صفیه رضایی: هر چه در طراحی صنعتی سرمایهگذاری بیشتری شود، تولید محصولات بهینه و باعث صرفهجویی و کاهش هزینههای تولید خواهد شد. از این رو تولیدکنندگان باید در پروژهها از طراحان صنعتی کمک بگیرند چراکه طراحی صحیح و بهینه میتواند برای سازنده بهینه باشد.
این عبارتی است که میتواند از زبان هر طراح دلسوز صنعتی شنیده شود. با این حال به باور صاحبنظران این رشته تاکنون توجه خاصی به این بخش نشده و مورد غفلت واقع شده است. تشکیل انجمن صنفی تخصصی طراحی صنعتی از سوی جمعی از فعالان این حوزه نوید خوبی است برای گسترش رشتههای زیرمجموعه تخصصی در این بخش که به طور قطع میتواند یاریگر صنعت باشد. انجمنی که از سوی صاحبنظران و دانشگاهیان فعال در بخش طراحی صنعتی شالودههای آن پی ریزی شده که نخستین دوره گردهمایی این انجمن نیز ۲۳ مهر در محل وزارت صنعت، معدن و تجارت واقع در خیابان نادری خیابان ولیعصر تهران برگزار شد. به نظر میرسد یکی از اهداف ایجاد انجمن برقراری فضای تعامل با سازمانهای رسمی است چراکه یکی از خلأهای جدی موضوع تعامل صنعتی با سازمانهای رسمی همچون ایدرو، ایمیدرو و وزارت صنعت، معدن و تجارت است. از این رو در صورت سازمانیافتگی این ارتباط تعامل بین طراحان صنعتی با بخش صنعتی بیشتر میشود؛ تعاملی که بر تنوع تولید و توسعه صنعتی بیاثر نخواهد بود. همچنین اهداف انجمن صنفی تخصصی طراحی صنعتی از زبان داوود اکبری عضو هیاتموسس این انجمن چنین است: نخست تنظیم شرح خدمات حرفه طراحی صنعتی خواهد بود به این معنی که معلوم شود رشته طراحی صنعتی چه خدماتی میدهد. به عبارتی نوع تخصص طراحی صنعتی مشخص و معلوم شود. در مرحله بعد تعیین تعرفه خدمات قیمتی طراحی صنعتی است. بدیهی است تا کنون نهادی وجود نداشته است تا برای خدمات طراحی صنعتی قیمتگذاری کند. برنامه بعدی تعیین حقوق حرفهای اعضای صنف طراحان صنعتی است چراکه تاکنون نهادی برای دفاع از حقوق حرفهای آنها وجود نداشته است. تنظیم لوایح و مقررات از دیگر برنامههای این انجمن است زیرا برخی قوانین از سوی نهادهایی همچون شورای شهر اجرا میشود که نیاز است انجمن آنها را پیگیری کند. برنامه دیگر این انجمن رویکرد ترویجی طراحی و توسعه خواهد بود به این معنی که مفهوم طراحی صنعتی در قالب فعالیتهای انجمن ترویج شود. برنامه دیگر طبقهبندی شرکتهای طراحی صنعتی است. بدیهی است که بعضی از شرکتهای طراحی صنعتی دارای دستهبندی معین نیستند. در این گردهمایی که بیشتر استادان دانشگاه و فعالان بخش طراحی صنعتی حضور داشتند اهداف و ابعاد انجمن معرفی شد. به گفته اکبری، از اعضای موسس حاضر در این نشست علمی و تخصصی، قرار است که بعد از اعلام اهداف و تعریف انجمن روند عضوگیری شروع شود. برآورد میشود که اعضای این انجمن نیز ۵۰۰ نفر خواهند بود که در مجموع دانشآموختگان رشته طراحی صنعتی هستند که از دانشگاههای سراسر کشور گرد هم خواهند آمد. به علاوه اینکه در این گردهمایی چند ساعته اعضای هیاتموسس درباره اساسنامه انجمن و میزان حق عضویت صحبت کردند و قرار است پس از رایگیری و توافق بر سر نامزدهای هیاتمدیره شاکله این انجمن رونمایی و به جامعه تخصصی کشور معرفی شود. در این گردهمایی همچنین پیام برات قبادیان، معاون آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت به مناسبت گشایش نخستین مجمع عمومی انجمن صنفی طراحی صنعتی ایران قرائت شد. در متن این پیام آمده است:
