گروه صنعت: فناوریهای نوین همواره در قالب مادی معنا پیدا نمیکنند. گاهی فناوری از ماهیت سخت به ماهیت نرم میرسد.
در این حالت فناوری پارادایمی را تشکیل میدهد که نگاه ما را به تحقیقوتوسعه، صنعت و کسبوکار تغییر میدهد. نگاهی که هماکنون تاکید زیادی بر آن میشود که نتیجه آن تقویت بعد امنیتی است. اینگونه است که صنایع فرهنگی نمود پیدا میکنند. فناوری نرم بر حسب کاربردها شامل فناوریهای تجاری، سیاسی، نظامی، فرهنگی و اجتماعی، فناوریهای زیستی نرم و فناوریهای مهندسی نرم قابل ارزیابی است. بدیهی است که در امتداد چنین تقسیمبندی صنایعی ظهور و بروز دارند که در عین فرهنگی بودن میتوانند ماهیت اثرگذار و متنوعی داشته باشند. به یاد داشته باشیم که توسعه کسبوکارهای نوین تنها در بستر فناوریهای سخت تجلی پیدا نمیکند بلکه این فناوریهای نرم و تولید ایدهها و نرم افزارهای هویت ساز نیز هستند که به طور مستقیم در زندگی انسان نقش دارند و حتی در مراحل بالاتر به سمت صنعتیسازی و تجاریسازی میروند. از این رو، ایجاد و توسعه پارکهای علمی و فناوری نرم نیز در دستور کار گرفته است که به نوعی میتواند به خلق کسبوکارهای جدید و تجمیع ایدهها بینجامد. سیدحسین اخوانعلوی، رئیس پارک علم و فناوری استان قم در این زمینه به «گسترش صنعت» گفت: فناوریهای نرم از ابتدا مورد توجه بوده است. در این راستا ستاد فناوریهای نرم و هویتساز در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری راهاندازی شده است. وی گفت: فناوریهای نوین و نرم با فناوریهای نوین و سخت متفاوت هستند اما در تجاریسازی ایدهها و محصولات به طور قطع با هم شباهت دارند. با این حال، توسعه فناوریهای نرم در پارکهای علمی و فناوری درنظر است. اسماعیل پیرعلیخیرآبادی، رئیس پارک علم و فناوری استان ۴ محال و بختیاری نیز در این زمینه به «گسترش صنعت» گفت: شرکتهای دانشبنیان در حوزه علوم انسانی نیز وجود دارند که با استفاده از نرمافزار فعالیت میکنند. این دسته از شرکتها خدمات اجتماعی و توسعه فرهنگی را مدنظر دارند که البته با استفاده از فناوریهای روز این کار را انجام میدهند. در تشریح سخنان این دو کارشناس باید گفت کار ویژه نهایی کسبوکارهای نوین خدمت به جامعه است. در نگاهی گیراتر میتوان گفت تمامی امور و کسبوکارهایی که در بستر فناوری رشد میکنند به نوعی با مفهوم انسان سروکار دارند؛ چه آنهایی که به خلق نرمافزارها یا دستگاههایی با هدف صنعتیسازی و تجاریسازی پیش میروند چه آنهایی که قادر هستند به طور مستقیم با کلیت و ماهیت انسان عجین شوند. منظور از این جمله دلالت به این رشد کسبوکارهای نوینی است که در دامن فناوریهای جدید رشد میکنند و برای انسان هویت و فرهنگ میسازند. فرقی نمیکند این انسان در چه بخشی فعالیت کند. این کسبوکارها با روح انسان عجین میشوند و آن را مورد پرسش قرار میدهند. از این رو، شرکتها و بنگاههای اقتصادی در این زمینهها رشد میکنند و به خلق فناوریها و کسبوکارهایی میپردازند که هم اعتلادهنده مفهوم اشتغال هستند هم اینکه صنعتیسازی و تجاریسازی تولیدات خود را انجام میدهند و در نهایت برای انسان امروزی مفید هستند. مفهوم صنایع خلاق در پیکره فناوریهای نو نیز به همین مناسبت اعلام میشود. در توضیح بیشتر باید گفت صنایع فرهنگی به خلق ایده، تولید و توزیع محصولات و خدماتی میپردازند که ماهیت فرهنگی دارند؛ در واقع این صنایع دانشبنیان هستند که قابلیت زیادی برای ایجاد شغل دارند و به دلیل آنکه تولید فرآوردههای فرهنگی بر خلاقیت، مهارت و استعداد فردی استوار است، صنایع فرهنگی صنایع خلاق نیز نامگذاری میشوند.
