زینب عبدی: یازدهمین همایش تحقیقوتوسعه با محوریت موضوع «حمایت از کالای ایرانی» و نقش تحقیقوتوسعه به عنوان یکی از تاثیرگذارترین عوامل بر تحقق شعار سال و ارتقای کیفیت محصولات تولید داخل برگزار شد.
این همایش با حضور مدیران و اعضای فعال در انجمن تحقیقوتوسعه همراه با نشستهای تخصصی در زمینه کیفیت و کمیت قوانین پشتیبان و مدلهای کاربردی برای تجهیز صنایع کوچک و متوسط به تحقیقوتوسعه برپا شد.
علی معصومی، دبیر انجمن تخصصی مراکز تحقیقوتوسعه صنایع و معادن در این همایش اظهارکرد: اساس پیشرفت وتوسعه بنگاههای بزرگ اقتصادی جهان که ارزش برند آنها تا ۱۰ میلیارد دلار میرسد، بر توانمندی نرم استوار است به همین دلیل ظرفیتهای فیزیکی و حتی مالی و سرمایهای با وجود اهمیت آنها در رشد اقتصادی بنگاهها، نقش استراتژیک و تعیینکننده در پیشرفت این شرکتها در درازمدت نداشته و نخواهد داشت.
معصومی ادامه داد: اهمیت توانمندی نرم شامل توانمندیهای بنگاهها در مدیریت نوآوری و تحقیقوتوسعه و توانمندیهای دانشی بهویژه در بخش مدیریت و کیفیت منابع انسانی از اساسیترین عوامل برای افزایش قدرت رقابتپذیری به شمار میرود.
وی گفت: برای افزایش قدرت رقابتپذیری بنگاههای کشور و نفوذ در بازارهای جهانی، راهی جز بالا بردن توانمندیهای نرم در این بنگاهها وجود ندارد.
تمرکز بر صنعت و تجاریسازی نانو
در عرصه نانو بیش از ۱۵۰ شرکت و ۳۶۰ محصول در بازار وجود دارد که محصولات خود رابه ۱۷ کشور صادر میکنند؛ بازار محصولات «هایتک» نانو فقط بازار ۸۰ میلیونی داخل کشور نیست، دستیابی به بازارهای بینالمللی یکی از اهداف اصلی ستاد توسعه فناوری نانو است که شرایط و افراد خاص خود را دارد.
سعید سرکار، دبیر ستاد توسعه فناوری نانو در یازدهمین همایش تحقیقوتوسعه صنایع و معادن با اشاره به رشد ۱۰۰ درصدی در ۳ بخش تحقیق، محصولات و بازار نانو در ۱۰ سال گذشته، گفت: تمرکز بر صنعت و تجاریسازی محصولات نانو با توسعه بازارهای بینالمللی از برنامه سند ۱۰ ساله دوم نانو است.
سرکار افزود: برنامه راهبردی ۱۰ساله دوم نانو شروع شده و بیشتر بر توسعه و تجاریسازی این فناوری متمرکز شده است.
دبیر ستاد توسعه فناوری نانو بیان کرد: در سند اول فناوری نانو تمرکز بر منابع انسانی بود و توانستیم به اهدافی فراتر از این سند دست یابیم، در تبدیل ثروت به علم و علم به ثروت یکی از اصلیترین سرمایهها نیروی انسانی است.
سرکار گفت: در سال ۲۰۰۱ میلادی فقط ۱۰ مقاله ISI در حوزه نانو از سوی ایران چاپ شده بود و کشور در این حوزه رتبه هفتم را داشت اما این تعداد مقاله به ۸ هزار در سال رسیده است.
وی با اشاره به اینکه بیش از ۲۳ مقاله در روز در حوزه نانو ارائه میشود، ادامه داد: این امر به دلیل تربیت نیروی متخصص بوده است و دانشگاهها در این زمینه خوب درخشیدهاند.
