از آنجا که ایجاد و توسعه صنعتی بدون آب معنایی ندارد و تامین آب مورد نیاز واحدهای تولیدی مستقر در شهرکهای صنعتی دارای اولویت زیادی است، این مهم برعهده معاونت فنی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی کشور قرار دارد.
نگاهی به وضعیت مصرف آب در بخشهای مختلف اقتصادی، خدماتی، آشامیدنی و صنعت آب کشور نشان میدهد که ۹۲ درصد از کل آب مصرفی کشور مربوط به بخش کشاورزی است. ۶ درصد از این حجم آب در بخش خانگی، آشامیدنی و خدمات مصرف میشود و فقط ۲ درصد آن در بخش صنعت استفاده میشود که سهم نیروگاهها و پالایشگاهها نیز در این قسمت تعریف شده است. این در حالی است که سهم مصرف آب در بخش صنعت در مقایسه با کشورهای در حال توسعه و توسعهیافته بسیار ناچیز است در حالی که انگشت اتهام پرمصرفی در بخش آب همیشه به سمت صنعت گرفته شده است.
اکنون ۸۰۸ شهرک و ناحیه صنعتی در حال بهرهبرداری در کشور وجود دارد، با این وجود، مجموع آب در اختیار آنها ۱۵ هزار لیتر بر ثانیه است. این در حالی است که با توجه به تغییرات اقلیمی و خشکسالی حاکم بر کشور و کاهش میزان بارندگیها و حجم آبهای زیرزمینی، آبدهی چاههای آب شهرکها دارای مشکل بوده و اکنون افت آبدهی وجود دارد به طوری که ۲ هزار لیتر از این منابع آبی از دسترس خارج شده است.
در بعضی از دشتها نیز به دلیل تغییرات اقلیمی آب مورد نیاز مجموعه شهرکهای صنعتی شور شده و لازم است کفشکنی و تغییر مکانی چاههای شهرک انجام یا اینکه آب مورد نیاز شهرک از محل دیگر تامین شود.
کمیته ساماندهی منابع آب برای رفع مشکلات و چالشهای پیش رو در زمینه آب و تامین منابع آبی در مجموعه ستاد سازمان و شرکت شهرکهای صنعتی استانهای کشور تشکیل شده و پیوسته روند مصرف آب و چگونگی اعمال مدیریت مصرف و صرفهجویی در آب و راهکارهای تامین کسری آن با استفاده از و فناوریهای نوین از قبیل استفاده از کنتورهای هوشمند، اعمال مدیریت تراز آب، شناسایی انشعابهای غیرمجاز و ملزومات نامناسب آبرسانی، استفاده از شبکههای استحصال آب از پساب خروجی تصفیهخانهها، استفاده از پساب خروجی تصفیهخانههای شهرهای مسکونی در جوار شهرکهای صنعتی در این کمیتهها مورد بررسی و اتخاذ تصمیم قرار میگیرد.
در برنامه ششم توسعه دنبال آن هستیم تا سهم آب مصرفی بخش صنعت را به ۲ برابر افزایش دهیم. مصوبههای قانونی آن نیز در قالب احکام دائمی برای اجرا صادر شده است. لازم است تا سهم آب مصرفی همزمان با توسعه صنعت افزایش یابد. این افزایش حداقل از میزان ۲ درصد فعلی به ۳.۵ تا ۴ درصد خواهد بود در حالی که در کشورهای صنعتی همتراز با ما سهم آب مصرفی حدود ۷ تا ۸ درصد است.
بنابراین، لازم است برای هموار کردن مسیر توسعه صنعت در مجموعه شهرکهای صنعتی نیز در زمینه مدیریت مصرف بهینه آب و پساب خروجی تصفیهخانههای صنعتی در داخل شهرکهای صنعتی برنامهریزی و اقدام شود.
ارزشافزوده آب در صنعت سهم بالایی دارد به طوری که به ازای هر لیتر آبی که به بخش صنعت اختصاص یافته، برای ۵۵ نفر اشتغال ایجاد شده است؛ کمتر بخشی از اقتصاد کشور ممکن است چنین ارزشافزودهای داشته باشد.
باید توجه داشت که خدماتدهی به صنعتگران و تولیدکنندگان باید به نحوی باشد که نرخ تمامشده تولید را افزایش ندهد بلکه بر کاهش هزینههای تولید نیز اثرگذار باشد؛ این خدماتدهی معیار حمایت از کالای ایرانی است.
باید زیرساختهای متمرکز برای صنعتگران فراهم شود تا این واحدهای صنعتی مستقر در شهرکهای صنعتی بتوانند در بازارهای صادراتی رقابتپذیر شوند. خدمات زیرساختی اولیه جدای از برق، آب و گاز، جمعآوری زبالهها، آزمایشگاههای تخصصی و تصفیهخانههای متمرکز را شامل میشود. تامین این زیرساختها از اهداف و ماموریتهای سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی است.
فتحعلی محمدزاده - معاون فنی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران
