کردهاند. پوشاک مورد مصرف اعضای خانوادهشان چه مارکی دارد یا چه مدل خودرویی برای استفاده خود و اعضای خانوادهشان تهیه کردهاند. برای مسافرتهای خارجی از کدام خط هوایی استفاده میکنند و صدها پرسش دیگر...
خوب است استفاده از این برندهای خارجی را عارضهیابی کنند. اگر آنها به دنبال کیفیت بهتر هستند پس دیگران هم حق دارند به دنبال کیفیت برتر باشند.
شرایط کنونی به گونهای است که باید از تولید باکیفیت داخلی استفاده شود. این موضوع نباید در حد شعار باقی بماند و باید با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی کشور در تمام حوزهها اجرایی شود.
با این حال، اجرای آن به زیرساختهایی نیاز دارد که بخشی از آن به تولید مربوط میشود و بخشی دیگر مستلزم نگاه حمایتی مصرفکننده است.
نقش تولیدکنندگان در این عرصه نیز پررنگ است. از تولیدکنندگان در شرایطی توقع دارند مردم از کالای آنها حمایت کنند که آنها حاضر به استفاده از کالای ایرانی نیستند.
از جمله موضوعهایی که در زمینه استفاده از کالای داخلی مطرح میشود، فرهنگ استفاده از کالای ایرانی است. این فرهنگ اگر در عمق جامعه ریشه کند باعث میشود تولیدکنندگان و افرادی که از سطح اقتصادی مناسبی برخوردار هستند ریسک بیشتری برای استفاده از کالای ایرانی داشته باشند.
شاید افرادی که در دهکهای آسیب پذیر اقتصادی هستند، توان چندانی برای ریسک استفاده از کالای ایرانی را نداشته باشند اما این توان در افرادی که از وضعیت اقتصادی مناسبی برخوردار هستند دیده میشود و به نظر میرسد آنها باید بیشتر از محصولات داخلی استفاده کنند اما متاسفانه واقعیت موضوع دیگری است.
اگرانتظار داریم که استفاده از تولیدات داخلی به فرهنگ عمومی تبدیل شود، باید این فرهنگ در بین تولیدکنندگان داخلی نیز شیوع پیدا کند و عمومی شود.
در غیر این صورت، تا زمانی که بنگاهداران بزرگ و کوچک، خواه دولتی خواه خصوصی، از بهترین برندهای خارجی برای مصارف شخصی و خانوادگی استفاده میکنند، نمیتوان از مردم انتظار داشت که از تولیدات داخلی استفاده کنند و با این روش، فرهنگسازی مناسبی نمیشود و انتظارات برآورده نخواهد شد.
برخی از این افراد از تولیدکنندگان داخلی هستند که بیشتر لوازم مصرفی اشارهشده را از بهترین و گرانترین برندهای خارجی تهیه و مصرف میکنند اما انتظار دارند مردم با هدف حمایت از کالای ایرانی، محصول تولیدی بنگاهشان را بخرند و به مشابه ارزانتر و باکیفیتتر خارجی ترجیح دهند که البته نشدنی است.
علیرضا حائری - کارشناس صنعت