افزایش تولیدات علمی
دبیر ستاد توسعه فناوری نانو اظهار کرد: از نظر کمی نیز در حوزه مقالهها توانستهایم با پشتسرگذاشتن ژاپن رتبه ششم جهان را کسب کنیم، درحالحاضر تمرکز ما بر افزایش تولیدات علمی است.
سرکار گفت: ستاد توسعه فناوریهای نانو بدون مشارکت نهادها و وزارتخانهها هیچ است و دستاوردهای حاصل در حوزه نانو کارنامه مشارکت جمعی کشور است.
وی ادامه داد: وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری؛ صنعت، معدن و تجارت؛ بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و جهاد کشاورزی متناسب با توان خود بهترین مشارکت را انجام دادهاند و این یک شاخص همدلی در کشور است و این همدلی دستاورد بزرگی برای کشور داشته است.
تاسیس مرکز صنعتیسازی نانو
دبیر ستاد توسعه فناوری نانو تصریح کرد: یک دهه تبدیل علم به ثروت را تمرین کردهایم، اکنون برنامهها به سمت تولید علم است؛ در مرحله دوم باید در زمینه تبدیل علم به ثروت گام برداریم. در برنامه راهبردی سند ۱۰ ساله دوم تمرکز بر صنعتیسازی و تجاریسازی است.
در این زمینه دو برنامه در دستور کار ستاد قرار دارد؛ یکی تاسیس آزمایشگاههای نانو برای دانشجویان در دانشگاهها و دیگری تاسیس مرکز صنعتیسازی نانو فناوری کاربردی است.
سرکار افزود: اعتقاد داریم در ایران ارتباط دانشگاه و صنعت به این دلیل برقرار نیست که این دو به طور مجزا رشد کرده و نیاز به هم نداشتهاند؛ در ستاد با راهاندازی شرکتهای دانشبنیان برقراری ارتباط دانشگاه با صنعت فراهم شده است. اکنون ارتباط شرکتهای دانشبنیان با صنعت در عرصه نانوالیاف و محیطزیست فراهم شده است.
دبیر ستاد توسعه فناوری نانو ادامه داد: درحالحاضر دانشجویان دکترا و کارشناسی ارشد پایاننامههای خود را با توجه به نیاز صنعت و با استفاده از ماشینآلات صنعت ارائه کرده و انجام میدهند.
سرکار با انتقاد از اینکه بیشتر فارغالتحصیلان دانشگاهی از عهده کارها و وظایف مربوط به خود برنمیآیند، گفت: کشور دیگر کشش جذب این افراد را ندارد و باید افراد توانمند را که منشأ حرکت باشند، تربیت کنیم. خوشبختانه این تغییر نگرش در دانشگاهها ایجاد شده و به این سمت رفتهاند که دانشجویان توانمند تربیت کنند.
وی با اشاره به اینکه در دنیای تجارت ایران را در قالب تجارت زعفران، فرش و نفت میشناسند، افزود: برای اینکه دنیا ما را با محصولات هایتک بشناسد، نخست باید این توانایی را به دنیا ثابت کنیم، باید روی این مسئله کار کنیم، باید تاجران هایتک تربیت کنیم، ما در کشور در زمینه محصولات بایو و هایتک تاجران فعال نداریم، باید در این زمینه تاجران خاص تربیت کنیم.
رقابتپذیری دستاورد تحقیقوتوسعه
داریوش اسماعیلی، نایبرئیس اول کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی در یازدهمین همایش تحقیقوتوسعه صنایع و معادن اظهار کرد: ایجاد واحد تحقیقوتوسعه، تجاریسازی ایدهها در دانشگاهها، ایجاد ارتباط بین صنایع و دانشگاه ۳ موضوع اصلی درحال پیگیری در مجلس است.
وی ادامه داد: اگر قرار باشد بنگاهی شکل بگیرد و بتواند ادامه مسیر دهد راهی ندارد جز اینکه قدرت رقابت در سطح دنیا داشته باشد. این امر جز با ایجاد واحد تحقیقوتوسعه در بنگاهها بهدست نمیآید. با این حال، در داخل کشور تا زمانی که رقابت معنا پیدا نکند واحد تحقیقوتوسعه نیز ایجاد نمیشود.