سیدمحمدحسین سجادینیری، دبیر ستاد توسعه فناوریهای نرم و هویتساز معاونت علمی و فناوری رئیسجمهوری گفته است که با اشاره به سهم مناسب صنایع نرم فرهنگی در ایجاد اشتغال و درآمدزایی، توجه جدی بیشتر به این بخش از صنعت در اقتصاد دانشبنیان ضروری است. وی با بیان اینکه امروزه از صنایع نرم و خلاق فرهنگی به عنوان یکی از مولفههای تاثیرگذار انتقال هویت فرهنگی نام برده میشود، میافزاید: براساس نقشه جامع علمی کشور در حوزه فناوری اولویتهایی در ردیف نخست وجود دارد که یکی از آنها فناوریهای نرم و فرهنگی است. بخشهایی همچون سینما و انیمیشن، اسباببازی و نوشتافزار، گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی، شبکههای اجتماعی، موسیقی، تئاتر، بازیهای رایانهای و آموزش الکترونیک حوزههای اساسی صنایع فرهنگی را تشکیل میدهند. وی اهداف این ستاد را افزایش تولید و سهم خدمات و محصولات نرم و فرهنگی در اقتصاد ملی، ارتقای سازوکارهای سیاستگذاری و نهادینهسازی گفتمان فناوریهای نرم در کشور، ارتقا و بهرهبرداری از سرمایههای دانشی و انسانی کشور در حوزه فناوریهای نرم، توسعه نقشآفرینی و همکاریهای بینالمللی در زمینه فناوریهای نرم، بهبود زیرساختهای نهادی توسعه و تجاریسازی فناوریهای نرم عنوان میکند. توضیحات این مقام مسئول میتواند تاییدکننده اهمیت این موضوع باشد که باید در بخش صنایع فرهنگی همچون دیگر صنایع سرمایهگذاری و از ایدهها و استارتآپها در این حوزه حمایت کرد به ویژه که این بخش به صنایع الکترونیک گره خورده است و ایجاب میکند که نوعی هماندیشی بین این صنعت سخت و صنعت نرم انجام شود. به علاوه اینکه سودآوری بسیاری نیز در این میان به وجود میآید. به عنوان نمونه، عرصه بازیهای رایانهای میتواند بستر مناسبی برای رشد ایدهها باشد؛ جایی که ما را از واردات بینیاز میکند. البته در این راستا قرار است سازمان تجاریسازی فناوری و اشتغال دانشآموختگان(ستفا) جهاد دانشگاهی همزمان با پنجمین نمایشگاه نوآوری و فناوری ربع رشیدی تبریز به برگزاری رویداد استارتآپی صفاتک (کارآفرینی در صنایع فرهنگی و خلاق) از مجموعه رویدادهای کارآفرینی جهاد دانشگاهی در ۲۱ تا ۲۳ آبان امسال و در محل نمایشگاه بینالمللی تبریز اقدام کند. این رویداد کارآفرینی ترویجی و با رویکرد آموزشی است. در جریان این رویداد دانشجویان و افراد علاقهمند و صاحب ایده در زمینه صنایع خلاق و فرهنگی گرد هم جمع میشوند و ضمن اشتراکگذاری طرحها و ایدههای خلاقانه خود، شبکهسازی و گروهسازی، مهارتهای کارآفرینی و فرآیند اجراییسازی یک ایده تا کسبوکار و راهاندازی یک استارتآپ نوپا را در عمل آموخته و با کمک، مشاوره و نظارت مربیان متخصص رویداد ایده نوآورانه خود را توسعه بخشند.
بدیهی است که این تلاش میتواند زمینه رونق صنایع خلاق و فناوریهای نرم را به وجود آورد. از آنجا که تمامی سازمانها با موضوع اهمیت صنایع فرهنگی در ارتباط هستند نیاز است نوعی همراستایی بین آنها ایجاد شود.
