صنایع شوینده یکی از صنایع مولد و اشتغالزاست که بهطور قطع دولت در برابر آن وظیفهای جدی برعهده دارد و انتظار هست از آن حمایت کند.
اما مشکلات اصلی صنایع شوینده را میتوان در افزایش نرخ مواد اولیه و برخی موادی که تهیه آنها ارزبری بالایی دارد، عنوان کرد. با این حال، مشکلات همیشه وجود داشته اما در این سالها فقط جنبهها و ابعاد آن تغییر کرده است.
مواد اولیه که از خارج کشور تامین میشود، ارز مبادلهای و... مسائلی است که باعث فراز و فرودهای زیادی در صنعت شوینده شده است.
درحالحاضر مشکل تازهای در صنعت مواد شوینده وجود ندارد؛ آنچه صنعت کشور را تحتتاثیر قرار داده مسئله رکود است که فضای نامطلوبی را برای صنعت به وجود آورده چراکه تهیه مواد اولیه از طریق واسطهها، هزینهها را افزایش داده است.
در صنعت شوینده علاوهبر اینکه با حجم قابل ملاحظهای از واردات روبهرو هستیم متاسفانه قاچاق این محصول به کشور زیاد است که این موضوع بقای بسیاری از صنایع تولیدکننده محصولات شوینده را دچار مشکل کرده است.
علاوهبر این، واردات برخی کالاها به کشور، زمینه افزایش تولید و صادرات را تضعیف میکند زیرا یکی از ابزارهای تقویت صنایع داخلی، کاهش واردات کالا به کشور و در مقابل، توسعه صادرات است.
آنچه در عمل در این سالها اتفاق افتاده بستری است که به واسطه نرخ ارز و ثابت نگه داشتن نرخ مواد اولیه ایجاد شده و صادرات را در آن سالها تشدید کرده بود.
در همین حال تشدید صادرات در ۲ تا ۳ سال پیش ناشی از کاهش شدید ارزش ریال بود که باعث میشد قیمتهای محصولات ایران در بازار هدف کاهش و کالای ایرانی جذابیت پیدا کند اما با متعادل و واقعی شدن نرخ ارز از جذابیت قیمتی کالای ایرانی کاسته شد.
از سوی دیگر، زمانی که نرخ مواد اولیه به صورت دستوری ثابت نگه داشته میشود به افزایش صادرات منجر میشود.
بخش زیادی از مواد اولیه محصولات پاککننده خانگی مثل پودرهای لباسشویی، مایعات ظرفشویی و پاککنندههای سطوح در داخل تولید میشود اما در محصولات مراقبت شخصی مثل شامپو، کرم و... بخشی از مواد از خارج تهیه و چند فعالیت مختلف روی آن انجام میشود و به مصرف کارخانهها میرسد.
اما آنچه باعث افزایش نرخ مواد اولیه میشود تحریمها و نرخ ارز و مشکلاتی از این قبیل است که قدرت چانهزنی را از بین میبرد و نرخ مواد اولیه را افزایش میدهد.
از آنجا که کشورهای همسایه ایران مصرفکنندگانی هستند که تولید مواد شوینده در آنها به بلوغ نرسیده، ظرفیت بالقوهای برای صادرات ایران به وجود آوردهاند.
درحالحاضر عراق و افغانستان دو کشوری هستند که بیشترین خرید مواد شوینده را از ایران دارند و صادراتی نیز به کشورهای ارمنستان، تاجیکستان و دیگر کشورهای آسیای میانه انجام میشود.
همچنین، برای رفع مشکلات این صنعت، دولت میتواند یارانه تولید به صنایع شوینده پرداخت کند که هم واحدهای تولیدی توسعه یابند و آمار تولید و در پی آن صادرات افزایش یابد و هم این صنعت از ارز دولتی و نفتی بینیاز شود و زمینه توسعه کشور در ابعاد صنعتی و اقتصادی را فراهم کند. با توجه به بازار مناسب مواد شوینده در منطقه و ظرفیت تولید چند برابر نیاز داخل این امید وجود دارد تا صنعت مواد شوینده بتواند به عنوان یکی از صنایع مهم در زمینه صادرات غیرنفتی نقش ایفا کند.
صنعت و توجه به آن، تنها راه برونرفت از مشکلات اقتصادی کشور است زیرا تولید سرمایه، ایجاد فرصتهای شغلی، تقویت سرمایهگذاری داخلی و رغبت سرمایهگذاران خارجی و بهبود شرایط کسبوکار را درپی دارد و همه مردم از آن بهرهمند میشوند.
ابوالفضل مسگرزاده خزانهدار - عضو هیاتمدیره انجمن صنایع شوینده آرایشی و بهداشتی