این نماینده مجلس شورای اسلامی گفت: در دولت و وزارت صنعت، معدن و تجارت جایگاه و اهمیت قابلتوجهی برای بخش پژوهش و آموزش در نظر گرفته شده زیرا در دورههای گذشته این مجموعه فاقد معاونت پژوهشی بود.
حال اگر قرار است پژوهش زیربنای کار بوده و چارچوب فنی و کارشناسی داشته باشد چگونه میتواند وزارتخانه متولی در حوزههای مختلف فاقد مسئول و جایگاهی برای امور پژوهشی باشد؟
اسماعیلی به برگزاری جلسههای متعدد با محوریت ارتباط صنعت و دانشگاه در مجلس شورای اسلامی اشاره کرد و گفت: این جلسهها دو نتیجه به همراه داشت؛ یکی ایجاد و انتصاب معاونت پژوهشی در وزارت صنعت، معدن و تجارت و دیگری در حوزه فعالیتهای وزارت نفت بود که براساس آن، وزیر نفت ۷ میدان نفتی بزرگ را به ۷ دانشگاه اصلی به عنوان محور سپرد.
به گفته نایبرئیس اول کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی توجه به بخش پژوهش و تشویق فعالان این حوزه در کارنامه وزارت صنعت، معدن و تجارت دیده میشود. البته این موضوع برای مجلس شورای اسلامی ایران نیز صادق بوده به طوری که مجلس به موضوع پژوهش اهمیت میدهد.
مجلس شورای اسلامی بر این باور است که اگر زیربنای کارها و تصمیمسازیها از پایه پژوهشی بـرخوردار باشد هـرگز پشیمان نخواهیم شد و دیگـر روش آزمونوخطا را در پیش نمیگیریم.
اسماعیلی گفت: ایران در بخش پژوهشهای علمی و تولید علم گامهای موثری برداشته است. حال اگر عموم جامعه حرفی برای گفتن داشته باشند ناشی از کارهای پژوهشی انجامشده در کشور است.
در این میان رهبر معظم انقلاب نیز به بحث پژوهش اهمیت و تاکید بسیاری داشتهاند اما در این راه باید به برنامههای پژوهشی جهت داد و از توانمندی متخصصان و دانشمندان کشور استفاده کرد.
وی افزود: باید آییننامههای دانشگاهها نیز در جهت کاربردی شدن حرکت کنند تا شرایط بهبود یابد. این در حالی است که نظام حاکم بر وزارت علوم نیز به سمت مقالهنویسی حرکت میکند و باید مقالهها جهتدار شود.
ماندگاری صنعت با تامین مالی نوآورانه
سعید زرندی، عضو هیاتعلمی دانشگاه علامه طباطبایی در یازدهمینهمایش تحقیق وتوسعه صنایع و معادن با ارائه مقالهای درباره نحوه تامین مالی نوآورانه برای واحدهای صنعتی اظهار کرد: در دنیا معمول است هدف آخر بین ایده تا بازار را به صاحب صنعت و صاحب ایده اطلاع نمیدهند و برای راههای رسیدن به این هدفها گامهای مشخصی تعریف شده است، در صورتی که ما نتوانستهایم در این زمینه نهادسازی کنیم.
زرندی ادامه داد: اکنون که شرکتهای بزرگ و مطرح جهانی با ارزش دلاری ۵۰۰ میلیارد دلاری یا ۷۰۰ میلیارد دلاری شکل گرفته معنای اقتصاد نوآورانه برای همه ملموس شده است.
این استاد دانشگاه افزود: اگر قرار است اقتصاد نوآورانه داشته باشیم باید برای ایده سرمایهگذاری کنیم اما مکانیزم بانکی آن هنوز مشخص نیست.