طراحی اساس خلقت و نگرش حاکم بر آن است. بدون تفکر طراحانه هستی بیمعناست و از همین رو است که در دنیای امروز بارزترین وجه انسانی فناوری در رویکردهای طراحانه قابل درک و ارزیابی است. دوستان عزیز و ارجمند طراحی صنعتی ایرانی؛ بر شما درود میفرستم از اینکه امروز در این مکان گرد هم آمدهاید تا سنگ بنای تاسیس انجمن و تشکل صنفی طراحی صنعتی را پایهگذاری کنید. بدون شک ضرورت ایجاد انجمنهای صنفی تخصصی با هدف ایجاد انسجام صنفی براساس اصل نظاممند ساختن رفتارهای حرفهای از اصلیترین راهبردها و گامهای هر جامعه صنفی به شمار میآید. اهمیت شکلگیری انجمنهای صنفی و تخصصی از دیدگاه ما به عنوان وزارت صنعت، معدن و تجارت یک امر مهم تلقی میشود و این مهم بر شکلگیری انجمنهای مرتبط با حوزه طراحی اعم از طراحی مهندسی و طراحی صنعتی دوچندان است. از این رو بر خود لازم میدانم از جایگاه معاونت آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت این دستاورد بسیار ارزشمند را به حضور یکایک شما عزیزان تبریک بگویم و تاکید کنم که وزارت صنعت، معدن و تجارت از شکلگیری هر گونه تعامل سازنده و پایدار دوجانبه اینگونه انجمنها در مسیر طراحی و توسعه محصولات صنعتی حمایت جدی خواهد کرد. به نظر میرسد که بتوان آینده روشنی برای این انجمن تصور کرد چراکه میتواند پایههای علمی طراحی صنعتی را در مدتزمانی کوتاهی به بستر صنعتی پیوند بزند و این آیندهنگری برای این تشکل قابل تصور است. نکته مهم این است که متاسفانه در سطح کلان صنعت چندان آشنایی با رشته طراحی صنعتی وجود ندارد. به عبارتی آن را به عنوان یک رشته حرفهای نمیدانند تا جایی که با رشته مهندسی مکانیک یا مدیریت صنعتی اشتباه گرفته میشود. البته میزان آشنایی با رشته طراحی صنعتی به جامعه طراحان نیز بستگی دارد. ارتباط دوطرفهای که در صورت افزایش، بخش صنعتی کشور نیز بیشتر مجموعه طراحان را خواهد شناخت و با آن ارتباط برقرار میکنند. آنچه به این موضوع میتواند کمک کند نوع سیاستگذاری هایی است که در وزارت صنعت، معدن و تجارت میتواند شکل بگیرد.
نکته مهم دیگر اینکه به واسطه ورود فناوریها و ایدههای جدید به بخشهای مختلف صنعتی و اقتصادی رشتههای بینرشتهای همچون طراحی صنعتی در آیندهای نه چندان دور بیشتر نضج خواهند گرفت. از این رو لازم است که وزارتخانههای متبوع برای رشد و گسترش آنها دپارتمانهای فعالی درنظر بگیرند تا در این مسیر از کشورهای دیگر عقب نمانیم. باشد که دانشگاهها نیز همگام با بخش صنعت پیش روند و دیگر شاهد دو خط موازی در مسیر توسعه صنعتی نباشیم.
